Omgaan met PVV in de staten blijft lastig
In de Tweede Kamer richt de PVV haar pijlen vooral op de PvdA. Is dat in de provincie ook het geval? Sinds maart vorig jaar heeft de partij zetels in alle twaalf provincies. Welke strategie volgen de PVV-statenfracties? Is er eigenlijk wel een strategie te ontdekken? Lokaal Bestuur vroeg het aan PvdA’ers in Groningen, Friesland, Noord-Holland en Limburg. ‘In de wandelgangen zijn ze gewoon aardig.’
Limburg
In Limburg werd de PVV de grootste partij. Zij vormt daar nu samen met CDA en VVD het college van Gedeputeerde Staten. Weliswaar scoorde de partij evenveel zetels als het CDA, namelijk tien, maar ze kreeg wel iets meer stemmen. Inmiddels is het CDA weer de grootste, omdat een fractielid besloot uit de PVV te stappen en als onafhankelijk statenlid verder te gaan. Hetzelfde gebeurde in Noord-Brabant, Gelderland en Friesland.
Hans Bosch zit namens de PvdA in de Limburgse staten. Een parallel met ‘Den Haag’ kan hij niet trekken: ‘Persoonlijke aanvallen of aanvallen op onze fractie zijn er tot nu toe niet geweest. Maar de verhouding tussen ons en de PVV moet ik wel beschrijven als moeizaam. Volgens mij heeft dat alles te maken met de landelijke verhoudingen. In het informele circuit kun je redelijk praten met de statenleden van de PVV, maar in de politieke arena gaat dat heel moeilijk.’
Bosch geeft daar een voorbeeld van: ‘Vlak voor de installatie van het college had PVV-fractievoorzitter Laurence Stassen het over “haatpaleizen” in plaats van moskeeën. Ze gebruikte dat woord al voordat Wilders dat deed. Wij en andere partijen hebben haar daar op aangesproken tijdens de installatievergadering. Ze reageerde daar totaal niet op. Later zei ze in dagblad De Limburger: Sorry, de timing was verkeerd, ik had het na de installatie moeten doen. Nou, daar ging het helemaal niet om. Het ging niet om de timing, maar om wat ze zei.’
Hoe zou Bosch het optreden van de PVV in Limburg willen omschrijven? ‘Ook hier worden typeringen als ‘linkse hobby’s’ en ‘subsidievreters’ te pas en te onpas gebruikt. Overigens, de VVD doet daar net zo hard aan mee. De PVV doet boude uitspraken over kunst, cultuur en maatschappelijke instanties. De kunst- en cultuursector wordt hier heel hard getroffen. Tegelijk wordt er een zwaar accent gelegd op de volkscultuur. Want voor harmonieën, fanfares en schutterijen blijkt er wel geld te zijn. Met name de PVV wil zich beperken tot wat bij de Limburgse volksaard hoort. Dat vind ik heel griezelig.’
Groningen
‘In onze provincie wordt het Haagse gedrag van de PVV gekopieerd’’, zegt Ankie Beenen, PvdA-fractievoorzitter in Groningen. ‘De PVV laat geen moment onbenut om stevig uit te halen naar de PvdA, hoewel er niet op de persoon wordt gespeeld. We worden neergezet als “geldverslinders”, “machtswellustelingen” en “het Kremlin aan het Martinikerkhof”. Inhoudelijk stelt de PVV tot nu toe niet veel voor. Er is nog geen onderwerp geweest waarvan ik dacht: daar heeft de PVV goed over nagedacht, daar kunnen we wat mee. Ook worden geen alternatieve voorstellen aangedragen. Moslims en boerka’s, daar hebben ze het nog niet één keer over gehad. Je hoort ze niet over islamisering en hoofddoekjes. Het spreekgestoelte wordt vaak gebruikt als podium om tegen de PvdA tekeer te gaan. En dan ook alleen maar tegen de PvdA, de partij die alles verkeerd doet in hun ogen.’
Hoe gaat de fractie daarmee om? ‘Wij proberen hen weerwoord te geven door heel gericht vragen te stellen op de inhoud. Dat is volgens ons de beste aanpak. Hun dossierkennis is beperkt, dus we kunnen ze gemakkelijk in verlegenheid brengen. Wat we beslist niet willen doen, is onze emoties tonen. Want daar zijn ze juist op uit.’
Het gedrag van de PVV’ers in de statenzaal staat volgens Beenen in schril contrast met dat in de wandelgangen: ‘Dan zijn ze gewoon aardig. Wij behandelen ze net als iedereen. Want ook deze statenleden zijn democratisch gekozen. Maar politieke vriendjes zullen we nooit worden.’
Friesland
Even verderop, in Friesland, lijkt een heel andere PVV in Provinciale Staten te zitten. ‘Je hoort de landelijke standpunten niet terug in onze statenzaal en de PVV heeft tot nu toe een positieve grondhouding’, zegt PvdA-fractievoorzitter Jornt Ozenga. ‘Hoewel de PVV in de oppositie zit, verleent ze regelmatig medewerking aan de collegeplannen.’
Ozenga denkt dat dit ook te maken heeft met de achtergrond van een aantal fractieleden: ‘Twee, waarschijnlijk drie, komen bij de VVD vandaan en eentje bij de SGP. Je zou kunnen zeggen: het zijn geen echte PVV’ers, ze vormen meer een lokale partij. En ze doen redelijk normaal mee in het debat.’
De PVV in Friesland is inmiddels gekrompen van vier naar drie zetels. Fractievoorzitter Jelle Hiemstra stapte uit de fractie en is nu een onafhankelijk statenlid. Hiemstra voelde zich te weinig gesteund vanuit de landelijke fractie. Hij had eerder laten weten het landelijke standpunt over onder meer islam, hoofddoekjes en boerka’s niet te steunen. Op de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen liet Hiemstra weten zich te distantiëren van de harde aanval van Wilders op Cohen (‘bedrijfspoedel’, de ‘grote gedoger’) maar niet van Wilders zelf. Hiemstra was landelijk nieuws toen hij en zijn vrouw thuis waren overvallen. Ozenga: ‘Statenbreed was er afschuw over dit incident en we hebben hen sterkte gewenst. Och, ik heb eigenlijk een goed contact met al die vier jongens. We kunnen in coalitieverband elkaar goed vinden, dus we hebben de PVV niet echt nodig. Maar we investeren wel in goede verhoudingen met deze partij.’
Ook in Friesland heeft de PVV nog geen woord gewijd aan islamisering of een boerkaverbod. Ozenga: ‘Dat speelt hier in Friesland natuurlijk ook niet. De PVV had trouwens wel passages in het verkiezingsprogramma opgenomen over hoofddoekjes en halalkroketten, maar dat was gekopieerd uit het landelijke programma. Daarmee heeft de PVV niet eens campagne gevoerd.’
Noord-Holland
Tweede-Kamerlid Hero Brinkman is de fractieleider van de PVV in Noord-Holland. Nou, dan weet je eigenlijk al genoeg. Het gaat hier dan ook heel anders dan in Friesland. De affaires over bijvoorbeeld de Arondéuslezing door Thomas von der Dunk en het in opdracht van de PVV hacken van de provinciesite zijn landelijk breed uitgemeten in de media. Over de bijdrage van de PVV aan het politieke debat is veel minder bekend. Fractievoorzitter Xander den Uyl: ‘De PVV richt niet alle pijlen op de PvdA, hier moet vooral de VVD het ontgelden. Maar ook de PvdA, het CDA en het college. Dat de PVV vooral de VVD moet hebben, heeft te maken met de overheersen rol van die partij in onze provincie. Het is de grootste partij, Commmisaris van de Koningin Johan Remkes is een VVD’er en een groot deel van de ambtelijke top is lid van de VVD. Maar van de PVV heb ik nog niet één inhoudelijke opmerking gehoord. Steeds maar weer wordt gezegd: het bestuur deugt niet, het gezag deugt niet, de dienstauto’s moeten weg… Nooit zegt de partij iets zinnigs over bijvoorbeeld werkgelegenheid of natuur.’
Den Uyl ziet een groot verschil tussen de inbreng van de PVV in de commissies en die in de statenvergadering. ‘In sommige commissievergaderingen heeft de PVV best een goede inbreng. Maar in de statenvergadering zie je dat niet terug. Wat wij daar alleen maar zien, is een grote Hero Brinkman Show.’
Het beschadigen van mensen door de PVV is in Noord-Holland eerder regel dan uitzondering. Den Uyl: ‘De PVV is erg geïsoleerd. Er is geen cordon sanitaire, helemaal niet, de PVV heeft zichzélf geïsoleerd. Een voorbeeld: alle fracties, behalve de PVV, steunden uitstel van het oordeel over het Natuurakkoord van staatssecretaris Bleker. Maar de partij geeft geen enkele motivering. Zegt alleen: “Aan deze poppenkast doen wij niet mee.” De PVV heeft nauwelijks inbreng in de Staten. Als de PVV goede ideeën heeft, wil ik best met deze partij samenwerken. Want het gaat immers om de inhoud, niet om de partij. Het probleem is alleen dat de PVV nooit goede ideeën heeft.’
‘Ik heb nog niet ontdekt dat het voeren van een redelijk debat met de PVV mogelijk is. Het is hier één reeks van gedoe, terwijl het werk gewoon door gaat. Bij dat gedoe treft ik steeds de PVV aan, bij het werk in zeer beperkte mate.’
Incidenten en kerstpakket
De komst van de PVV heeft ook in Provinciale Staten tot veel incidenten geleid. Vaak fungeert de PvdA als de kop van Jut. In Gelderland eiste de PVV het vertrek van gedeputeerde Co Verdaas omdat hij onjuiste declaraties zou hebben ingediend. Een motie van wantrouwen kreeg echter geen steun van de andere partijen. In Limburg maakte PVV-statenlid Cor Bosman zijn PvdA-collega Selçuk Öztürk uit voor ‘een stuk uitgekotst halalvlees, gemaakt van Turks varken’. Bosman moest het veld ruimen van de PVV. In de staten van Noord-Holland was er nog een vrolijk moment, toen PvdA-gedeputeerde Tjeerd Talsma aan PVV-fractievoorzitter Hero Brinkman een kerstpakket overhandigde. Dat was het resultaat van een weddenschap die Talsma had verloren. Hij had voorspeld dat Brinkman in 2011 zijn lidmaatschap van de Noord-Hollandse staten zou opgeven omdat hij dat niet kon combineren met zijn Tweede Kamerlidmaatschap. Het kerstpakket bestond uit ‘typisch Hollandse waar, voor een PVV'er die niet van buitenlandse kost houdt’.