Moedige wethouders
Het zijn harde tijden voor het lokale bestuur. Het conceptbestuursakkoord tussen het Rijk en de gemeenten roept verschillende reacties op. Er staan hele harde ontwikkelingen in. Wat die precies betekenen voor zwakkere groepen in de samenleving is nog niet duidelijk, maar ze zullen zeker de verschillen tussen burgers groter maken. Net als de verschillen tussen de economisch sterkere en zwakkere gebieden.
Colleges zullen het moeten doen met het bestuursakkoord, als het tenminste wordt goedgekeurd door de leden van de VNG. Daarmee wordt het lokale bestuur verantwoordelijk gemaakt voor de keuzes van de rijksoverheid. De lokale overheid wordt de worst van decentralisatie voorgehouden. Een worst, omdat decentralisatie zonder bijbehorend budget en met beperkingen in de keuzes die lokaal mogen worden gemaakt - denk aan de beperking van de hoogte van de bijstandsuitkering - geen beleidsvrijheid meebrengt, maar schijnvrijheid.
Onze wethouders zullen het moeilijk krijgen. Zij krijgen op lokaal niveau te maken met onmogelijke opgaven. Denk aan de effecten van bezuinigingen op de Wet werk en bijstand (WWB), de toekomst van de sociale werkvoorzieningbedrijven, de herkeuring van de vele Wajongers, de kortingen op de re-integratiegelden. Hoe leg je de inwoners in je gemeente uit dat deze maatregelen het gevolg zijn van rijksbeleid? Hoe leg je uit dat je als wethouder het beste probeert te doen, ondanks de bezuinigingen en de keuzes die het Rijk je heeft opgedrongen?
Niet alleen onze wethouders krijgen het moeilijk. Iedereen in het lokale bestuur wordt de komende jaren geconfronteerd met onmogelijke keuzes, ook collega-wethouders van andere partijen. De effecten van de bezuinigingen binnen het sociale domein zullen elkaar alleen maar versterken. De verschillen tussen de rijkere en de arme gemeenten zullen groter worden, net als die tussen de regio’s.
Onze wethouders en hun collega’s moeten keuzes maken waar je wakker van ligt, die je ’s nachts uit de slaap houden. Daar zullen we eerlijk over moeten zijn. We moeten onze dilemma’s kenbaar maken aan de inwoners en aan onze kiezers. Want de maatregelen die genomen moeten worden, zullen voor hen voelbaar zijn. De kunst is, uit te leggen dat we binnen de beperkte mogelijkheden die we hebben, zo eerlijk mogelijke keuzes maken. Dat we worden geconfronteerd met moeilijke dilemma’s maar dat we niet weglopen voor onze verantwoordelijkheden.
Dilemma’s vragen om moedige wethouders. Wethouders die het beste doen in de gegeven omstandigheden, die ook buiten hun eigen portefeuille om zich bemoeien met sociaal beleid voor alle inwoners. Maar als je als wethouder de keuzes niet meer kunt rechtvaardigen voor jezelf, als je geen sociaal beleid meer kunt voeren waar je als sociaaldemocraat achter kunt staan en met hart en ziel kunt verdedigen, dan moet je dat ook maar zeggen. Want als je niet meer kunt werken volgens de uitgangspunten van ‘de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten’ en ‘iedereen telt mee’, dan kan het moment komen dat je daar ook maar de consequenties uit moet trekken.
Gelukkig hebben wij in onze partij veel moedige wethouders.