Raadsuitjes: smeermiddel voor onderlinge verhoudingen
In veel gemeenten gaan de raadsleden één of twee keer per jaar met elkaar op pad. Geldverslindende onzin (zoals sommige SP’ers vinden) of een prima manier om de onderlinge verhoudingen te verbeteren? Lokaal Bestuur vroeg het aan vier fractievoorzitters. Ze blijken het opmerkelijk eens met elkaar te zijn: raadsuitjes zijn goed voor het saamhorigheidgevoel. En als je in de oppositie zit, geeft het je ook nog eens de kans om te lobbyen.
Conny Beenders, fractievoorzitter in Weert:
(29 raadsleden, 6 fracties, vierkoppige PvdA-fractie, PvdA in de oppositie, voor het eerst sinds lange tijd.)
‘Insteek van onze uitjes is dat er een match met het raadswerk valt te maken. De meeste van ons hebben wel ergens contacten en dan vallen er leuke excursies te regelen. Vorig jaar zijn we naar Vlissingen geweest, waar een ex-wethouder van ons - die bovendien mijn broer is - nu wethouder is. ’s Morgens begonnen we met een bezoek aan de Deltawerken. ‘Onze’ Deltawerken, denk je, maar die zijn dus wél geprivatiseerd en verkocht. We wisselden met de raad en de wethouders van Vlissingen ervaringen uit over toerisme, stadsontwikkeling en cultuur. En we bezochten ook het gemeentehuis: erg interessant omdat we in Weert een nieuw stadhuis gaan bouwen.
Het jaar ervoor zijn we naar het Europees Parlement geweest. De rondleiding kregen we van Ria Oomen, europarlementariër voor het CDA. Prima, dat het door alle partijen heen gaat. In Brussel hebben we natuurlijk óók iets ter ontspanning gedaan: een stadswandeling. In ingedeelde groepen, dus geen geklit van fracties.
Daar zijn raadsuitjes toch ook voor bedoeld, om elkaar ook eens buiten het gemeentehuis te ontmoeten en om het saamhorigheidsgevoel vergroten. Tenslotte moet je het met elkáár doen. Daarom vind ik het ook jammer dat de VVD steevast verstek laat gaan bij dit soort gelegenheden. Tot nu toe werd de jaarlijkse excursie door de gemeente betaald. De SP wil het hele uitje nu schrappen. Dat vind ik jammer, omdat ik het echt heel belangrijk vind om elkaar ook op die andere manier te leren kennen. Ik wil het best zelf betalen, we moeten dit gewoon blijven doen.
Na afloop van een vergadering eens met elkaar het café in, dat is ook heel goed voor de saamhorigheid. Daar had de PvdA-fractie hier geen traditie in. Dus stelde ik laatst voor om eens een terrasje te pikken en na afloop was de algemene reactie: ‘Dit moeten we vaker doen.’ We hebben wel altijd met de hele raad een borrel op het gemeentehuis na afloop van de laatste raadsvergaderingen van het jaar en het politieke seizoen en na de begrotingsraad.
Soms bespeur je helaas wat achterkamertjespolitiek, daar houd ik absoluut niet van. Ik ben van de harmonie. Als niet-coalitiepartij kun je tóch collegiaal zijn. Tijdens de vergadering over het coalitieprogramma waren we als PvdA kritisch, maar we hebben geen klappen uitgedeeld. Na afloop zeiden alle partijen: ‘Echt perfect zoals jullie erin zaten.’ We moeten het op argumenten binnenhalen, anderen overtuigen. Ik probeer draagvlak te creëren en daar hoort lobbyen bij. Misschien is het ook wel eens goed voor ons om in de oppositie zitten: kunnen we wat meer tijd gebruiken om aan verjonging en vernieuwing te werken en de pr aan te scherpen.’
Sjoerd Feitsma, fractievoorzitter in Leeuwarden:
(37 raadsleden, 9 fracties, elfkoppige PvdA-fractie, PvdA in de coalitie.)
‘In elk geval twee keer per jaar gaan we als raad op werkbezoek, samen met de griffie en vaak ook met betrokken ambtenaren. We zijn een keer in Oldenburg in Duitsland geweest om te kijken wat de komst van een megasupermarkt met een stad doet. Leeuwarden is ongeveer even groot als Oldenburg, dus dat was heel informatief. We zijn ook een keer naar Almere geweest om de ontwikkelingen in het centrumproject te bekijken. Door dit soort werkbezoeken verbreden raadsleden hun visie, dat vind ik heel gezond. De ideeën komen vaak vanuit de griffie, maar ook uit het presidium en de fracties. Die werkbezoeken hebben ook een informeel deel, meestal een afsluitend etentje. Verder hebben we met kerst standaard een drankje en hapje met elkaar op het stadhuis en is er voorafgaand aan het zomerreces een leuk uitje. Dat uitje heeft ook altijd weer een informatief deel. Dit jaar gaan we het recreatieve gebied buiten de stad Leeuwarden verkennen met een gids die ons veel kan vertellen over flora en fauna, maar ook over de culturele ontwikkelpotenties van het gebied. Voor de liefhebbers is er ook een golfclinic op de nabijgelegen golfbaan. Ontspanning dus. En ’s avonds sluiten we af met een barbecue. Echte anekdotes over onze uitjes heb ik niet, het zijn eigenlijk wel brave bijeenkomsten.
Als PvdA vinden we de raadsuitjes prima, maar ze zijn echt niet nodig om de verhoudingen te verbeteren: de sfeer in onze raad is heel goed. Qua frequentie vinden we het ook prima, want we hebben als fractie ook nog onze eigen activiteiten. Vrijwel elk jaar hebben we een verdiepingsweekend. Dit voorjaar, met de nieuwe fractie, stond daarbij debatteren, omgaan met de media en teambuilding op het programma.
De informele momenten tussen raadsleden vinden soms ook plaats na afloop van vergaderingen: even wat drinken in het café bijvoorbeeld. Je hebt er natuurlijk echt notoire kroegbezoekers tussen zitten, maar in de regel gebeurt dat aardig gedoseerd. De volgende dag moet je toch ook weer gewoon naar je werk. Raadswerk is toch mensenwerk en goede onderlinge contacten zijn heel belangrijk. Het helpt gewoon om nu en dan ook met collega-raadsleden even informeel bij te kletsen in plaats van alleen in de raadzaal. Wel hebben we de afspraak om in openbare gelegenheden een beetje terughoudend te zijn in waar je het allemaal hardop over hebt. Want je weet tenslotte maar nooit wie er mee luistert en het zou vervelend zijn als je de volgende dag dingen in de krant leest die je daar liever niet in hebt.’
Ine Kerkhof, fractievoorzitter in Leusden:
(21 raadsleden, 7 fracties, tweekoppige PvdA-fractie, PvdA in de coalitie, evenals álle andere fracties in Leusden.)
‘Als start van het politieke seizoen gaan we als raad altijd, mét partners, in ons buitengebied wandelen en sluiten af met een aangeklede borrel bij een locale horecagelegenheid. Eén keer per jaar gaan we op excursie, behalve in het jaar waarin er gemeenteraadsverkiezingen zijn. De excursies zijn altijd educatief, met natuurlijk wel een informele afsluiting, zoals een etentje.Vorig jaar zijn we naar een project in de Achterhoek geweest om te kijken hoe je de vitaliteit in het buitengebied kunt versterken met kleinschalig toerisme. We hebben ook een keer de gemeente Trynwolde in Friesland bezocht waar geen verzorgingshuis meer was, maar mensen thuiszorg kregen van een vaste ploeg en vrijwilligers. De ideeën komen tot stand in een clubje van drie raadsleden - de samenstelling wisselt om de twee jaar - en in samenwerking met de griffie. Begin jaren tachtig is er een hoop gedoe geweest over vermeende ‘uitspattingen’ van het college. Sinds die tijd is men erg kritisch en moeten excursies ook echt educatief zijn. Een paar jaar geleden zijn we naar het Europese Parlement geweest: vanuit budgetoverwegingen hebben we toen ergens buiten Brussel overnacht, op eigen kosten.
Ik vind die uitjes goed voor de onderlinge sfeer, je praat toch even op een andere manier met elkaar dan in de raadzaal. Onderweg, in de bus, ga je naast verschillende mensen zitten, zo praat je met iedereen. Leuk vond ik een bezoek aan Den Helder, een aantal jaren geleden, waar we in amfibievaartuigen zijn overgevaren naar Texel. Een van onze raadsleden was een oud-marinier, vandaar. ’s Avonds hebben we gedineerd in de officiersmess, alle dames waren in het lang.
Wat verdere gezelligheid na afloop van vergaderingen betreft: vroeger deed de bode soms ‘de klep open’, zoals dat heette. Hij schonk dan wat uit de drankvoorraad, maar alléén na tienen.
Als PvdA-fractie hebben we ook eigen activiteiten. Leusden zit met Amersfoort, Soest en Baarn in de nodige gemeenschappelijke regelingen. Als PvdA-fracties van die vier gemeenten komen we, met iemand van de provincie en een Tweede Kamerlid erbij, regelmatig bij elkaar om te overleggen hoe we elkaar kunnen versterken. En voor de zomervakantie barbecuen we in die setting altijd een keer met elkaar.
De onderlinge sfeer in de raad is trouwens goed. Alle fracties nemen nu deel aan de coalitie, maar ik merk in die zin geen verschil met andere periodes. Het is een akkoord op hoofdlijnen, er komen nog genoeg hete hangijzers. We moeten bezuinigen en ten aanzien van de kwetsbaren in de samenleving en ook op het gebied van milieu verwacht ik wel het nodige vuurwerk.’
Marja Bakker-Snoeij, fractievoorzitter in Laren (NH):
(15 raadsleden, 6 fracties, eenkoppige PvdA-fractie, PvdA in de oppositie.)
‘Dat in Laren de raadsuitjes zo goed zijn, komt met name vanwege onze griffier. Hij wil echt één geheel maken van de raad, sinds het dualisme is dat ook een belangrijke opdracht. In de raad kunnen we het over het algemeen goed met elkaar vinden, de sfeer is goed. Natuurlijk heb je tijdens de vergaderingen vaak tegenstrijdige meningen, maar discussies worden altijd netjes gevoerd. Het is van groot belang dat raadsleden elkaar ook op andere wijze leren kennen. Daarom doen we vooral ontspannende dingen tijdens het jaarlijkse uitje in september: vorig jaar was dat een tocht op de plassen en een etentje. We zijn ook wel eens bij andere gemeenten op bezoek geweest in een meer informatieve of educatieve context. Toen wij voor keuzes stonden in onze samenwerking met Blaricum en Eemnes, samen met Laren de BEL-gemeenten, zijn we in Ten Boer in Groningen geweest. Daar hebben ze de hele ambtenarij uitbesteed aan de gemeente Groningen. Inmiddels zijn de respectievelijke ambtenarenorganisaties opgegaan in één organisatie, maar zijn de drie gemeenten dus zelfstandig gebleven. Ook als raadsleden van de BEL-gemeenten komen we regelmatig bij elkaar in ‘raadscafés’ waar we over allerlei nieuwe regelingen bijgepraat worden.
Als Larense raad hebben we ook wel eens een heidedag gehad over hoe je met elkaar omgaat. De griffier organiseerde dat naar aanleiding van wat strubbelingen in de raad. ‘Een sterke gemeenteraad is goed voor de gemeente’, vindt hij en dat vind ik ook. Daarom vooral ontspannen uitjes en een borrel na afloop van elke raadsvergadering. Ook dat heeft de griffier ingesteld: ‘Dat moet je gewoon doen’, zei hij, ‘Het is goed om elkaar ook informeel te ontmoeten.’ Sommige raadsleden gaan ook wel samen naar de kroeg, maar - ofschoon ik niks tegen een kroeg heb - ik houd daar niet zo van. Er kan gauw een roddelsfeer ontstaan, in de vorige raadsperiode is een raadslid echt zwart gemaakt. Wij zaten de vorige periode in het college, daarvoor was dat van 1990 tot 1994. De PvdA in Laren in het college is niet echt een vanzelfsprekendheid. We moeten tegen nogal wat rechtse krachten opboksen. Maar we hebben echt gestréden voor sociale woningbouw in Laren. In een nieuw project zouden eerst alleen maar dure villa’s komen, nu heeft de woningbouwvereniging er 22 sociale huur- en koopwoningen gebouwd en staan er starterswoningen. Dat hebben we niet alleen in de raadzaal voor elkaar kunnen krijgen, daarvoor is juist het informele circuit natuurlijk heel belangrijk geweest.’