Heeft de PvdA meer zelfreflectie nodig?
Hoewel de situatie in Den Haag bijna elke dag weer anders is, zag het er half september toch naar uit dat het kabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV in aantocht is. Wat vinden lokale PvdA’ers eigenlijk van de coalitiebesprekingen van de afgelopen maanden? Heeft de PvdA wel slim gehandeld? Is er na de - wederom - verloren verkiezingen niet meer zelfreflectie nodig in de partij? Lokaal Bestuur stelde die vragen aan leden van de PvdA-LinkedIn groep.
Rolf Harbers, publieksvoorlichter PvdA in het Europees Parlement
‘Als je het mij vraagt, is er niet per se heel veel zelfreflectie nodig. De PvdA had bij de verkiezingen een goed verhaal: laten we bezuinigen, want dat is nodig (maar niet te hard en zeker niet ten koste van de sociaal zwakkeren), laten we gaan voor wederzijds begrip, laten we investeren in kansen voor iedereen (maar ook raddraaiers aanpakken). Kortom: voor een fatsoenlijke samenleving waarin wederzijds respect en een menswaardig bestaan voor iedereen centraal staat. Een verhaal dat juist ten tijde van een economische crisis tot de verbeelding spreekt. Het manco was denk ik dat het verkiezingsprogramma toen de campagne begon nog niet helemaal klaar was. Dat zorgde voor aanpassingen en een hoos aan negatieve publiciteit. Daarnaast had Job Cohen in mijn ogen betere mediatraining moeten hebben.’
Willem Geldof, raadslid Haarlemmerliede en Spaarnwoude
‘Jammer dat Paars+ (nog) niet mogelijk is gebleven, maar op dit moment lijkt de oppositie me beter dan een nationaal kabinet.’
Rolf Harbers
‘Cohen heeft zich manmoedig tegen Wilders verweerd. Maar ik denk dat de PvdA in het algemeen wel wat meer empathie mag tonen voor de onvrede die leeft bij het PVV-electoraat. Hiermee wil ik Wilders’ opvattingen absoluut niet goedpraten, maar ik denk wél dat hij een onbehagen aanboort waar ook de PvdA iets mee moet, met name over immigratie en ‘het multiculturele drama’.’
Waarom zou de oppositie beter zijn?
Ahmed Farah, kiezer
‘Een nationaal kabinet lijkt mij niet gepast. Natuurlijk valt er veel te zeggen voor een dergelijk kabinet (bezuinigingen etc.) maar het neemt niet weg dat een overgroot deel van Nederland duidelijk voor rechts (incl. CDA) heeft gekozen. Stel dat de PvdA deel uit zou maken van een nationaal kabinet. Denk je niet dat hierdoor de antipathie voor het ‘establishment’ alleen maar groter wordt? Democratie is niet voor watjes.’
Geen nationaal kabinet dus, maar moet de PvdA überhaupt wel in de regering dan?
Arend Hardorff, vicefractievoorzitter PvdA Breda
‘Ik heb de indruk dat in Breda de meeste mensen de PvdA het liefste in de coalitie hadden gezien. We hebben in Breda na de gemeenteraadsverkiezingen gezien wat er gebeurt wanneer er een coalitie zonder de PvdA ontstaat (VVD, CDA, GroenLinks en D66). Socialer wordt het er allemaal niet op. Ik vind dat we het aan onze principes verplicht zijn om altijd te voorkomen dat dat gebeurt.’
Peter Flohr, fractievoorzitter Pro3 (PvdA + Groenlinks + leden D66) Loon op Zand
‘Het verlies is minder groot dan verwacht. Drie zetels verlies mag geen reden zijn tot weer meer zelfreflectie. We moeten het initiatief nemen om tot een samenwerkingsakkoord te komen met GroenLinks, D66 en SP. We hoeven niet met alles eens te zijn met elkaar, maar laat duidelijk blijken dat er met sociaaldemocraten en linksliberalen duidelijk zaken te doen is.’
Maakt de partij zich er niet te makkelijk van af? In maart 2006 stond de PvdA nog op 61 zetels in de peilingen. In november waren er daar nog maar 33 van over, een historisch verlies. En nu terug naar 30. In een e-mail stelde een PvdA'er voor om thema's als volkshuisvesting, grondpolitiek, zorg en eerlijk delen weer (meer) centraal te stellen. Is dat niet iets waar we naar zouden moeten kijken?
Peter Flohr
‘Tsja, van 61 naar 33 of van 15 naar 30 zoals de peilingen schommelden. De trends gingen dus alle kanten op. Als je onder zelfreflectie wil verstaan dat nieuwe lijnen uitgezet moeten worden dan kan dat heel goed samen gaan met proactief die lijnen proberen uit te zetten met potentiële samenwerkingspartijen. In aansluiting op het voorstel om thema’s zoals grondpolitiek, zorg en eerlijk delen meer centraal te stellen: helemaal mee eens. Vooral omdat duidelijkheid verhoogd wordt als je over concrete zaken praat.’
Finus Kuijs, fractieadviseur Middelburg
‘Het grootste gevaar voor de PvdA is dat het profiel onduidelijk is. Voor wie zijn wij er nu echt en hoe uniek is onze positie? Ik denk dat deze discussie steeds belangrijker gaat worden.’
Herbert Kuiling, lid
‘Veel PvdA’ers vinden dat we de verkiezingen van 2010, GR en TK, goed gedaan hebben omdat we weinig verloren. Tsja, verlies is verlies en hoe lul je dat nu weer recht. Hebben we echt antwoord op deze vragen: Hoe komt het dat PVV en SP zoveel zetels halen? Hoe komt het dat we zo slecht campagne voeren op landelijk niveau? Hoe komt het dat de eindverantwoordelijke, betaalde personen daar mee wegkomen? Hoe komt het dat we onze standpunten zo verdomd slecht kunnen uitleggen?’
Myra Eeken-Hermans, voorzitter PvdA afdeling Grootegast
‘Ik denk dat het verhaal heel helder is, dat er helaas wat ruis was door het onervaren debatoptreden van Job Cohen. Die ruis werd veel te breed uitgemeten door de media. Helaas wordt menselijkheid en warmte veel te vaak neergesabeld in de politieke en mediawereld. Volgens mij heeft PvdA haar hart op de goede plaats en ook zeker met Job Cohen als voorman. Daar moeten we niet aan gaan tornen. Zeker niet intern. Hoe het allemaal naar buiten overkomt, daar zou aandacht voor moeten zijn. Onze boodschap is goed, maar hoe krijgen we hem ook goed naar buiten. Blijft lastig.’
Jelle Zoetendal, fractievoorzitter PvdA Heerenveen
‘Ik denk dat het onzin is een fundamentele discussie over de lijn van de partij te beginnen. We weten toch waar we voor staan? Het is de kunst in de top van de partij medestanders te vinden bij het weer zichtbaar over het voetlicht brengen daarvan. Dat is geen zelfreflectie van de partij, maar een stevige verankering in de maatschappij en een snelle accurate aanpak van signalen die we daar oppikken.’
Arend Hardorff
‘Het laatste dat we nu moeten gaan doen is inhoudelijk navelstaren, in mooie taal ook wel herbronnen genoemd. We moeten gewoon onder ogen zien dat we strategisch en communicatief hebben lopen klunzen. We hebben geluk, want daar kun je namelijk wat aan doen!’
Willem Geldof
‘De PvdA moet gewoon blijven doen wat ze zo goed kan: stevige interne discussies voeren, kansen bieden aan wie dat aan kan, steun bieden aan wie dat nodig heeft. En regeringsverantwoordelijkheid nemen als dat iets oplevert. Een rechtvaardige verdeling van kennis, macht en inkomen. Dat is de boodschap waarom ik 25 jaar geleden lid ben geworden van de PvdA, en dat is de reden waarom ik nog steeds actief lid ben.’
Frank van Hout, bestuurslid PvdA Heerenveen
‘Nog een kleine duit in het zakje. Ik merk forse teleurstelling bij leden naar aanleiding van de laatste verkiezingsuitslagen (Tweede Kamer en gemeenteraad). Dat levert al veel somberheid in de afdeling. Dat wordt versterkt door het missen van de formatie en de dreiging van een rechts kabinet. Meningen lopen uiteen over de vraag of het met CDA geprobeerd had moeten worden. Ook hoor je het geluid dat de PvdA nooit met de VVD moet regeren. De nodige mensen hebben slechte herinneringen aan Paars, dat volgens hen te veel op de neoliberale toer is gaan zitten. Afkeer van VVD en, in mindere mate van CDA, leidt bij deze groep tot pleidooi voor meer linkse samenwerking waarbij de SP zeker betrokken wordt. Binnen de afdeling, maar ik meen te merken ook breder, zie je dat daardoor het risico van een richtingenstrijd ontstaat. Aan de ene kant de groep die hecht aan oude verworvenheden (65=65, ontslagbescherming, etc). Deze groep neigt naar linkse coalitie, zeg maar de Roemervariant. Aan de andere kant de groep die een stevigere hervormingsagenda voorstaat en neigt naar Paars+.’
Rolf Harbers merkte op dat het in het begin van de campagne op communicatief gebied mis ging. Herkennen jullie dat?
Arjen Dorenbos, kiezer en lid
‘Wat ik vaak zie is dat we de strijd in de media verliezen omdat we geen goede bliksemafleiders en woordkunstenaars hebben. Mensen die ongenuanceerd het partijprogramma kunnen vertellen. We hebben een sterke leider, maar als deze wordt aangevallen dan is er niemand die antwoord of weerwoord kan geven. De leider moet dit dan zelf doen en komt daarmee inconsequent over. Andere partijen spelen daar handig op in.’
Wil Post, secretaris PvdA-afdeling Ouder-Amstel
‘Als de aandacht zou zijn gevestigd op het combineren van arbeid en zorg, dan had Job Cohen zijn kennis en ervaring goed kunnen delen. Hij liet zich in de discussie trekken over de vraag of hij wel verstand had van geld, waardoor de aandacht van onze eigen thema’s werd afgeleid.’
Moet de discussie binnen de partij anders? Kunnen leden wel voldoende meedoen?
Frank van Hout
‘De kern van het interne proces zou moeten zijn dat er ruimte en waardering voor input van allen is, dat vraagt ook om enige kleinschaligheid. Ook zou het echt ter discussie durven stellen van thema’s hoger op de agenda moeten, waarbij we ons prima kunnen baseren op het huidige beginselprogramma. Met dat laatste is niet veel mis. Ten slotte moet de cultuur binnen de partij ter discussie gesteld worden. Leden zijn meer dan applausmachine en meer dan uitdelers van folders. De huidige cultuur kenmerkt zich door een smalle top die produceert en een brede groep daaronder die reproduceert. Dat past niet in mijn beeld van een moderne partij. Daarin krijgt iedereen de kans om mee te bouwen aan het gedachtegoed en de vertaling daarvan in politieke standpunten. Daarin past het ook dat de top in de partij op zoek gaat naar tegengeluiden. Naar kritische mensen die vragen blijven stellen, zowel op inhoud, op communicatiestrategie, als op werkwijze van de partij.’
Elly de Jong-Hoogendoorn, fractievoorzitter PvdA Midden Delfland
‘Ik denk dat de PvdA meer zou bereiken door te werken met kleinere groepen. Goede zelfreflectie en goed luisteren naar de vele mensen uit de praktijk. Ik ervaar nu helaas de afstand tussen de landelijke PvdA-vertegenwoordigers en de gemeenteraadsfracties veel te groot, en dat is jammer.’
Arjen Dorenbos
‘De ‘gewone’ arbeider voelt zich niet meer automatisch betrokken bij de PvdA. In de hoogste regionen zie je deze mensen ook niet terug in de partij. Een Jan Marijnissen had bijvoorbeeld geen kans gemaakt binnen de PvdA. Vroeger waren er de vakbondsleiders die door konden groeien naar hogere functies. Deze mensen hadden een bekend gezicht en een trackrecord waaruit bleek dat ze pro-arbeider waren. Deze bevlogenheid ontbreekt momenteel.’