In Staphorst zijn PvdA en SGP water en vuur
De gemeenteraadsverkiezingen in 2006 leverden een grote overwinning op voor de PvdA. In 182 van de 407 gemeenten waar de partij meedeed aan de verkiezingen vormt de PvdA nu de grootste fractie. Maar er zijn ook gemeenten waar de PvdA traditioneel klein is en waar moet worden opgebokst tegen een eveneens traditionele meerderheid van christelijke partijen. Wat komt er dan van je idealen terecht? Lokaal Bestuur nam een kijkje in een aantal gemeenten op de Bible belt. ‘Het wordt tijd dat de SGP gaat integreren in de eigen gemeente’, vindt de PvdA in Staphorst. ‘De fractieleden van die partij leven in een wereld die niet bestaat.’
Henk Messchendorp (64) is sinds 2006 raadslid voor de PvdA in de gemeente Staphorst. In de periode 1981-1987 was hij dat ook. De PvdA (met voorganger SDAP) zit al sinds 1932 onafgebroken in de raad van Staphorst, maar nooit met meer dan twee zetels. SGP (6), ChristenUnie (4) en CDA (3) bezetten dertien van de zeventien raadsstoelen.
‘De vertegenwoordigers van de SGP zijn nu meer ontwikkeld dan in mijn eerste periode, maar ze preken nog steeds in de raadzaal’, zegt Messchendorp. ‘In mijn eerste periode zaten er met name boeren voor die fractie in de raad; eentje van 76 en eentje van zelfs 84 jaar. Voor de raadsvergadering maakten ze de envelop open en kregen dan van de fractievoorzitter te horen hoe ze moesten stemmen.’
Intolerant
Zit in andere gemeenten de PvdA samen met de SGP in het college (zie de voorbeelden aan het slot van dit artikel), in Staphorst zal dat voorlopig niet gebeuren, zegt Messchendorp. ‘Dat is hier ondenkbaar! Het is heel gevaarlijk hoe sommige raadsleden hier denken, met name die van de SGP. Als die het voor het zeggen hadden, hadden we hier een orthodox christelijk fundamentalistisch bewind. De SGP in Staphorst is volledig intolerant. Niet alleen wat betreft de zondag, maar ook ten opzichte van de sport. De SGP is tegen elke subsidie voor wedstrijdsport, want sport zorgt ervoor dat de mens boven God wordt gesteld. Sporters worden toegejuicht, soms zelfs aanbeden. Een SGP-raadslid, in het dagelijks leven onderwijzer op een basisschool, zei: ‘Het is ons een gruwel dat ook kinderen uit onze kring bij verenigingen voetballen.’ De voetbalvereniging in IJhorst krijgt geen cent subsidie van de gemeente. Want dat is een zondagclub. Naast SGP stemmen dan ook CDA en ChristenUnie tegen. Gaat het om een zaterdagclub, dan is alleen de SGP tegen.’
‘Daarnaast is de SGP hypocriet. Die partij wil de zuipketen voor de jeugd niet uitbannen, wij juist wel. Nee, die zuipketen moeten blijven want anders gaat de jeugd misschien wel naar Meppel op de zaterdagavond. En Meppel is natuurlijk veel te werelds in de ogen van de SGP. Maar in die zuipketen, waar vooral veel SGP-jeugd komt, hangen pikante foto’s van dames aan de wanden, worden erotische films gedraaid. Dat weten ze bij de SGP. En dan vragen ze nota bene de wethouder van de ChristenUnie er op toe te zien welke films en muziek er in de keten worden gedraaid. Nou, die heeft daar terecht hartelijk voor bedankt. De SGP hier bestaat voornamelijk uit rasechte Staphorsters, maar het wordt tijd dat de SGP gaat integreren in de eigen gemeente. Want de fractieleden van die partij leven in een wereld die niet bestaat.’
Verboden
De tirade van Messchendorp is nog niet afgelopen. ‘Je zou eens moeten zien hoe de Staphorster jeugd zich gedraagt ten opzichte van de politie – en dan vooral vrouwelijke agenten. Daar lusten de honden geen brood van. En hoe ze omgaan met en denken over vrouwen, homo’s, islamieten, katholieken…Het is één en al fundamentalisme en religieuze dwang. Die hele SGP zou wegens discriminatie verboden moeten worden.’
Is er vergeleken met de jaren tachtig in de gemeenteraad dan helemaal geen ontwikkeling in positieve zin te bespeuren? Messchendorp: ‘Het grootste verschil is dat je toen het monistische systeem had en nu het duale. In mijn eerste periode hadden we besloten commissievergaderingen. Alles werd in het geniep bekonkeld door de coalitiepartijen en dan hoefden de onderwerpen in de raad alleen maar meer even afgetikt te worden. In mijn eerste periode stuurde de kerk een brief naar de raad – over scheiding van kerk en staat gesproken – , waarin fel werd geprotesteerd tegen het feit dat er een vergunning was verstrekt voor grasbaanraces op een zaterdagavond, ‘aan de vooravond van Gods dag’, aldus de kerk. In de brief werd er op gewezen dat het geen wonder was dat het de weken erop veel regende en daarom de oogst niet kon worden binnengehaald. Dat was Gods toorn. Ze hebben geprobeerd die brief buiten de raad te houden, maar dat is dus uiteindelijk niet gelukt.’
‘In mijn eerste periode haalde de SGP altijd fel naar ons uit, feller dan nu. De toenmalige SGP-fractievoorzitter zei: ‘De socialisten zijn een groot gevaar voor de samenleving.’ Deze man is onlangs uit de gevangenis ontslagen. Hij zat daar wegens ontucht met zijn dochters. Maar hij vond het geen ontucht, want tegen de rechter zei hij: ‘Ik deed een wetenschappelijk onderzoek naar het maagdenvlies.’ Nu, in mijn tweede periode, worden we zakelijker benaderd maar ze gruwen nog steeds van onze idealen.’
Zwembad
Zit de PvdA er voor piet snot bij in de raad van Staphorst? Je zou het haast denken. ‘Nee, hoor’, zegt Messchendorp, ‘wij boeken wel resultaten, maar het is altijd een kwestie van lange adem.’ Ruim dertig jaar geleden pleitte de PvdA voor de bouw van een zwembad. De christelijke partijen lagen dwars, want jongens en meisjes in hetzelfde bad… Uiteindelijk is er een compromis uit de bus gerold: zwembad akkoord, maar dan wel buiten het dorp. Ook heeft de PvdA lange tijd gepleit voor subsidie voor de neutrale peuterspeelzaal. En die kwam er uiteindelijk en nu pleit de SGP zelfs voor een reformatorische peuterspeelzaal waar ook subsidie voor moet komen. Messchendorp: ‘Daarnaast wil de SGP al 25 jaar de op- en afritten naar de A28 verplaatsen. Volgens mij alleen maar om op zondag de Gemeenteweg, de weg die de SGP-familie elke zondag gebruikt om naar de kerk te lopen, autoluw te krijgen. En al 25 jaar zijn wij daar fel op tegen, want dat kost de gemeente 12 miljoen euro. Dat geld is er niet. Sterker: wij staan er financieel gezien slecht voor. Daarom heb ik onlangs voorgesteld te gaan fuseren met de gemeente Zwartewaterland. Maar dat wil de SGP natuurlijk niet, want dan wordt de invloed van deze partij een stuk kleiner.’
Messchendorp besluit met een, wellicht, opvallende opmerking: ‘De persoonlijke verhoudingen tussen de raadsleden van de SGP en de PvdA zijn goed en lijden niet onder de grote politieke tegenstellingen. Zo is Staphorst nou ook weer!’
De redactie van Lokaal Bestuur heeft dit artikel voorgelegd aan Klaas Slager, fractievoorzitter van de SGP in Staphorst. Hij reageerde schriftelijk:
‘Met verbazing en onbegrip heb ik dit artikel gelezen Ik vind het interview van zo’n laag gehalte, dat ik de moeite niet neem om op de inhoud te reageren. Het lijkt één lange tirade tegen de SGP in plaats dat het moet gaan over het functioneren van de PvdA in een gemeente waar deze partij een minderheid heeft in een raad waar de christelijke partijen de meerderheid vormen. Schijnbaar is bij de heer Messchendorp de verkiezingscampagne voor de gemeenteraadsverkiezingen van D.V. [Deo Volente = als God het wil, red.] 3 maart 2010 al begonnen. Ik betreur dit echt en gezien de goede contacten met de heer Messchendorp vind ik het onbegrijpelijk dat hij zo fel tegen de SGP-fractie reageert. Mijn onbegrip is des te groter als ik de reacties lees van zijn partijgenoten in andere gemeenten, die een heel ander beeld geven van de SGP. Hieruit blijkt in zekere zin dat zij begrip tonen voor de standpunten van de SGP ( besturen op basis van de Bijbel, het onfeilbaar Woord van God) wat ik mis in het interview met de heer Messchendorp.’
…MAAR HET KAN OOK GOED GAAN
In Staphorst zijn PvdA en SGP dus als water en vuur. Maar in andere gemeenten is er juist sprake van een prima samenwerking tussen beide partijen. Dat geldt voor onder meer de gemeenten Nunspeet, Dirksland en Reimerswaal.
NUNSPEET
In Nunspeet is de SGP met zes zetels de grootste fractie; de PvdA heeft er twee. Sinds 1990 is Michel Verheijdt fractievoorzitter van de PvdA: ‘We hebben nu een college van SGP, CU en GB (Gemeentebelang, red). We hadden daar bij kunnen zitten, de SGP wilde dat zelfs graag, maar GB stak daar een stokje voor. GB is bij ons niet links en niet rechts. Prima mensen om erbij te hebben op een verjaardagspartijtje, maar politiek niet echt geschoold. Ze waren bang onder te sneeuwen in de goede relatie die er tussen PvdA en SGP is. Want wij kunnen zakelijk heel goed overweg met de SGP.’
‘Het is inderdaad heel opmerkelijk dat de SGP ons graag in het college wilde. Ze kennen me al jaren, dat heeft meegespeeld natuurlijk. Je kunt zeggen dat SGP en PvdA uitersten zijn, maar in een gemeente speelt dat niet zo’n rol. Daar moet je voornamelijk praktische zaken regelen. Als PvdA-fractie zijn we heel reëel: als je weet dat 70, 80 procent van de bevolking tegen meer activiteiten op zondag is, waarom zouden wij daar dan een speerpunt van maken? Wij maken er ook geen punt meer van dat de raadsvergadering begint met een ambtsgebed en afgesloten wordt met een dankgebed. Want voor het overige wordt altijd rekening met ons gehouden. Initiatiefvoorstellen en moties van de PvdA worden vaak overgenomen. Dat komt ook omdat de meeste partijen in Nunspeet nogal sociaal voelend zijn. Dus, we voelen ons hier thuis.
DIRKSLAND
Dirksland heeft een college van SGP (4 raadszetels), CU (2) en PvdA (2). Doom van der Vlugt is fractievoorzitter van de PvdA: ‘De samenwerking is goed; de wethouders kunnen goed met elkaar opschieten. Zakelijk kunnen we met die christelijke mannen goed door de bocht. Behalve als de zondag en de sport aan de orde komen, dan geeft de SGP niet thuis. Maar dat weten we al jaren, dus daar beginnen we niet meer over. En dat ambtsgebed is ook een gebed zonder eind. De SGP heeft ons gevraagd daar prudent mee om te gaan. Nou ja, ieder z’n meug. Ik heb respect voor de SGP-raadsleden en zij voor mij. Voor de rest: wij kunnen ons ei goed kwijt. Als er al heikele punten zijn, dan is de coalitie daar binnen een half uur uit. Alleen…, we hebben een poos geleden een coalitie gehad van CDA, Gemeentebelangen en PvdA. Dat vonden SGP en CU niet mooi. Die zijn toen een lijstverbinding aangegaan om restzetels binnen te halen. Ik vind het niet eerlijk op zo’n manier een machtsblok te maken.’
REIMERSWAAL
In Reimerswaal wordt het college gevormd door SGP (7 raadszetels), PvdA (4) en CDA (3). Kees Knuif is voor de PvdA wethouder. ‘Veel mensen geloven het niet, maar de samenwerking is uitstekend. We hebben in deze periode voor het eerst een bestuursakkoord gesloten. Wij zijn akkoord gegaan met enkele voor de SGP belangrijke punten, zoals geen uitbreiding van de bestaande activiteiten op zondag, en de SGP is ermee akkoord gegaan dat we ruim dertig culturele evenementen subsidiëren en dat die partij zich niet bemoeit met de inhoud. Dat gaat heel goed! Ik weet nu wat ik aan de SGP heb. Maar het is wel zo dat het voorbij is als ik me uiterst links opstel. Je moet er gewoon mee leren omgaan. In augustus was het Mosselfeest in Yerseke met activiteiten op zondag. De SGP laat dan aantekenen daar tegen te zijn. Hetzelfde met de Tour de France die volgend jaar door onze gemeente komt. De SGP vraagt: hou rekening met ons. Als je water bij de wijn doet, kun je meer bereiken. Je kunt je wel hard opstellen als PvdA, maar dan bereik je niets. Bovendien: de SGP is groter dan de PvdA. Dan kun je beter je zegeningen tellen.’