Een zetel erbij
Het was duidelijk dat de score van 2006 niet zou worden geëvenaard. Alom werd rekening gehouden met zetelverlies bij de raadsverkiezingen van 3 maart. Dat verlies kwam er ook. In de ene gemeente erger dan verwacht, in de andere werd na het tellen van alle stemmen opgelucht adem gehaald. Maar er viel ook winst te noteren.
In een aantal gemeenten boekte de PvdA een kleine procentuele winst, in een handvol gemeenten zelfs zetelwinst. Lokaal Bestuur stak zijn licht op bij drie winnaars: Edam-Volendam, Texel en Kerkrade. ‘We hebben deze overwinning, vind ik, verdiend.’
EDAM-VOLENDAM
‘Een historische zege!’ jubelt de site van de PvdA in Edam-Volendam de dag na de raadsverkiezingen. Want de afgelopen dertig jaar scoorde de partij niet één keer boven de drie raadszetels. Janneke Rijpstra was de afgelopen vier jaar fractievoorzitter.
Van drie naar vier zetels. Is er een verklaring voor deze winst?
‘In 2008 is het toenmalige college, waarvan wij ook deel uitmaakten, opgestapt. Wij hebben toen ingestemd met dat vertrek. Aanleiding waren opmerkingen van de wethouder van Recht door Zee, de partij die na de fatale cafébrand in 2000 is opgericht. Deze onbehouwen man, om me netjes uit te drukken, gaf de PvdA en het CDA de schuld van deze brand. We zouden in achterkamertjes gerommeld hebben met vergunningen. Wij hebben ons toen ethisch opgesteld. Ons de vraag gesteld: als een wethouder zo opereert, willen we dan wel verder? Nee, dus. Wat wij toen hebben gedaan was juist het tegenovergestelde van achterkamertjespolitiek. Er was in de gemeente veel waardering voor onze opstelling. En wat ook een sterke zet was: onze wethouder die in 2008 moest aftreden, hebben we lijsttrekker gemaakt. Daarmee lieten we zien: we houden onze rug recht.’
Recht door Zee werd afgerekend op deze affaire, want de partij ging van drie naar nul zetels. Maar er zullen toch meer redenen zijn voor jullie succes?
‘Natuurlijk. Bijvoorbeeld de lijstverbinding met GroenLinks. Dat heeft ons eigenlijk die vierde zetel opgeleverd. Maar ook onze campagne was tactisch sterk. Flyeren bijvoorbeeld hebben we nauwelijks gedaan. We hebben meer strategisch campagne gevoerd. Zo hebben wij er voor gezorgd dat er in de ochtend twee extra spitsbussen zijn gaan rijden tussen Edam en Amsterdam CS. Daarom waren we op het busstation. We vroegen: ‘Gaat u vandaag stemmen?’ En vertelden vervolgens dat het de verdienste van de PvdA is geweest dat die twee extra bussen rijden. ‘Denk daaraan als u straks op het stembureau bent.’ Dat heeft overduidelijk extra stemmen opgeleverd. Dat is ook mijn tip aan andere PvdA-raadsleden: ga in het vervolg campagne voeren bij het buurthuis dat er door jouw inzet is gekomen. Of in de wijk die door jouw inzet veiliger is geworden. Want de mensen vergeten heel snel welke partij zich nou precies voor hen heeft ingezet. Zomaar flyeren heeft geen zin.’
En marktacties? Die vormen meestal een vast onderdeel van de campagne.
‘Oh nee, dat hebben we helemaal niet gedaan. Dan sta je daar met alle partijen die meedoen aan de verkiezingen en de kiezer wordt er niets wijzer van. Voor die kiezer lijken alle partijen op elkaar. Bovendien moeten wij ons ook niet profileren als ‘rode’ partij. Dus niet in rode jassen de straat op gaan. Want Edam-Volendam heeft haar eigen karakter. Vooral Volendam is een politieke enclave. Tot in de jaren vijftig verbood het bisdom de mensen om op de PvdA te stemmen. Nog steeds zijn er mensen die de PvdA associëren met het communisme. Met dat soort gevoelens moet je rekening houden. Wij zijn als PvdA daardoor echt onderdeel van de bevolking geworden.
Bovendien houden we elke maandagavond een voor iedereen openbare fractievergadering en elke vrijdag gaan we op werkbezoek of nodigen we mensen uit. Zo zijn we dus deel van de gemeenschap geworden. En daarom hebben we, vind ik, deze overwinning ook verdiend.’
TEXEL
Op Texel maakte de PvdA sinds 1994 een opmerkelijke ontwikkeling door. Sinds de gemeenteraadsverkiezingen groeide de partij alleen maar. Van 12,05 procent (in 1994) tot 22,5 procent bij de verkiezingen van 3 maart. De partij won niet alleen een zetel (van twee naar drie), maar werd ook de grootste partij op het eiland. Daarmee namen de sociaaldemocraten het stokje over van Texels Belang. Alfred Schaatsenberg was de afgelopen raadsperiode fractievoorzitter.
Een voor de hand liggende vraag: hoe verklaart u de winst?
‘Voor een deel door de manier waarop wij de afgelopen vier jaar oppositie hebben gevoerd en door het soms slechte functioneren van het college van B&W. Onze oppositie was positief kritisch. Ik denk dat die houding de mensen wel heeft aangesproken.
En verder zijn we min of meer geholpen door het college. Zoals u misschien weet heeft Texel 8 miljoen euro verloren door het omvallen van Landsbanki. Het college heeft geprobeerd dit debacle binnenskamers te houden, maar zag zich na een week toch genoodzaakt de raad hierover te informeren. Dat kan natuurlijk niet.
Recent heeft er een affaire gespeeld rond een bedrijf dat zich wilde inzetten om die 8 miljoen euro alsnog binnen te halen. Alleen zou de gemeente Texel daar maar 3,8 miljoen van krijgen. Het college wilde wel in zee gaan met dit bedrijf en heeft alle informatie en onderhandelingen geheim gehouden. Totdat de informatie vlak voor de raadsverkiezingen toch naar buiten kwam. De avond voor de verkiezingen hadden we nog een raadsvergadering en toen is het college nog bijna geploft. Wij hebben geen steun gegeven aan een motie die het college naar huis zou sturen; dat vonden we een dag voor de verkiezingen te ver gaan. Maar we hebben wel een motie van treurnis ingediend en die is raadsbreed aangenomen.’
Deze kwestie heeft ook behoorlijke gevolgen gehad voor Texels Belang, de grootste partij in de vorige periode.
‘Ja, die is gekelderd van vier naar twee zetels. Ik denk dat vooral hun wethouder is afgestraft. Die ging nogal zijn eigen gang en vond het niet nodig anderen te informeren. Een aantal stemmen dat vier jaar geleden naar Texels Belang ging, zal nu bij ons terecht zijn gekomen.
Maar dat is niet alleen de verklaring voor onze winst. Wij hadden namelijk ook een ontzettend goede kieslijst. We hadden kandidaten uit alle dorpen op de lijst staan en kandidaten uit alle geledingen in de samenleving. Als je nagaat dat ik als nummer 1 op de lijst 480 stemmen heb binnengehaald en onze nummer 19, de laatste op de lijst, 305 stemmen, dan kun je niet anders dan concluderen dat we een prima lijst hadden. De juiste mensen op de juiste plaats. In een dorp als Den Hoorn, waar we altijd slecht scoorden, haalden we nu ineens 140 stemmen binnen.’
Op welke manier heeft de PvdA zich nog meer geprofileerd op Texel?
‘Och, wij profileren ons eigenlijk niet eens. We doen geen gekke, opvallende dingen. Maar als er ergens iets speelt, dan gaan we er op af. Als ik hoor van een bedrijf dat met een probleem zit, dan ga ik daar naar toe. En we hebben een heel actieve achterban. Die draagt ook veel informatie aan waarmee wij aan de slag kunnen. We hebben nu zo’n zeventig leden en gelukkig komen er steeds meer jongeren bij. Daar ben ik enorm blij mee. En ik noemde al onze positief kritische houding. Die is goed gevallen bij de bevolking. Bovendien was het steeds duidelijk waar we stonden. Dat heeft duidelijkheid gegeven.’
KERKRADE
Ralf Krewinkel was de afgelopen vier jaar wethouder in Kerkrade. De PvdA boekte ook in deze gemeente winst. Onder het motto Vuur Kirchroa ging de partij van zeven naar acht zetels.
Uw verklaring voor deze winst is…
‘Ik denk dat we de afgelopen vier jaar in het college, als fractie en in de wijken keihard gewerkt hebben en erg zichtbaar zijn geweest.’
Dat vind ik veel te algemeen.
‘Om voorbeelden te noemen: onze WMO-aanpak, waarvoor ik als wethouder verantwoordelijk was, is een voorbeeld voor Nederland genoemd. Klanttevredenheidsonderzoeken laten hoge scores zien. En de fractie heeft veel inloopbijeenkomsten en spreekuren gehouden. Eens per maand werd er in een bepaalde buurt geflyerd met de oproep om vragen te stellen, opmerkingen te maken, kritiek te leveren, positieve punten aan te dragen… Binnen de fractie werd daar dan over gesproken. Dat kon leiden tot bijvoorbeeld schriftelijke vragen aan het college of tot gesprekken met instellingen. Verder hebben we ons de laatste vier jaar altijd goed laten zien op recepties en wijkbijeenkomsten.’
Heeft uw campagne nog een bijdrage aan de winst geleverd?
‘Ongetwijfeld. Onze campagne was zeer lokaal gericht. Daarnaast hebben we alle kandidaten mét gezicht duidelijk gepresenteerd. En we hebben een doelgroepencampagne gevoerd. Bijvoorbeeld over ouderenbeleid. We hebben de mensen die dit aangaat niet alleen opgezocht, maar er ook voor gezorgd dat we mensen uit die doelgroep of mensen die goed in het thema zijn ingevoerd op de lijst hebben staan. Voor bijvoorbeeld jongerenbeleid geldt hetzelfde. Verder hebben we de nieuwe media gebruikt, dus ook een digitale campagne gevoerd. We hebben bijvoorbeeld Hyves en You Tube gebruikt en deelgenomen aan allerlei discussiefora. Wat ook een rol zal hebben gespeeld is dat we het maximale aantal kandidaten op de lijst hadden staan. Dertig dus. En allemaal waren ze bereid zitting te nemen in de raad. Als lijstduwer hadden we de in elk geval in Limburg bekende zanger Jack Vinders. Hij is met voorkeurstemmen gekozen en zal ook zitting in de raad gaan nemen. Trouwens, zes van de acht nieuwe raadsleden hebben de kiesdeler gehaald. Dat betekent dat we goed verankerd zijn in onze samenleving.’
Had u de winst verwacht?
‘Helemaal niet! Vier jaar geleden haalden we zeven zetels, inclusief een heel dunne restzetel. Tijdens de campagne kregen we wel veel positieve reacties, maar ja, je kunt de mensen natuurlijk niet echt in het hoofd kijken. We hielden rekening met zes, zeven zetels. Aan acht hebben we helemaal niet gedacht.’
De PvdA vormde een college met Burgerbelangen en het CDA. Ook die partijen hebben procentueel gewonnen. Dus…
‘Ja, ik ga er van uit dat we met z’n drieën weer een college gaan vormen. Want de coalitie heeft over de volle breedte gewonnen. Dat zou dan voor de vierde keer achtereen met Burgerbelangen zijn en voor de derde keer achtereen met het CDA. Inderdaad, wij vertrouwen elkaar wel.’