Samengaan met GroenLinks en D66: het gebeurt al!
Eens in de zoveel tijd gooit er weer eens iemand voorzichtig een balletje op over de vraag of er geen serieuzere vorm van progressieve samenwerking moet komen tussen partijen als de PvdA, GroenLinks en D66. Op landelijk niveau zijn er uiteenlopende redenen, variërend van heel praktisch tot sterk principieel waarom het er nooit van komt, maar op lokaal niveau ligt dat heel anders. Lijstverbindingen komen bij gemeenteraadsverkiezingen met regelmaat voor.
Lokaal Bestuur besloot eens in Helden en Oegstgeest te gaan kijken hoe lijstverbindingen in de praktijk uitwerken.
Wie: Mariet Tijssen-Janssen
Wat: Raadslid
Partij: PvdA/GroenLinks
Waar: Helden
Web: www.pvdagroenlinks.nl
De lijstverbinding tussen de PvdA en GroenLinks in Helden bestaat nog niet
zo lang. Waarom zijn jullie samen gaan werken?
‘Het klopt dat we nog niet zo lang samen zijn. Onze lijstverbinding
bestaat sinds 2006. Bij de vorige verkiezingen opereerden we nog
gescheiden van GroenLinks, maar omdat er zoveel raakvlakken bleken te
zijn, hebben we besloten om samen te gaan werken. Met name op sociaal
gebied waren er enorm veel aanknopingspunten. Over de WMO en de WWB waren
we het bijvoorbeeld 100% met elkaar eens. Een samenwerking leek niet meer
dan logisch.’
Waren er alleen inhoudelijke motieven voor de samenwerking?
‘Nee, er speelde ook mee dat we dachten dat we door samen te gaan meer
kans zouden maken om in het college te komen. De afgelopen twintig jaar had
ieder afwisselend één of twee zetels en dus te weinig gewicht om in het college
te komen. Onze hoop kwam uit, want wij kregen nu vier zetels en mochten
meteen een wethouder leveren voor het college. Het was de eerste keer dat
het CDA de meerderheid verloor, dus we sloegen echt een unieke slag door de
samenwerking met GroenLinks. Overigens zitten we nu wel met het CDA samen
in de coalitie, maar dat terzijde.’
Zijn mensen nu lid van de PvdA/GroenLinks, of van de afzonderlijke partijen?
‘Je bent lid van de afzonderlijke partij in deze constructie. Wij hebben
meer leden dan GroenLinks. Verder zijn we een van de fusiegemeenten waar
er de laatste jaren zoveel van zijn. Op 18 november hebben we
verkiezingen. Maasbree, Kessel, Meijel en Helden fuseren dan tot de
gemeente Peel en Maas. In de andere gemeenten waren een zelfstandige PvdA-
fractie en een combinatie van PvdA met een plaatselijke partij. Per 1
januari 2010 worden we officieel samengevoegd. Er is weer gekozen om een
PvdA/GroenLinks fractie te vormen.
En hoe werkt het binnen de afdeling?
‘De PvdA heeft eens per kwartaal een eigen vergadering. Daarin wordt onder
andere besproken hoe de samenwerking met GroenLinks verloopt. Eens per
maand vergaderen we met de fractie en steunfractie van PvdA/GroenLinks, en
daar kan iedereen aanschuiven, dus ook leden van beide partijen. Er is
eigenlijk helemaal geen gedoe over de samenwerking, ook niet nu met de
fusie. Het enige wat ik zo kan bedenken is dat GroenLinks meer groen wil.
Maar ja, daar zijn wij het dan eigenlijk meteen mee eens.’
Hoe ziet de coalitie in Helden er nu uit?
‘Er zijn maar een paar partijen. Naast ons zijn dat alleen het CDA, de VVD
en Lokaal Helden. Na de fusie kan alles natuurlijk heel anders worden. We
gaan van 20.000 naar 42.000 mensen, en wellicht komen er dan ook andere
partijen in de raad.’
Denk je nou soms niet: die samenwerking zou ook in de landelijke politiek
moeten kunnen?
‘Politiek inhoudelijk zijn er denk ik weinig echt grote verschillen tussen
de PvdA en GroenLinks, ook landelijk niet. Maar het ligt natuurlijk ook
een beetje aan de personen. Kunnen die wel goed met elkaar overweg? Dat
was bij ons in ieder geval absoluut het geval. We zijn ook heel ambitieus:
we willen de eerste gemeente zonder armoede worden. Daarin trekken we met
GroenLinks gezamenlijk ten strijde. Het CDA, waarmee we in het College
zitten, doet daar ook aan mee. We maken van elke optie gebruik die de wet
ons biedt om minder draagkrachtigen bij te staan en we hebben een zeer
ruimhartig kwijtscheldingsbeleid. Alles wat maximaal mogelijk is binnen de
wet, wordt gedaan.’
Geen enkel licht tussen jullie en GroenLinks dus. Kortom: jullie gaan
gewoon samen door?
‘Absoluut. De sfeer is echt super. Om dat te illustreren heb ik nog wel
een leuk verhaal. Onze vorige fractievoorzitter was een vrouw. Zij vroeg
een van de mannelijke woordvoerders die ’s avonds aanwezig zou zijn bij
een begrotingsvergadering ooit: ‘En, wat trek jij vanavond aan? ‘ Dat is
natuurlijk een vraag die mannen normaal gesproken nooit wordt gesteld! Er
wordt nu nog steeds om gelachen en grappen over gemaakt. Het laat echt
zien dat er niet wordt gekeken naar wie wie is: man, vrouw, van welke
partij, het maakt ons niets uit. We gaan dus gewoon samen de verkiezingen
in, en we zullen het sociale blok handhaven!’
Wie: Lia de Ridder
Wat: Fractievoorzitter
Partij: Progressief Oegstgeest (PvdA/GroenLinks/D66)
Waar: Oegstgeest
Web: www.progressiefoegstgeest.nl
Progressief Oegstgeest bestaat al heel lang. Is de samenwerking ‘dus’ een succes?
‘De samenwerking bevalt echt heel goed. Het is wel grappig, want ik ben van D66 en sinds de laatste verkiezingen word ik aan de lopende band gevraagd of D66 niet uit Progressief Oegstgeest stapt en alleen verder gaat. Maar daar denk ik niet eens over na, het gaat prima hier. We hebben onderling gewoon nauwelijks meningsverschillen, dus waarom zouden we?’
Jullie hebben echt helemaal geen ruzie, nergens over? Helemaal niks?
Lachend: ‘Gewoon niet. Goed hè?’
Wat delen jullie?
‘Ze noemen ons hier ‘PrO-ers’. We hebben pro-standpunten op een drietal hoofdthema’s: duurzaam, sociaal en lokaal. Om een voorbeeld bij ‘sociaal’ te geven: We betrekken onze vuilniswagens van de gemeente Leiden en die heeft besloten om alle wagens onder te brengen in een NV. Dat betekent dat de betrokken ambtenaren straks medewerkers worden van een commercieel bedrijf. Dat heeft ook gevolgen voor hun arbeidsvoorwaarden. Wij horen dan van tevoren al dat ‘PrO natuurlijk weer voor die mensen opkomt.’ Dat is eigenlijk wel een compliment.’
Was het praktisch veel gedoe om op te gaan in een andere partij?
‘We hebben hele praktische afspraken gemaakt. Er zijn nog steeds drie afdelingen voor alle partijen. Die partijen moeten immers ook folderen voor nationale verkiezingen en zo. De afspraak is dat de afzonderlijke partijen zich niet met de lokale politiek bemoeien. Verder vaardigt elke partij iemand af in het bestuur van Progressief Oegstgeest, dat daarnaast ook eigen bestuursleden kent. Mensen in de gemeente kunnen kiezen: ze kunnen lid worden van D66, GroenLinks of PvdA, of van Progressief Oegstgeest zelf. Er zijn echter niet heel veel mensen die dat laatste doen. Slechts een van onze raadsleden is alleen maar lid van Progressief Oegstgeest en er zijn volgens mij nog geen tien echte PrO-leden.’
Waar ben je het meest trots op met betrekking tot de samenwerking?
‘Waar ik trots op ben is de kwaliteit van onze standpunten. We hebben vaak zeer langdurige fractievergaderingen doordat we overal net ietsje anders over denken. We komen daardoor tot zeer gedegen standpunten, in mijn ogen beter dan die van andere fracties. Bovendien zijn er mede dankzij onze samenwerking maar vier partijen in Oegstgeest. Daardoor zijn de commissievergaderingen een stuk minder vervelend dan in plaatsen waar zeven partijen zijn waarvan er vier maar één raadslid hebben en er dus veel herhaald wordt.’
Het college bestaat uit Progressief Oegstgeest, de VVD en het CDA. Hadden jullie niet met alleen de VVD ook al een meerderheid?
‘Klopt, maar we hadden in de voorgaande periode gezien dat het CDA zich vaak oppositioneel opstelde met Leefbaar Oegstgeest. Wij wilden deze collegeperiode gewoon een aantal dingen voor elkaar krijgen en geen last hebben van een sterke oppositie. Het CDA insluiten was daar een handige oplossing voor.’
En gaat dat ook goed? Het CDA doet lekker mee?
‘Haha… tja... ik roep soms dat ik wel zou willen dat we de absolute meerderheid hadden, want de andere partijen zijn toch gewoon conservatief. Wij zijn met Progressief Oegstgeest niet voor niets in naam progressief. Onze coalitiepartners lopen niet zo hard voor vernieuwing en verandering. Het CDA meekrijgen lukt niet altijd. Maar ze snappen ook dat de coalitie in theorie zonder ze kan. Ze doen dus wel hun best, maar traag.
Hebben jullie het wel eens over de landelijke politiek? Dat de partijen daar ook samen moeten gaan?
‘Ja. Ons 10-jarig lustrum was in 2005. We organiseerden toen een debat waar kopstukken uit de drie partijen naar kwamen, zoals Ruud Koole en Thom de Graaf. De wonden van Paars waren echter nog heel vers. Toen bleek wel heel duidelijk dat er landelijk nog veel oud zeer zat waardoor een toenaderingspoging er gewoon niet in zat. Uiteindelijk vind ik het belangrijkste in de samenwerking dat de kwaliteit van het bestuur goed is en dat we heel praktisch kunnen werken. En dat doen we in Oegstgeest. Ik zie vooral voordelen. Het is voor mij heel makkelijk om niet over de mogelijkheid van een splitsing te denken!’
Vier varianten
Wat veel PvdA-leden niet weten, is dat er vier varianten zijn waarop je lokaal mee kunt doen aan gemeenteraadsverkiezingen. Ten eerste kan dat met een lokale afdeling van de partij. Zo is er de PvdA Haarlem, de PvdA Groningen, de PvdA Rotterdam, enzovoorts. Dit is uiteraard de meest voorkomende variant. Vanuit het landelijk partijbureau wordt aan elke afdeling afzonderlijk toestemming gegeven om de partijnaam te gebruiken.
In de tweede variant wordt er gekozen voor het letterlijk verbinden van partijen. Je hebt het dan bijvoorbeeld over een PvdA/GroenLinks lijst. Of PvdA/D66. Onder die naam gaan partijen dan de verkiezingen in. Bij deze variant houden de beide partijen nog steeds hun eigen besturen en is het voor de kiezer zeer duidelijk dat ze op twee partijen stemmen die samen een blok vormen.
De derde versie is de meest vergaande, namelijk het oprichten van een geheel nieuwe partij met een eigen bestuur. Ook in die variant is het echter nog steeds mogelijk om ook nog eigen partijbesturen te hebben, maar die bestaan dan naast die van de nieuwe partij.
De vierde variant ten slotte behelst een technische lijstverbinding, die puur wordt aangegaan om eventuele restzetels onderling te verdelen. In dat geval gaan partijen gewoon onder hun eigen naam de verkiezingen in, maar formeel staat dan geregistreerd dat eventuele reststemmen bij elkaar mogen worden opgeteld, zodat een van de twee partijen in kwestie de restzetel kan krijgen die anders wellicht naar een andere partij gegaan zou zijn. Bij de overweging om wel of geen technische lijstverbinding aan te gaan staat meestal de vraag centraal of je de andere partij inderdaad zo een restzetel zou gunnen, want het is natuurlijk niet zeker dat een restzetel naar de PvdA gaat. De zetel kan ook naar de partnerpartij gaan, meestal D66 of GroenLinks.