Leve de PvdA-burgemeester!
In de vorige Lokaal Bestuur stond een artikel met de titel ‘Een beetje politieke binding bestaat niet.' Het ging over een tendens om het lokale bestuur te depolitiseren en wethouders, ongeacht hun partijlidmaatschap, te benoemen als kundige managers. Dat mij dat aan het hart gaat, moge duidelijk zijn. Maar hett beperkt zich niet tot onze wethouders. Wat te denken van de discussie die de nu nog PvdA-burgemeester Bernt Schneiders aansnijdt in het Burgemeestersblad onder de noemer: Bewust Partijloos Burgemeester.
De redenatie van Bernt is als volgt: er is inmiddels sprake van een complete ontzuiling waardoor politieke partijen niet meer op een vaste aanhang kunnen rekenen. Het effect daarvan is dat de gemeentepolitiek tamelijk onrustig is geworden. Om de vier jaar is de helft van de raad nieuw, er zijn andere coalities en andere politieke partijen en er is minder continuïteit door meer wethouderswisselingen. De burgemeester wordt daardoor steeds belangrijker als stabilisator, regisseur en stressremmer, hetgeen je volgens Bernt alleen kunt doen als je tussen de partijen staat, waarbij je wordt geholpen door het gegeven van de kroonbenoeming.
In deze situatie wordt het partijlidmaatschap als knellend ervaren, het partijpolitieke etiket zou met zich meebrengen dat je de schijn al snel tegen hebt. Kleinigheidjes kunnen worden uitvergroot en kunnen leiden tot het verwijt dat je als burgemeester partijpolitiek bedrijft. Het idee dat je als burgemeester moet voldoen aan de contributieverplichting van je partij zou nog een extra bedreiging zijn voor je onafhankelijkheid. Immers, zo betoogt Schneiders, je steunt daarmee de verkiezingskas.
Wat een wonderbaarlijke redenatie. Van het woelige politieke klimaat naar het beter niet kunnen voldoen aan contributieverplichtingen omdat dat je daarmee de schijn van onafhankelijkheid tegen je zou hebben. Natuurlijk klopt de analyse dat het politieke klimaat anders is dan zeg 20 jaar geleden. De kiezer is niet meer zo trouw, er zijn naast de landelijke partijen heel veel lokale partijen gekomen. En ja, in dat krachtenveld is het lastiger opereren. Overigens niet alleen voor de burgemeester maar ook voor wethouders en raadsleden. Coalities zijn immers niet meer de vanzelfsprekende coalities en de afrekeningen zijn veel harder geworden. Daarnaast is de invloed van internet en alle social media dermate groot dat een reputatie snel kapot is gemaakt.
Dat vereist goed stuurmanskunst. Mee laveren als het nodig is en tegen de wind in zeilen als het moet en soms een storm laten uitwaaien. De burgemeester heeft daarin een specifieke rol, soms met de nadruk op voorzitter van de raad, soms als voorzitter van het college, soms als eerste burger van zijn of haar gemeente, soms als sheriff en soms als hoeder. Dat vereist heel veel van de persoon en zijn of haar competenties. Maar waarom zou je dat partijloos willen doen? Gaat het er juist niet om dat je vanuit de partij-idealen de juiste basis hebt om deze taak goed uit te kunnen voeren? In ons geval onze sociaaldemocratische waarden, waarin solidariteit, gelijke kansen en iedereen telt mee toch ook voor burgemeesters mooie idealen zijn. Iedereen heeft baat bij een sterke PvdA, lokaal, provinciaal, in de waterschappen en nationaal. Ook burgemeesters van PvdA-huize zouden alleen daarom al hun lidmaatschap en bijdrage aan de partij niet ter discussie moeten stellen.