Volkshuisvesting weer hoog op de agenda
De zon stond hoog aan de hemel, strand en tuin lonkten. Toch waren meer dan zeventig lokale en provinciale PvdA’ers op zaterdag 1 oktober naar Soesterberg gekomen om in conferentieoord Kontakt der Kontinenten met elkaar en met Tweede Kamerleden praten over een klassiek PvdA-thema: de volkshuisvesting.
Volkshuisvesting behoort tot de core business van de PvdA. We hebben een rijke geschiedenis op dit terrein, het noemen van Floor Wibaut en Jan Schaefer volstaat. In de top van woningcorporaties is de PvdA nog altijd goed vertegenwoordigd. Toch lijkt het de laatste tijd een beetje stil geworden rond de volkshuisvesting. Zou het komen doordat de woningmarkt volkomen op slot zit? Is daar soms geen eer meer aan te behalen? Het kan in ieder geval niet liggen aan het beleid van het huidige kabinet, want dat is in de ogen van de PvdA gewoon bagger. Een woonvisie die aan alle kanten rammelt, een vastgelopen markt voor koopwoningen en een falend huurbeleid. Door toedoen van minister Donner worden tienduizenden sociale huurwoningen toegevoegd aan de geliberaliseerde huursector. Henk en Ingrid hebben het nakijken, of ze nou huren of in de rij staan voor een starterswoning.
Werk aan de winkel dus voor oppositiepartij PvdA om te laten zien dat het anders kan!
Jacques Monasch, woordvoerder volkshuisvesting in de Tweede Kamer, nam het initiatief en organiseerde samen met het CLB deze volkshuisvestingsdag. Als dagvoorzitter en discussieleider prikkelde hij de wethouders, raadsleden, gedeputeerden en statenleden om met ideeën te komen. Maar hij maakte ook duidelijk waar het volgens hem zelf naartoe moet. ‘Betaalbaar wonen voor zoveel mogelijk mensen, dat moet centraal staan bij het maken van je woningbouwprogramma. Laat je niet aanpraten dat alles via de markt moet, want die markt bouwt alleen als er goed aan te verdienen is. Woningbouwcorporaties moeten in actie komen als de markt het er bij laat zitten. Zorg er in deze crisistijd voor dat je de bouwvakkers aan het werk houdt. Maak geld vrij voor stads- en dorpsvernieuwing. Vergeet de middeninkomens niet.’
PVV-stemmers
Marnix Norder, wethouder volkshuisvesting in Den Haag, was het daar helemaal mee eens. Hij waarschuwde echter tegelijkertijd tegen het dogmatisch vasthouden aan een vast percentage voor sociale woningbouw. Voor huishoudens met een inkomen boven de 33.614 euro is een sociale huurwoning onbereikbaar geworden. Die grens, destijds door minister Van der Laan geïntroduceerd, is volgens Norder ‘veel te bot’. Er moet ook wat worden gedaan aan de moedeloos stemmende inschrijvingstermijnen voor woningzoekenden. ‘Zorg er verder voor, dat mensen die een aangepaste woning niet meer nodig hebben die ook teruggeven,’aldus Norder. Een ander belangrijk punt is een prettige woonomgeving. ‘Treed hard op tegen bewoners die overlast bezorgen. Juist in probleemwijken is de roep om handhaving het grootst, en daar moet je dus ook wat mee doen. Het zijn ónze mensen die daar wonen, laat het geen PVV’ers worden. Bouw in die wijken ook voor de middengroepen, daar pep je de wijk mee op.’
Eddy Veenstra, voorzitter van de Drentse PvdA-statenfractie en directeur van een woningcorporatie in Zwolle, plaatste kritische kanttekeningen bij de Herziene Woningwet. Het toezicht wordt verscherpt en de gemeente krijgt volgens die wet meer zeggenschap over corporaties. Terecht, vindt Veenstra, maar hoe dat precies wordt ingevuld, is nog niet duidelijk. Hij heeft er ook geen moeite mee dat corporaties een bijdrage leveren aan de bezuinigingen, ‘maar er is natuurlijk wel een grens.’ Jop Fackeldey, wethouder in Lelystad, vindt dat het maken van prestatieafspraken tussen gemeenten en corporaties in de wet moet worden verankerd. Corporaties moeten meer doen aan de leefbaarheid en gemeenten moeten ruimte krijgen om lokaal maatwerk te bieden. Vanuit de zaal kwam de suggestie om het huurbeleid maar helemaal lokaal te maken. Maar daar voelt Monasch niet voor, hij vindt dat een zaak van het Rijk. Een ander suggestie was: bouw simpeler en kleiner, stel de kwaliteitseisen niet zo hoog, dan krijgt de woningmarkt weer een impuls.
Na de lunchpauze arriveerde Ronald Plasterk, de financieel woordvoerder van de fractie, om een exposé te houden over hypotheekrente. Het oude standpunt ‘blijf van de hypotheekrenteaftrek af’ is volgens hem niet houdbaar meer. In de fractie wordt momenteel bekeken wat de beste oplossing voor het probleem is.
Krimp en ambitie
Marianne Besselink, gedeputeerde in Groningen, ging in op de enorme gevolgen van de krimp. Vooral in de noordelijke provincies en in Zeeland en Limburg komen door de daling van het inwonertal veel voorzieningen op de tocht te staan. Het verdwijnen van de huisarts, de bus, de buurtwinkel en de school leiden soms tot emotionele discussies. Volgens Besselink biedt krimp echter ook kansen. Gemeenten moeten de handen ineen slaan en werken aan slimme oplossingen, zoals het combineren van het vervoer van schoolkinderen met het ouderenvervoer. De noodzaak om samen te werken wordt in ieder geval in haar eigen provincie door de gemeenten duidelijk gevoeld.
Mary Fiers, wethouder in Eindhoven, vertelde wat haar ambities zijn als het gaat om wijkaanpak: geen tweedeling en de inwoners goed betrekken bij alles wat je wilt doen. De waardering mag volgens haar vooral gaan naar de buurtwerker en de verpleegkundige in de wijk in plaats van naar de ambtenaar op het stadhuis. ‘Wij willen de bestbetaalde mensen in de wijk hebben en niet achter een bureau.’ Laten we ophouden met dat eindeloze ‘monitoren’, dat gaat alleen maar ten koste van de inzet in de wijken.
Freek Ossel, wethouder in Amsterdam, noemde het van levensbelang voor zijn stad dat de middeninkomens niet wegtrekken. ‘Die categorie - leraren, politiemensen enzovoorts –moeten ze niet wegjagen.’ Hij wil daarom meer experimenten met flexibele huren (het zogeheten huren op maat), meer studio’s voor starters en ondernemers bouwen en het zelf bouwen stimuleren. Zijn enthousiaste betoog leidde ter plekke tot de oprichting van de werkgroep ‘De ongedeelde stad’.
De uitsmijter was voor partijvoorzitter Lilianne Ploumen. Zij stelde dat we op het terrein van de volkshuisvesting de publieke moraal uit het oog zijn verloren, zie de soms exorbitante salarissen van corporatiedirecteuren. ‘Daar moeten wij als sociaaldemocraten pijn van in onze buik krijgen. We moeten de moraal niet overlaten aan rechts.’ Ploumen kondigde aan, dat het partijbestuur komt met een visie op de toekomst van de publieke sector.