Van het verkiezingsfront
De PvdA verloor bij de gemeenteraadsverkiezingen een derde van haar zetels, maar dat betekent nog niet dat het overal kommer en kwel is. In een aantal gemeenten was er sprake van een opmerkelijk goede uitslag. Elders in dit nummer interviews met enkele PvdA-vertegenwoordigers uit gemeenten waar winst werd geboekt. Hieronder wat reacties die we kregen plus een aantal opmerkelijke gebeurtenissen aan het verkiezingsfront.
Vaals: 8 stemmen meer
Ook een kleine winst is leuk. In Vaals haalde de PvdA 8 stemmen meer dan de nummer 2, de plaatselijke partij Vrij en Onafhankelijk. Lijsttrekker Juliëtte Verbeek-Benink is erg blij met dit goede resultaat. ‘We zijn al aan het onderhandelen en ik heb goede hoop dat het succes voor ons zal opleveren.’ Haar man Robbert, tot nu toe fractievoorzitter, zal niet terugkeren in de raad. Hij zal zich meer gaan richten op zijn taak als huisman. Het echtpaar heeft vijf kinderen.
Bergeijk: 3 zetels behouden
In Bergeijk hebben we onze 3 raadszetels kunnen behouden. In 2006 hebben we voor het eerst in de geschiedenis van de Bergeijkse politiek 3 zetels gehaald en een wethouder geleverd. Samen met het CDA (8 zetels….we zijn nu eenmaal van het katholieke platteland!) hebben we de afgelopen 4 jaar de coalitie gevormd. Het CDA heeft zijn zetelaantal ook behouden (we zijn nu eenmaal….) en dat betekent, zeker gezien de landelijke tendensen en ontwikkelingen, dat we blij mogen zijn. En dat zijn we dan ook, vooral als de onderhandelingen goed gaan en we weer een wethouder mogen leveren.
Anja Tils, lijsttrekker (en wellicht weer wethouder)
Doetinchem: plus 1
De PvdA is in Doetinchem met 28,2% de grootste partij geworden. Dit is 0,8 procent meer dan de vorige keer. Er komen negen sociaaldemocraten in de raad. Dit succes is tegen alle prognoses in. In vergelijking met de landelijk uitslagen heeft de Doetinchemse PvdA een enorm succes geboekt. Opvallend is vooral het feit dat lijsttrekker/wethouder Otwin van Dijk bijna twee keer zoveel stemmen kreeg als bij de vorige raadsverkiezingen. CDA en VVD verloren enkele procenten, net als GroenLinks. D66 won (8,6% ), nieuwkomer SP kreeg 9% van de stemmen gekregen en komt met 3 zetels in de raad.
Jan Hamming-effect in Tilburg
Een lokale overwinning door handhaving van het aantal zetels, dat is wat er in Tilburg is gebeurd. We behouden onze 11 zetels en zijn daarmee op afstand de grootste (VVD staat op nummer 2 met 7 zetels). We zijn uiteraard vooral dankbaar voor al die kiezers die op ons hebben gestemd. Maar er is meer. Vriend en vijand zijn het er, lokaal en landelijk, over eens dat deze winst een combinatie is van het Jan Hamming-effect en de massale en bijzondere campagne die we hebben gevoerd. Die campagne was niet zo succesvol geweest zonder jullie: secretaresses, politiek-assistenten, partijbureaumedewerkers, Tweede Kamerleden, bewindspersonen, maar ook de betrokken Tilburgers die naast hun stem ons met soms verrassende ondersteuning terzijde stonden. Ontzettend dank voor jullie bijdrage aan de Tilburgse PvdA-campagne! We stomen op naar 9 juni. Hopelijk boeken we ook dan een mooi resultaat!
Stefan Jansen, PvdA Tilburg
PvdA-burgemeester krijgt 33 stemmen
Jan Elzinga, waarnemend PvdA-burgemeester van het Zuid-Hollandse Reeuwijk, heeft bij de raadsverkiezingen 33 stemmen gekregen. Niet in zijn eigen gemeente maar in het Brabantse Drimmelen. Daar stond hij nr. 25 op de kandidatenlijst van Combinatie Algemeen Belang (CAB). Elzinga stelde zich kandidaat voor die lokale partij, omdat de CAB als enige ‘normaal’ bleef doen toen er in 2004 een vertrouwensbreuk ontstond tussen hem en de raad. Bart van Dijk, lijsttrekker van de PvdA in Drimmelen, zei tegen het weekblad Binnenlands Bestuur dat hij het ‘niet netjes’ vindt dat Elzinga zich voor de plaatselijke partij kandidaat heeft gesteld. ‘Voor ons is hij gewoon een PvdA’er en dan is het pijnlijk om te zien dat hij bij een lokale partij op de lijst staat’. Overigens waren de 33 stemmen onvoldoende voor een raadszetel.
Weer grootste in Graft-De Rijp
De PvdA is in Graft-De Rijp grootste partij gebleven met 5 zetels. De winst uit 2006 hebben we weten te behouden. Wat de PvdA Graft-De Rijp betreft gaan we ook ons best doen voor de landelijke verkiezingen.
Lino Zwitselaar, lijsttrekker in Graft-De Rijp
Terschelling: zetel erbij
In 2006 was Terschelling een van de weinig gemeenten waar de PvdA verloor. Dit keer ging het beter: de PvdA won zelfs een zetel en heeft er nu vier. Lijsttrekker Teun de Jong: ‘In de verkiezingsstrijd hebben we ons gepresenteerd als een eensgezinde, enthousiaste groep die met de beide benen in het zand staat. Ook hebben we ons bescheiden opgesteld als het gaat om beloften aan de kiezers. Het verkiezingsprogramma is immers geen zak van Sinterklaas. Onze kernwaarden hebben we onomwonden uitgedragen. Het bieden van kansen als het gaat om het volgen van passend onderwijs op dit eiland. Het voorzien in een redelijk bestaan voor iedereen. Dus een betaalbaar dak boven je hoofd, banen en ondersteuning van mensen die zichzelf niet staande kunnen houden. En het zorgvuldig omgaan met onze leefomgeving.’
Steven Dijk en Nico Portegijs
Veendam: zingend de raad in
In Veendam viel de uitslag voor de PvdA behoorlijk tegen, de partij ging van 10 naar 6 zetels. Bert Bos, nummer 9 op de kandidatenlijst, had echter toch een overwinning te vieren. Bos, die verbolgen was over zijn lage plaats op de lijst, zong zich als het ware de gemeenteraad in. Hij schreef het protestlied Linkse minzen kaizen nait veur de top. Het nummer werd op cd uitgebracht en in de gemeente verspreid. ‘Waarschijnlijk heeft mijn zingerij effect gehad,’ zegt Bos. 166 mensen kleurden zijn hokje rood en daarmee kan hij zich opmaken voor nog eens vier jaar lokale politiek. ‘Toch nog een geluk bij een ongeluk’, aldus het raadslid.
Papendrecht
In Papendrecht is, tegen de verwachting in, een allochtone kandidaat van de PvdA die zeer laag op de lijst stond, toch gekozen. Hij kreeg voldoende voorkeurstemmen om in de nieuw te vormen 3-mansfractie plaats te nemen. Iemand zonder ervaring, nooit een commissie- of raadsvergadering bijgewoond. Voor mij betekent dit dat ik na een periode van 4 jaar hard werken vooralsnog niet in de raad terugkom.
In de regio zien we wat allochtonen betreft in alle plaatsen hetzelfde fenomeen, net als elders in het land. Hiertoe is door hen individueel intensief campagne gevoerd.
Heel fijn dat de kiezer dit uitmaakt, maar de democratie is bestuurlijk toch niet altijd zaligmakend. Wat we ons ook moeten realiseren, is dat de mensen die soms tot hun eigen verrassing de raad in gaan, doorgaans geen politieke ervaring en/of kennis hebben. Zij zullen niettemin toch het werk moeten doen, waarbij de vraag wel rijst in hoeverre zij kunnen bijdragen aan het bestuur van een gemeente. De kennis en ervaring die er wel degelijk was, gaat verloren. En hoe verhoudt dit fenomeen zich tot wat er in een ledenvergadering is afgesproken? Uiteraard wens ik alle nieuwkomers alle wijsheid toe. Hopelijk gaat de dossierkennis niet verloren en zal de PvdA toch fatsoenlijk vertegenwoordigd blijven.
Ernst Schotting, (mogelijk ex-)raadslid
Allochtonen in Helmond…
In Helmond verloor de PvdA 3 van haar 9 zetels. Op zich niet zo dramatisch, gezien het landelijke beeld. De opschudding die over de uitslag ontstond zat hem in iets anders: Peter van Stiphout, Mirjam van der Pijl, Stijn Smeulders en Roy Boermeester zagen hun verwachte zetel verloren gaan doordat Nacati Kaygisiz, Abdel Tijani, Karim Ajouaou en Mohammed Chahim in de raad kwamen. De Helmondse kiezer zorgde er via voorkeurstemmen voor dat nu naast lijsttrekker Seyit Yeyden ook vier andere raadsleden van allochtone afkomst zijn. Lager geplaatste allochtone partijgenoten namen de plaats in van de autochtone nummers drie tot en met zes van de PvdA-kandidatenlijst. De grootste verrassing is nummer 21 op de lijst, Nacati Kaygisiz. Deze politieman van Marokkaanse afkomst verdrong met 614 stemmen nummer twee, wethouder Jos Boetzkes. Die werd met 492 stemmen als enige autochtoon gekozen. Politiek aanvoerder Seyit Yeyden toonde zich niet content met de uitslag. ‘We hoeven er niet omheen te draaien: het is zo geen goede mix. Een aantal uitstekende kandidaten is nu weggedrukt, zoals Peter van Stiphout en Mirjam van der Pijl. We hebben geen vrouw in de fractie. Maar ja, de kiezer beslist. Met zo’n lage opkomst (44,7 procent, red.) is de kiesdrempel laag, dus dan kun je iets dergelijks verwachten.’ Mohammed Chahim, die met 256 stemmen voor de PvdA in de raad kwam, is niet gecharmeerd van de discussie over de allochtone raadsleden. ‘Ik heb verdomme allerlei diploma’s op zak en ken de stad beter dan menig raadslid van andere partijen. Ik heb zelfs een zachte g.’
…en in Enschede
Ook in de Deventer PvdA is beroering ontstaan over het grote aantal allochtonen dat in de fractie komt. ‘We zijn de Partij van de Allochtonen geworden,’ stelde raadslid André Boersma die het veld moet ruimen direct na het bekend worden van de uitslag. De PvdA verloor zes zetels en heeft er nu nog 9. Daarvan zullen 4 posities worden ingenomen door allochtonen die laag op de kieslijst stonden, maar dankzij voorkeurstemmen spectaculair klommen. Van deze vier raadsleden, Coskun Turgut, George Hanna, Shridath Salikram en Kenan Boz, heeft alleen Salikram raadservaring. Voorkeurstemmen brachten hem vier jaar geleden al in de gemeenteraad.
PvdA’er André Boersma had het er moeilijk mee dat hij het veld moest ruimen vanwege het succes van de allochtonen. ‘Zwaar kut’ noemde hij dit in Tubantia. Hij voegde eraan toe dat de PvdA nu de ‘Partij van de Allochtonen’ genoemd kan worden. Ook stelde hij dat in één keer een enorme hoeveelheid deskundigheid verloren gaat.
Coskun Turgut noemde het in een reactie ‘een beetje zwak’ dat er zo emotioneel wordt gereageerd. ‘Verder ga ik daar maar niet op in.’ Boersma heeft inmiddels spijt van zijn ‘emotionele reactie’. Hij was vooral bang dat de fractie door de komst van de nieuwelingen aan kwaliteit zou verliezen. ‘maar dat kan ook met autochtone raadsleden, hoor.’ Hij blijft actief voor de plaatselijke PvdA.
Loting om zetel in Borne
PvdA’er Bram Donkers is door loting gekozen tot raadslid van de gemeente Borne. Hij kreeg bij de gemeenteraadsverkiezingen 142 voorkeurstemmen, exact evenveel als zijn partijgenoot Henk van den Berg. Die stond 2 op de lijst, Donkers 7. Omdat er in de nieuwe raad slechts plaats is voor één van de twee, moest er worden geloot. Donkers was de gelukkige, maar zal zijn raadszetel toch niet bezetten, zo laat afdelingsvoorzitter Kees Saman ons weten. In overleg met het afdelingsbestuur besloot Bram voorrang te geven aan Henk van den Berg. Donkers erkent dat het bestuur en de ledenvergadering Van den Berg om kwalitatieve redenen op plaats 2 van de kandidatenlijst hadden gezet en respecteert die volgorde. Wel is afgesproken dat Donkers eerste reserve blijft. Daarmee wordt erkend dat hij een groot aantal voorkeurstemmen heeft gekregen. Bij een eventuele volgende wisseling in de raadsfractie wordt de dan vacante zetel aan hem aangeboden.
Twee zetels voor Marcouch
Ahmed Marcouch heeft bij de verkiezingen meer voorkeurstemmen behaald dan wie ook in de PvdA. De Amsterdamse lijstduwer sleepte ruim 12.053 voorkeurstemmen in de wacht en was daarmee goed voor twee zetels. Zoals bekend verloor Marcouch in december de strijd om het lijsttrekkerschap in stadsdeel Slotervaart, waarvan hij voorzitter was, van Achmed Baâdoud. Lodewijk Asscher, de lijsttrekker in Amsterdam, kreeg meer dan 51.200 stemmen.
Utrecht toch tevreden
De PvdA Utrecht behaalde op 3 maart 9 zetels. Hoewel dat een verlies van 5 zetels is ten opzichte van de historische uitslag van 2006, is het een resultaat om tevreden mee te zijn, aldus lijsttrekker Rinda den Besten: ‘Mijn voorspelling dat we ongeveer de zetelverdeling 9-9-9 zouden krijgen voor PvdA, GroenLinks en D66, is bijna uitgekomen. Dankzij een succesvolle campagne met heel veel enthousiaste mensen hebben we een keurig resultaat behaald. De komende 4 jaar gaan wij keihard aan de slag om ook de verloren zetels terug te winnen.’ GroenLinks behaalde 10 zetels en is daarmee de grootste partij in Utrecht geworden. Maarten van Rossem, lijstduwer in Utrecht, behaalde 1176 voorkeurstemmen, voldoende voor een zetel. Hij zal die echter niet innemen.
Stadskanaal: zoek de verschillen
In diverse gemeenten moesten de stemmen dit keer opnieuw worden geteld. Daarbij kwamen toch wel merkwaardige dingen aan het licht. Neem Stadskanaal, waar de PvdA als grootste partij uit de bus kwam met 7 zetels. D66 haalde er 1 zetel. Volgens de eerste telling veroverde die partij met één stem verschil een restzetel ten koste van de PvdA. De gemeente liet daarop de stemmen voor alle zekerheid toch nog maar een keer opnieuw tellen. De hertelling bracht geen verandering in de toegekende zetels, maar er kwamen wel opmerkelijke afwijkingen aan het licht. Na hertelling bleek dat de PvdA 16 stemmen minder had gekregen dan aanvankelijk was geteld. Het CDA had één stem minder, de ChristenUnie drie minder en D66 één meer. In totaal zijn volgens de hertelling 12.572 stemmen uitgebracht, 19 minder dan er in eerste instantie waren geteld. Toch nog een behoorlijke afwijking.
Pekela: PvdA uit college
Bij het sluiten van deze editie kwamen de eerste resultaten van de collegeonderhandelingen binnen. In het Groningse Pekela is het voor de PvdA verkeerd afgelopen. Voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog komt de PvdA, die op 3 maart 4 van de 7 zetels verloor, daar niet in het college. Zes dagen na de verkiezingen besloten SVP (Samen voor Pekela, met 4 zetels de grootste partij en een afsplitsing van de PvdA), GroenLinks (2 zetels) en SP (3 zetels) het nieuwe college te gaan vormen. Voor de PvdA rest slechts een plaats in de oppositie.