Wat PvdA'ers doen in crisistijd
Het geld voor de deeltijd-WW is op, het aantal faillissementen stijgt en zelfs notarissen hebben het moeilijk. De economische crisis begint langzaam maar zeker zijn tol te eisen in ons land.
Zowel landelijk als lokaal zijn er in de afgelopen maanden maatregelen genomen om de crisis zoveel mogelijk het hoofd te kunnen bieden. Maar wat ziet de burger (straks weer de kiezer!) daarvan? PvdA-bestuurders uit Emmen, Enschede en Alkmaar laten zien hoe hun beleid zoden aan de dijk zet.
Emmen
Recessie of crisis. De staat van de economie houdt de gemoederen al meer dan driekwart jaar bezig. De nieuwsmedia sturen dagelijks nieuwe onheilstijdingen de wereld in. Gevolg: groeiende onzekerheid bij werknemers in sectoren waar de klappen vallen, want ‘na de zomer begint het pas echt’. Tot die tijd lijkt de rest van ‘hardwerkend’ Nederland zich vooral bezig te houden met de dagelijkse zaken en, niet te vergeten, de vakantie. Krantenkoppen als ‘Nederlander maakt zich geen zorgen over recessie’ schetsen een bijna surrealistisch beeld, alsof het allemaal nog niet echt doordringt. ‘Het is natuurlijk ook een rare crisis’, zegt Bouke Arends. Hij is fractievoorzitter van de PvdA in de gemeenteraad van Emmen. ‘ Mensen merken het nog niet echt in hun portemonnee. Althans, de mensen die niet met pensioen gaan of ontslagen worden.’
Emmen zag het ‘zware weer’ al wel vrij snel aankomen. ‘Net voordat de kranten begonnen te schrijven over een economische crisis en de regering het woord in de mond nam, gingen er bij ons drie grote bedrijven failliet. Grote werkgevers.’ Met de kordate reactie op het grote aantal ontslagen haalde Emmen de voorpagina’s en de nieuwsrubrieken op radio en tv en ontving het een landelijke prijs. ‘Het UWV startte een mobiliteitscentrum dat binnen de kortste keren een groot deel van de mensen weer aan het werk had. Dat terwijl de werknemers die werden ontslagen, geen gemakkelijke doelgroep vormden. Veel van hen waren namelijk vijftig plus en laaggeschoold. Van die groep is inmiddels bijna 70% weer aan het werk. Een behoorlijke prestatie.’
Bouke Arends noemt het een voordeel dat Emmen al in zo’n vroeg stadium van de crisis is geconfronteerd met zo’n grote klap. ‘Hoe zuur het ook is, je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden. Mocht er opnieuw een bedrijf omvallen dan liggen de draaiboeken klaar.’ Toch stijgt het aantal werklozen in Emmen nog steeds gestaag. ‘Het aantal mensen dat een beroep doet op de bijstand, is explosief gestegen. Er zijn er in korte tijd duizend bijgekomen en de verwachting is dat het aantal nog zal stijgen.’
Wat Bouke Arends nog het meest frappeert is dat de vraag naar producten, naar arbeid is geïmplodeerd. ‘Het ligt helemaal stil.’ Tel daarbij op dat banken de kredietkraan min of meer hebben dichtgedraaid en de hand ook de komende tijd op de knip houden en het beeld is compleet. Het MKB, de winkels hier in Emmen, ze zijn soms letterlijk van de ene op de andere dag dicht.’
Arends vindt dat banken te rigide zijn. ‘Als ik kijk naar de zorgelijke ontwikkelingen in bijvoorbeeld het MKB, dan spelen de banken daar een kwalijke rol in. Banken lenen je een paraplu en als het regent vragen ze hem terug. Dat zie je nu gebeuren.’
De gemeente Emmen heeft inmiddels een aantal maatregelen genomen dat ervoor moet zorgen dat het onvermijdelijke niet tot nog grotere problemen leidt. ‘Met het aantal bijstandsaanvragen zien we ook het aantal vragen om schuldhulpverlening toenemen. Die mensen willen we zo snel mogelijk helpen. Daarom hebben we als gemeente op jaarbasis zes ton uitgetrokken om de aanvragen binnen 40 dagen af te ronden.’
Het creëren en behouden van werk is belangrijk voor Emmen. ‘Bijvoorbeeld bij de aanpak van achterstallig onderhoud van wegen en dergelijke. Ik denk dat we daar zeker nog het een en ander kunnen. Er blijft jaarlijks geld liggen omdat projecten niet kunnen worden aanbesteed. Dat zou je, denk ik, nu moeten inzetten. Een valkuil daarbij kan zijn dat er belemmerende regelgeving is. Daar moet je dan, vind ik, heel kritisch naar kijken. Daar maken wij ons als PvdA sterk voor. Ook om ervoor te zorgen dat er bij de aanbestedingen zoveel mogelijk lokale bedrijven worden ingeschakeld.’
Enschede
Dat laatste ziet de Enschedese wethouder Eric Helder anders. Voor hem zijn lokale bedrijven geen must. ‘Voor dat soort protectionisme voel ik weinig. Ik kan me niet voorstellen dat ik daarmee de lokale werkgelegenheid veiligstel.’ Volgens Helder zijn er andere zaken nodig om de crisis het hoofd te bieden. ‘Natuurlijk gaat de recessie ook niet aan Enschede voorbij. Er zijn ondernemers die hun hoofd goed boven water weten te houden, maar de rek is er zo langzamerhand uit. De vraag staat vrijwel stil en ook hier zien we de werkloosheid langzaam maar zeker toenemen.’
Toch is Helder niet pessimistisch. ‘Natuurlijk komen hier ook mensen in de knoei. De directe gevolgen van het slechtere economische tij zijn voor de mensen nu al te merken. De aanvragen voor werkloosheidsuitkeringen of voor bijstand nemen helaas weer toe. Als flexwerker vlieg je er als eerste uit. De meest kwetsbare groepen hebben het eerst en het meest last van de neergang. Daarom is het: alle hens aan dek. Via het mobiliteitscentrum zo snel mogelijk mensen van werk naar ander werk leiden. Want gek genoeg zijn er ook nog steeds bedrijven en sectoren die mensen kunnen gebruiken.’
‘Het belangrijkste is, denk ik, dat de samenwerking tussen gemeente, bedrijfsleven en onderwijs geen averij oploopt in tijden als deze. Je moet er voor zorgen dat niet alles stilvalt. We bouwen op dit moment een Kennispark in Enschede dat gunstige effecten op de werkgelegenheid kan hebben. Dat moet wat mij betreft zonder vertraging worden afgebouwd. Investeringen in bijvoorbeeld onderwijs moeten op peil blijven. Zo kunnen we de bouw van Brede Scholen versnellen. Daarnaast wil ik me ook sterk maken voor de bouw van een nieuw ziekenhuis. Ook daar zit extra werkgelegenheid.’
Volgens Eric Helder is het ondernemersklimaat in Enschede al prima. ‘We scoren met onze dienstverlening goed bij ondernemers maar willen die dienstverlening op een nog hoger plan tillen. Een goed ondernemersklimaat is onontbeerlijk, juist nu.’
De landelijke crisismaatregelen zijn wat Helder betreft geen onverdeeld succes. ‘Bedrijven die arbeidstijdverkorting willen doorvoeren, moeten aan heel veel eisen voldoen. Er komt ongelofelijk veel papierwerk bij kijken. Die drempels moet je verlagen. Ondernemers in Enschede gaven aan dat zij vinden dat je moet doorgaan met innovatie. Er liggen zoveel kansen om veel meer in duurzaamheid zoals alternatieve energiebronnen en energiebesparing te investeren.’ Is deze crisis wat Helder betreft een rare crisis? ‘Ach, wat is raar? Kansen laten liggen, dat is denk ik raar.’
Alkmaar
Op de vraag wat men in haar gemeente doet om de crisis te bestrijden, stuurt de Alkmaarse wethouder Rian van Dam twee kant en klare raadsvoorstellen met daarin een kloek pakket aan maatregelen. ‘Als gemeente kunnen we de crisis niet oplossen, maar we kunnen wel bijdragen aan het dempen van de effecten.’ Dat doet Alkmaar evenals Enschede door het hoofd niet te laten hangen maar door te gaan met het uitvoeren van het collegeprogramma.
Als het om werkgelegenheid gaat, zijn de banden met UWV Werkbedrijf in Alkmaar al even stevig als die in Emmen. ‘We hebben overigens niet alleen met het UWV goede contacten, maar met alle sociale partners. Alleen zullen we meer met elkaar moeten overleggen de komende tijd. We willen bijvoorbeeld leerwerktrajecten en traineeships aanbieden waarbij we als gemeente ook willen participeren als werkgever. Jongeren vormen hier in Alkmaar de meest kwetsbare groep op dit moment. Zij komen nu het moeilijkst aan een baan en hebben extra aandacht nodig.’
De reflex om de hand op de knip te houden in moeilijke tijden is ook aan Rian van Dam niet besteed. ‘Dan weet je zeker dat je alles stilzet. Daarom willen we alleen al voor de uitbreiding van het jongerenloket 300.000 euro extra uittrekken. Daarnaast willen we 900.000 euro stoppen in de woningbouw, voor het verruimen van startersleningen die ervoor zorgen dat meer starters aan een woning kunnen komen. Om de bouw van andere woningen door te kunnen laten gaan, is het nodig om geldleningen te garanderen, zodat woningcorporaties de kans krijgen om projecten te financieren die niet door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw worden betaald.’
Alkmaar staat voor dezelfde vragen en dezelfde maatregelen als Emmen en Enschede ‘We halen bijvoorbeeld infrastructurele projecten naar voren om ervoor te zorgen dat we mensen aan het werk kunnen houden, zo ook met groenreconstructies en het afbouwen van onderwijslocaties.’
‘Al met al reserveren we zo’n 4,1 miljoen euro voor concrete maatregelen om de crisis te bestrijden. Natuurlijk is er nog veel onzeker en weten we niet hoe we volgend jaar voorstaan, maar ik denk dat we met deze maatregelen al een stevige dam hebben opgeworpen met maatregelen waar ik mij als PvdA’er niet voor schaam. Zo kunnen we ook in crisistijd laten zien wat we waard zijn. In dat opzicht is die crisis misschien zo gek nog niet.’
Lokaal Bestuur heeft dit jaar al diverse keren aandacht besteed aan de aanpak van de crisis, zowel lokaal als provinciaal. Zie de reportages over Friesland en Limburg (meinummer), de Achterhoek (aprilnummer) en Eindhoven, Apeldoorn, Den Haag en Haarlem (maartnummer), te downloaden via onze website www.lokaalbestuur.nl, zie onder publicaties, lokaal bestuur