Groen is duurzaam geworden
Heeft de PvdA eigenlijk nog wel een groen hart? Of zijn de groene principes, net als bij het kabinet, opgeofferd aan de economie? We vroegen aan drie politiek actieve PvdA’ers – een statenlid, een wethouder en een gedeputeerde – hoe groen hun hart is, en wat we daar in de praktijk van merken.
Wie: Laura Broekhuizen
Wat: statenlid in Groningen, commissievoorzitter omgeving en milieu, lid van Mobiliteit en Energie
‘Wij hebben om te beginnen een soort truc uitgehaald door om twee voor twaalf in de laatste vergadering – na de verkiezingen – met de oude staten een motie in te dienen, die met brede steun in de staten is aangenomen. Dat was naar aanleiding van de brief van de minister, waarin hij de herijking van de ecologische hoofdstructuur (EHS) noemt. Mede dankzij de inzet van mijn collega Ingrid Mortiers kregen we de steun van vijf partijen. Prachtig!
In die motie staat dat er geen overtuigende argumentatie voor de herijking is en dat die bovendien tot natuur- en kapitaalvernietiging zou leiden. Wij willen de bezuinigingen bereiken door het temporiseren van de aanleg van de EHS en zullen alles in het werk stellen om de handhaving van het oorspronkelijke beleid mogelijk te maken. Inclusief de verbindingszones en het in stand houden van planologische reserveringen. Ja, dat gebeurt vanuit een groen hart.’
Decentralisatie
‘Een ander punt is de decentralisatie van taken. Overleg met andere provincies wordt van steeds groter belang. Neem de bestrijding/bescherming van ganzen. Je kunt ze uit Groningen verjagen, maar ze gaan niet op een wolk zitten. Friesland en Drenthe weten daar alles van. Dus: samen oplossingen zoeken.’
‘Dan hebben we natuurlijk ook de intensieve veehouderij. Wij willen hier in ieder geval geen varkensflats en kippengetto’s. Om de doodeenvoudige reden dat het én niet goed is voor het dier én omdat het maatschappelijk niet gewenst is. Daarom willen we uitbreidingsruimtes beperken en goede afspraken maken. Melkveehouderijen vallen nog niet onder de regels, maar we willen wel dat koeien naar buiten kunnen. Het allermooist zou zijn dat die bedrijven op hun eigen erf alles kunnen regelen, inclusief bio-vergisting en het opslaan van restwarmte. Zo blijven verkeersbewegingen tot een minimum beperkt.’
‘Bij de poging om de regellast te verlagen loop je weer tegen het feit aan dat die regels soms juist het landschap beschermen. Dilemma’s ja. We willen de windmolens centraliseren, de Waddenzee blijven beschermen en het Lauwersmeer moet broedplaats blijven voor trekvogels. Dat staat uitgebreid in het provinciaal omgevingsplan. Daarbij verliezen we ook andere taken niet uit het oog. Die liggen daar namelijk in het verlengde van, net zoals het toerisme.’
Stopcontact
‘Een ander heet hangijzer is het energiebeleid. Temeer omdat de Eemshaven door minister Verhagen genoemd werd als mogelijke locatie voor een kerncentrale. Gelukkig stelde PvdA-kamerlid Diederik Samsom ons onlangs gerust door te zeggen dat daar volgens hem geen sprake meer van is. Helaas is hij geen minister van milieu, maar we willen hem graag geloven.’
‘De ondergrondse opslag van het afval heeft in Duitsland niet gewerkt – en dat is nog zacht uitgedrukt – dus wil ik het hier ook niet in Groningse zoutkoepels. Overigens weten weinig mensen dat straks in de Eemshaven een derde van alle elektriciteit wordt opgewekt: Groningen als stopcontact van Nederland…’
Sociaaldemocraten
‘Wij willen als PvdA zo snel mogelijk naar duurzame energie, maar in de tussentijd moet je toch íets met fossiele energie. Daarom hebben we voor kolencentrales gestemd. Maar we móeten gewoon naar duurzame energie. Iedereen kan er profijt van hebben. We zijn niet voor niets sociaaldemocraten. Breng het dicht bij de bevolking. Ontwikkel samen duurzame plannen. Zorg vooral ook dat het banen oplevert. Want echt: ons groene hart heeft misschien een andere tint dan het Greenpeacegroen, maar ik ben er van overtuigd dat het wel degelijk klopt.’
Wie: Tjeerd Talsma
Wat: gedeputeerde in Noord-Holland, portefeuille ruimtelijke ordening en milieu
‘Of ik een groen hart heb? Ik vind zelf van wel. Daarom ben ik ook zo gelukkig met de stevige portefeuille zoals we die uit de collegeonderhandelingen hebben weten te slepen. Ik ben nu een paar maanden gedeputeerde en vast van plan om een duidelijk PvdA-stempel te drukken op het milieubeleid. Het woord ‘groen’ wordt de laatste tijd vaak vervangen door ‘duurzaam’; bij beide begrippen gaat het erom dat we het milieu niet moeten verpesten voor de komende generaties.’
‘De minister heeft geconstateerd dat het handhaven van milieuregels niet naar tevredenheid verloopt. De commissie-Mans gaf daar duidelijkheid over. De regels zijn er wel, maar de controle laat te wensen over. Om die reden worden nu regionale uitvoeringsdiensten opgericht. Die gaan zich bezig houden met gemeenschappelijke, regionale regelingen. Aan sloperijen bijvoorbeeld worden in de ene gemeente andere eisen gesteld dan in de andere. Dat schept onbegrip en dús onrust. Er komt per regionale uitvoeringsdienst (RUD) ook één aanspreekpunt voor politie en openbaar ministerie. Een grote vooruitgang.’
‘Ook wij, als provincie, weten nu waar we aan toe zijn. Praktische oplossingen bedenken, uitvoeren en handhaven: dat is waar het om gaat. Met protestborden lopen voor een beter milieu en dan naar huis rijden in je auto, daar geloof ik niet in. Hoewel ik zelf ook ooit demonstreerde tegen de CO2 uitstoot. Maar nu weet ik dat het mijn taak is om organisatorisch de wetten beter te verankeren en daar toezicht op te houden. Mensen, bedrijven en instanties moeten zich houden aan afspraken. Ook bestuurders en politici ja.’
Toetsing
‘Zo heb ik veel contact en overleg met Schiphol en Tata Steel, het voormalige Corus/Hoogovens. Als blijkt dat er milieuregels worden overtreden, ga ik eerst in gesprek. Voor de poort gaan liggen met een bord ‘dit bedrijf vervuilt’ om je nek lost niets op. Bovendien wringt het, omdat wij als PvdA zowel voor duurzaamheid als voor werkgelegenheid opkomen. Bij Tata Steel werken elfduizend mensen en dan mág ik – nu men daar de wettelijk toegestane dioxine-uitstoot overschrijdt – besluiten tot productieverlaging, maar ik ben allereerst in overleg gegaan met de directie. Dat hielp helaas niet voldoende, dus hebben we nu een boete vastgesteld van 150.000 euro per overtreding. Dat lijkt voor zo’n groot bedrijf een peulenschil, maar iedere twee weken wordt door een gecertificeerd bedrijf een toetsing gedaan, dus dat bedrag kan flink oplopen.’
Megawatt
‘Met subsidies datgene stimuleren wat goed is voor het milieu, biedt ook de gelegenheid om de vinger aan de pols te houden. We willen als PvdA én als provincie geen solitaire windmolens meer. We zijn verplicht om 430 megawatt duurzame energie op te wekken in Noord-Holland. Dat willen we bereiken door het aantal molens te verlagen maar het aantal megawatt – de opbrengst – per molen op te voeren. Het liefst op zee, waar ze zeker dertig jaar mee zullen gaan, en altijd weer kunnen worden weggehaald. Ik ben er van overtuigd dat de techniek de komende vijftien jaar zo verbetert, dat huizen zonnepanelen als ramen hebben. Ook geloof ik in osmose: energie opwekken door zoet en zout water te verbinden. We moeten alert blijven op ontwikkelingen op dat gebied, zoals dienstauto’s op waterstof of elektriciteit. Als provincie moeten we het goede voorbeeld geven, de bevolking uitleggen waarom er bepaalde keuzes gemaakt worden.’
Woningbouw
‘Als bestuurder schommel je vaak tussen hart en verstand. Daar hebben onze kiezers overigens meestal geen boodschap aan; die willen duidelijkheid. Het overdrijven van de gevaren van klimaatverandering werkt al helemaal niet. Blijf reëel. Probeer vertrouwen te wekken. Dan komt er hopelijk ook weer beweging in zoiets als de woningbouw. Het is een moeilijke tijd op meerdere vlakken. Ontwikkelaars zijn voorzichtig, banken terughoudend en eventuele kopers durven niet meer. Iedereen wacht op elkaar. Dat stagneert. Rond de Randstad-noordvleugel is de komende tien jaar minimaal behoefte aan circa 60.000 woningen, terwijl er alles bij elkaar in heel Noord-Holland nu een paar duizend woningen per jaar worden gebouwd. Er liggen juist nú kansen, vooral ook groene kansen. Daar ligt wat mij betreft dan ook de grootste uitdaging.’
Wie: Steven Kroon
Wat: wethouder in Doetinchem, portefeuille duurzaamheid, energie, economische ontwikkeling
‘We zijn in de Achterhoek met een paar mooie dingen bezig, vanuit een oprechte duurzame ambitie. Zo is ons gemeentehuis klimaatvriendelijk, doen we aan koude/warmte-opslag én we zijn in een ver gevorderd stadium met een regionale groene energiemaatschappij. Dit businessplan, met als naam AGEM (Achterhoekse Groene Energie Maatschappij), krijgt waarschijnlijk spoedig vorm. Het bijzondere is dat de nieuwe energiemaatschappij een samenwerkingsverband is tussen drie o’s: overheid, ondernemers en onderwijs. Coöperatief dus. We kunnen het niet alleen. De Achterhoek is een krimpregio en dus moeten we alles op alles zetten om economische kansen te pakken.’
‘Ons gebied kenmerkt zich door een grote maakindustrie, maar de energie-economie kan een nieuwe loot aan de stam worden. We hebben dan ook afgesproken om forse slagen te maken waar het gaat om energieneutraliteit. Dat ‘red de wereld, begin bij jezelf’-uitgangspunt heeft nog altijd een geitenwollensokkenimago, maar de economische mogelijkheden worden altijd onderschat.’
Tafel van Groenlo
‘Tijdens het dieptepunt in de economische ontwikkelingen is de Tafel van Groenlo opgericht. Dat klinkt misschien als de titel van een sprookje, maar het tegendeel is waar. Het is een overlegorgaan van ondernemers die kansen zien in afval. Mest omzetten in groene energie bijvoorbeeld. Maar er zijn ook andere mogelijkheden op agro-industrieel gebied, waarmee niet alleen de CO2-uitstoot enorm gereduceerd kan worden, maar die ook zorgen voor nieuwe werkgelegenheid. Als de opzet van de AGEM gaat lukken kunnen 80.000 van 110.000 huishoudens voorzien worden van Achterhoeks groen gas. Dat zou toch prachtig zijn? Het mooie is dus dat we dan gebruik maken van eigen Achterhoeks afval, zoals mest, gft en groenafval. Nu zien we dat nog als probleem en kostenpost, maar straks als kans en input voor onze eigen energievoorziening.’
Immuun
‘Een paar dingen zitten nog tegen. Ten eerste de rijksregelgeving. Ik zou zeggen ‘overboord kieperen die regeltjes!’ Ten tweede blijven de banken achterover zitten. Aanbestedingstechnisch zijn er ook nog lastige haken en ogen, maar er zijn al veel bedrijven goed bezig. De Achterhoek moet nu eigen energievragen bundelen, zoals van zwembaden en gemeentehuizen. Echt, onze groene PvdA-ambitie brengt veel in beweging en dat is beter dan het alleen maar hebben over klimaatverandering. Daar zijn mensen immuun voor geworden. Ik zie nu gelukkig weer twinkelingen in ogen… Onze achterban verwacht ook dat we duurzaamheid koppelen aan werk, werk en nog eens werk. Met toerisme en recreatie alleen, hoe mooi onze gemeente ook is, houden we de economie niet in stand.’
Scharnierpunt
‘Het bedrijfsleven heeft de overheid inmiddels al ingehaald waar het gaat om kansen zien én pakken in de duurzame energie. Zij merken dat ook al positief in hun portemonnee. In Doetinchem zijn we bezig met een nieuw bedrijventerrein. Daar is in een vroeg stadium een ‘duurzaamlijst’ aangevinkt. We bevinden ons op een scharnierpunt. Er heeft een omslag in denken plaatsgevonden. De klassieke PvdA-thema’s staan gigantisch onder druk. Pas op dat je niet vervreemdt van je kiezers. Miljoenen investeren in de aanleg van ecoducten terwijl de beschutte werkplaatsen onder grote druk staan, roept namelijk niet alleen bij mij vragen op. Maar het mooie van de AGEM is dat naast duurzaamheid ook de Achterhoekse werkgelegenheid een boost gaat krijgen. Pas als je kunt laten zien dat ecologie en economie elkaar gaan versterken, ontstaat er breed draagvlak.’