Links bezuinigen
De gemeenten hebben een aantal jaren van financiële welvaart achter de rug. Maar die tijden lijken voorlopig voorbij. De saldi van de Meerjarenbegrotingen schieten in het rood. Vanaf 2012 krijgen de gemeenten ook nog eens te maken met een fikse korting op de uitkering uit het Gemeentefonds. Beslissingen daarover zijn nog niet genomen, maar er wordt al gesproken over een mogelijke korting van 18 procent. Dan gaat het om miljoenen euro’s die de gemeenten jaarlijks minder krijgen. Is de PvdA wel goed in bezuinigen? En welke keuzes worden gemaakt? ‘Ik ben redelijk ontspannen onder die dreigende korting.’
HILLEGOM
De gemeente Hillegom (20.000 inwoners) heeft een begroting van ruim 50 miljoen euro. Daarvan komt 17 miljoen euro uit het Gemeentefonds. Sinds kort is Annemieke van Dijk fractievoorzitter van de PvdA.
Hoe staat de gemeente er financieel voor?
‘Op dit moment nog wel goed. We hebben dit jaar niet met tekorten te maken en hebben ruime reserves. In de Algemene Reserve zit nu een buffer van 6,5 miljoen euro. Maar vanaf volgend jaar is het een stuk minder. In 2010 hebben we een tekort van een kwart miljoen, oplopend tot meer dan één miljoen in 2013. En dan is uiteraard nog geen rekening gehouden met de verwachte bezuinigingen op de uitkeringen uit het Gemeentefonds.’
Dat betekent dus dat er bezuinigd moet worden. Welke keuzes maakt uw fractie?
‘Wij zitten nog midden in de discussie. Wel hebben we alvast besloten de Meerjarenraming niet vast te stellen. Voor ons staat voorop dat we niet willen snijden zonder een idee. Het college (PvdA, CDA en VVD – red.) werkt nu aan een bezuinigingsnotitie. Die zou eerst in de loop van het voorjaar komen, maar wij willen dat die notitie er voor de raadsverkiezingen van 3 maart ligt en daar lijkt wel een meerderheid voor te zijn. Wij willen voor de verkiezingen onze visie geven op de bezuinigingen, maar we gaan geen beslissingen nemen. Dat is aan de nieuwe raad. Wij hebben wel aangegeven dat de vaste lasten van onze kerntaken door vaste inkomsten moeten worden gedekt. Vervolgens kijken we verder, maar zo ver zijn we dus nog niet. De PvdA zal zich zeker sterk maken voor het op peil houden van de voorzieningen en de investeringen in werk moeten doorgaan.’
‘Onze rode lijn is verduurzaming van onze gemeentelijke samenleving. En verder willen we dingen slimmer organiseren. Bijvoorbeeld door het opzetten van Shared Service Centres in samenwerking met omliggende gemeenten en het aangaan van gemeenschappelijke regelingen. Een ambtelijke samenwerking met omliggende gemeenten is ook een reële optie.’
Met 32 jaar behoort u tot de jongere raadsleden. Denken jonge raadsleden anders over bezuinigingen in het bijzonder en het financieel beleid in het algemeen dan de oudere collega’s?
‘Ik denk dat jongeren niet anders denken over bezuinigingen dan ouderen. In juni hebben we een regiobijeenkomst georganiseerd met als thema de verschillen tussen jong en oud en hoe je jongeren betrekt bij de politiek. Eén van de leuke uitkomsten was dat heel duidelijk werd dat het juist onze idealen zijn die ons binden: we hebben een goed verhaal als PvdA. Maar we weten het helaas niet altijd even goed te vertellen.’
‘Kortom, ik denk dat we onze beslissingen langs dezelfde sociaaldemocratische meetlat leggen. Daarbij gaat het om werk en een betaalbare woning als basis voor een zelfstandig bestaan, ten tweede zorgen voor de mensen die buiten de boot vallen of niet kunnen werken, dus zorgen voor goede sociale voorzieningen zodat iedereen een plek heeft in onze samenleving en ten derde: de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten.’
ALMERE
Groeigemeente Almere ontvangt ongeveer 200 miljoen euro uit het Gemeentefonds op een begrotingstotaal van afgerond 600 miljoen. Er wonen 187.000 mensen. Het college bestaat uit PvdA, VVD en CDA/ChristenUnie. De Meerjarenraming laat voor 2013 een tekort zien van twee miljoen euro. Johanna Haanstra is namens de PvdA wethouder.
Dat valt mee, een tekort van twee miljoen in 2013 op een begroting van 600 miljoen.
‘Ja, daar maken we ons ook geen zorgen over. Maar we hebben nu al bezuinigingen ingesteld. Bijvoorbeeld: oplopende budgetten worden op 2010 gefixeerd. Die uitgaven stijgen na 2010 dus niet meer. En dat doen we onder meer vanwege de verwachte korting op de uitkering uit het Gemeentefonds. Want het zijn forse bedragen die nu circuleren. Dat we in 2012 iets hebben op te lossen, is duidelijk. We zetten nu, aan het einde van onze periode, ook geen nieuwe projecten op de rails. Als je weet dat je moet bezuinigen, zou dat ook heel raar zijn.’
Vindt u dat bezuinigen de PvdA goed afgaat?
‘Het doet natuurlijk pijn, maar we kunnen het wel. Juist PvdA’ers zijn zich er heel goed van bewust dat we met gemeenschapsgeld te maken hebben. Wij zijn altijd heel secuur als het gaat om bijvoorbeeld een goed welzijnswerk, maar we hebben ook altijd goed oog voor de financiën.’
Waarin onderscheidt de PvdA zich van andere partijen als het gaat om bezuinigen?
‘Als ik me beperk tot de situatie in Almere, dan zie je dat de VVD de kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen en heffingen wil aanpakken en wil bezuinigen op het armoedebeleid. Leefbaar wil veel ambtenaren kwijt en GroenLinks zet helemaal in op duurzaamheid, om een paar fracties te noemen. Bij de PvdA is het niet zo zwart-wit en daarom zit ik ook bij die partij. De PvdA heeft veel meer oog voor de samenhang, kijkt veel meer naar de balans. Je bent als partij misschien geneigd te zeggen dat er wel wat minder geld naar wegenonderhoud kan, maar de PvdA ziet dat je, als je dat doet, over een aantal jaren misschien wel miljoenen meer kwijt bent aan deze post omdat je het onderhoud hebt verwaarloosd. Zoeken naar die samenhang is moeilijk, maar wel de enige juiste manier van werken.’
Kan Almere haar ambities als groeigemeente wel waarmaken nu een forse korting dreigt op de uitkeringen aan de gemeente?
‘Ik ben redelijk ontspannen onder die dreigende korting van het Gemeentefonds. Dat komt mede doordat alle gemeenten er mee te maken krijgen. En we moeten daar ook niet zo ontzet over doen. Want het tekort bij het rijk is mede veroorzaakt door de prima werking van ons vangnet. Er was geld voor de redding van banken, voor de deeltijd-WW en voor de uitkeringen aan mensen die zonder werk kwamen te zitten. Mensen zijn niet tot de bedelstaf gebracht, iedereen heeft nog te eten en iedereen, nou ja, bijna iedereen heeft nog een dak boven het hoofd. Laten we daar trots op zijn!’
GOES
De gemeente Goes heeft ongeveer 37.000 inwoners en ontvangt 41 miljoen euro uit het Gemeentefonds. De komende jaren begroot de gemeente bescheiden in de plus. De PvdA, de grootste raadsfractie, zit in de oppositie. Leen van Zon is de financieel woordvoerder van de partij.
Geen rode cijfers tot en met 2013, is dat reden tot optimisme?
‘Helemaal niet, ook wij zullen moeten bezuinigen. Vooral ook door de rijkskorting die er aan staat te komen. En we zullen vooral ook een streep moeten halen door projecten die in de pijplijn zitten. Er wordt nu gebouwd aan de eerste parkeergarage en het college wilde steeds ook nog een tweede. Daarvan hebben wij van meet af aan gezegd: niet doen! Ik heb de indruk dat het college dat nu ook begint in te zien. Verder hebben we hier te maken met nieuwbouwlocaties terwijl er nauwelijks gebouwd wordt. Dat gaat een enorme kostenpost worden. Zo is er een plek voor tweeduizend woningen met veel water zodat de mensen een bootje voor de deur kunnen aanmeren. Is helemaal geen animo voor. Dan is er nog een wijk voor vierhonderd woningen. Daar staan er nu drie en dat hadden er volgens de planning ongeveer honderd moeten zijn. Dit college is veel te ambitieus geweest. Dat hebben we ook steeds gezegd. Maar ja, wij zagen het verkeerd…’
Maar welke projecten moeten er volgens de PvdA geschrapt worden?
‘Ik noemde die tweede parkeergarage. Verder ligt er een plan om het spoor in Goes verdiept aan te leggen om geluidsoverlast tegen te gaan en de doorstroming van het verkeer te bevorderen. Daar moeten we tien miljoen aan bijdragen, maar dat geld is er niet. Er ligt een plan voor een aquaduct, maar ook daar is geen geld voor. Een streep erdoor, zeggen wij. Maar het college lijkt alle beslissingen door te schuiven tot na de raadsverkiezingen.’
U verwacht dat de PvdA deel uit gaat maken van het nieuwe college. U weet dus wat u dan te doen staat.
‘Ja, de volgende coalitie mag de boel opruimen. Maar dat is geen probleem voor ons. We roepen al lange tijd dat de gemeente een pas op de plaats moet maken. We hebben steeds gezegd dat de uitbreidingsplannen veel te ambitieus waren. En we hebben nu ook al vaak genoeg gezegd dat er een streep moet door die grote projecten. De mensen weten wat ze aan de PvdA hebben. De mensen weten ook dat wij niet willen bezuinigen op het armoedebeleid en de WMO. En ook niet op de langdurigheidstoeslag. De coalitie wil daar 15.000 tot 20.000 euro op besparen. Maar dat is belachelijk en bovendien kruimelwerk.’
De standpunten van de PvdA zijn bekend, zegt u, dus u hebt weinig uit te leggen?
‘Inderdaad, de mensen weten wat wij willen. En de bezuinigingsoperatie zie ik als een uitdaging. Misschien moeten we beslissingen nemen die vervelend zijn voor de burgers, maar de meeste mensen zien wel dat het moet. Er zal begrip voor zijn.’