Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Zichtbaarheid in en vooral buiten de raad

Jurjen Sietsema

Veel burgers kunnen met moeite de naam van de burgemeester reproduceren en met een beetje mazzel kennen ze één van de wethouders, maar daar houdt het vaak op. Het raadslid blijft voor het grote publiek onbekend. En als raadslid buiten je eigen kring treden, blijkt lastig. Hoe problematisch is dat? En wat kan je eraan doen? Daarover gaan Thijs Kroese (raadslid en lijsttrekker in Purmerend), Mohammed Mohandis (oud-Kamerlid en nummer 2 op de lijst in Gouda), Janita Tabak (oud-wethouder en lijsttrekker in Kampen), Matthijs van Tuijl (fractievoorzitter en lijsttrekker in Katwijk), René Tuijn (raadslid en nummer 2 op de lijst in Zaanstad) en Jacqueline Kalk de discussie aan.

‘Bestaanszekerheid. Grond onder je voeten.’ Als Mohammed de komende vier jaar één ding in Gouda voor elkaar wil krijgen, is het meer bestaanszekerheid. ‘Er zeker van zijn dat je kinderen het goed gaan krijgen. Zeker zijn dat je AOW krijgt.’ ‘Ik zou zeggen, dicht de kloof,’ vult Janita aan. ‘Er vallen veel mensen net buiten de boot door inkomensgrenzen en het feit, dat die te strak worden gehanteerd. Dicht de kloof tussen de mensen die aan de goede kant van de grens zitten en die steeds groter wordende groep die min of meer tussen wal en schip valt.’

Je moet niet alles politiek maken

Matthijs gaat voor gelijke kansen. ‘Een belangrijk thema daarbij is het bestrijden van armoede. In Katwijk misschien niet altijd even goed zichtbaar, maar het bestaat wel. Ik spreek mensen die amper rond kunnen komen. Dus wat ons betreft gaan we daar echt iets aan doen. Naast directe armoedebestrijding toegankelijke zorg voor iedereen en vooral betaalbare woningen. Dat is hier echt een groot probleem.’ In Purmerend ook, zegt Thijs. ‘Bij ons is en wordt het wonen, wonen, wonen.’

Maar vraagt René zich af: ‘Zijn dit niet de kernpunten die we al heel lang hebben?’ Misschien zit het probleem van de PvdA voor een belangrijk gedeelte ook wel in de vorm, denkt Mohammed. ‘Als we zelf al zoveel woorden nodig hebben om te vertellen waar wij voor staan. Andere partijen doen dat beter. De PVV is anti-islam, de SP heeft zorg. Eén woord. Mensen moeten een veel duidelijker beeld krijgen bij wat wij willen. Kort en krachtig. Dat scherpe, dat hebben wij meer nodig.’

Nul zichtbaarheid

Toch is dat zeker niet het enige probleem, denkt Jacqueline. ‘Ik gooi de knuppel meteen maar in het hoenderhok. Met de zichtbaarheid van raadsleden valt het tegen. Als je de onderzoeken over de bekendheid naleest, dan zie je dat de bekendheid van raadsleden gemiddeld 2% is. Erop vertrouwen dat de burger je wel kent, is statistisch gezien nogal lastig. Hoe ga je die zichtbaarheid vergroten?’

Bij de lokale partijen slagen ze daar vaak heel goed in, zegt Thijs. ‘De lokale partij bij ons is met acht zetels verreweg de grootste. Die zit in elke sportvereniging, in elke bridgeclub. Ze hebben overal hun mensen en zitten echt in de haarvaten van de samenleving.’ Toch gaat de PvdA in Purmerend niet de lokale partij achterna. ‘Wij gaan elke zes weken de wijken in. We zoeken de actualiteit op en spreken daar met de buurtbewoners en het over.’

Je moet ook vijanden durven te maken 

De zorgen van de buurtbewoners maakt Thijs niet meteen politiek. ‘Als het individuen zijn dan hebben ze daar over het algemeen geen behoefte aan. Een stichting in Purmerend klaagt bijvoorbeeld dat ze niet structureel maar incidenteel subsidie krijgt. Dan kan ik daar een groot punt van maken in de raad en een motie indienen. Maar dan vind ik andere partijen tegenover me, gaat het niet door en maak ik het dus politiek. Dan kan ik beter met de ambtenaar in gesprek en ervoor zorgen dat die op zijn of haar beurt in gesprek gaat met die stichting. Dat levert uiteindelijk meer resultaat op.’

‘Waar ik mijzelf weleens op betrap, en daar voel ik me ook best schuldig over, is dat ik me bewust niet profileer als PvdA’er,’ zegt Janita. ‘De mensen kennen mij wel en ze weten heel goed dat ik van de PvdA ben, maar ik draag het vaak niet uit. Ik weet dat niet iedereen zit te wachten op altijd maar dat gepolitiseer. Mensen willen gewoon echt contact en geen promotiepraatjes van een politieke partij.’ Waar het vaak misgaat, zijn de gouden bergen, zegt Matthijs. ‘Durf ook gewoon eerlijk te zijn en te zeggen dat je iemands probleem niet direct kunt oplossen, maar ga samen kijken hoe ver je wel kunt komen en helpen mensen op weg.’

Mensen willen echt contact en geen promotiepraatjes‘

Ik proef hier een soort bescheidenheid die ook iets zegt over de betrokkenheid,’ zegt Mohammed. ‘Oplossingen proberen te vinden en dat niet aan de grote klok hangen.’ Maar, vult Janita aan. Die bescheidenheid betekent natuurlijk niet dat je het debat of de confrontatie uit de weg moet gaan. ‘Als PvdA zijn we vaak voorzichtig. We willen altijd iedereen te vriend houden. In Kampen hebben we een duidelijk verhaal, waar we achter staan. Natuurlijk krijgen we kritiek, maar so what?’

beeld_rondetafel_5.jpg

Dan nog blijft het lastig om de kiezer buiten de eigen cirkel te bereiken. Verkiezingsdebatten in achteraf zaaltjes met een publiek, waar driekwart voor binnenkomst al een keuze had gemaakt, zijn de aanwezigen maar al te bekend. ‘Ja, dat. Maar ook op normale PvdA-bijeenkomsten trokken we steeds weer de usual suspects,’ zegt René. ‘Met een ALV en kleffe hap verleid je echt niemand om naar je toe te komen. In Zaanstad hebben we nu paar keer een pubquiz gehouden. Zonder dat het direct herkenbaar is als een PvdA-feestje. Maar wel met alle thema’s waar we ons druk over maken. En daar komen dus heel veel mensen op af die normaal gesproken niet in de buurt van onze bijeenkomsten.’

‘Precies,’ zegt Mohammed. ‘We organiseerden eens in de drie maanden het Gouds café. Daarin bespraken we problemen die wij belangrijk vonden. Het was zo ingestoken dat het niet per definitie een PvdA-avond was. Maar gewoon een discussieavond voor de doorsnee Gouwenaar. We deden dat ook vaak met de VVD. Dat waren echt hele leuke en bewogen avonden. De verschillen tussen ons en de VVD werden dan echt voor iedereen duidelijk. Aan het eind gingen de aanwezigen goed geïnformeerd naar huis.’

Tussen theorie en praktijk

Klinkt goed, denkt Jacqueline. Maar hoe zit dat dan met die waardenstrijd in de raad? Daar komt van het dualisme vaak maar weinig terecht. Wanneer een partij in de coalitie zit, lijken de raadsleden vaak eerder ambtenaar dan volksvertegenwoordiger. ‘Politicologen zeggen dat je het systeem van het dualisme niet moet afbreken maar juist vervolmaken. Je moet nog veel dualistischer worden en als gemeenteraad veel meer op je controlerende en kaderstellende taken gaan zitten. Dan pas krijg je echt een politiek bestuur.’

‘Dualisme is bedacht om meer spanning te krijgen in een raad,’ antwoordt Janita. ‘Maar voor wie doe je dat? Voor onszelf is het misschien spannender, maar de kiezer snapt er helemaal niets van. Dat wakkert het wantrouwen alleen maar aan. Ik herinner me dat toen ik nog fractievoorzitter was er een partij uit de coalitie is geknikkerd omdat de fractie te dualistisch was. Je kon gewoon geen afspraken maken met elkaar.’

Inwoners zien echt niet het verschil tussen de wethouder en raadsleden: je bent van de PvdA

‘Ik denk dat het ideaal achter het dualisme in de praktijk niet altijd even goed uitpakt,’ geeft ook Mohammed aan. ‘Als de kiezers iets verwachten van de PvdA dan zien kiezers geen verschil tussen de fractievoorzitter en de wethouder. Je bent allemaal PvdA. Soms maken we het systeem onnodig ingewikkeld. Natuurlijk is er een bestuur en een volksvertegenwoordiging. Tegelijkertijd moeten we niet de illusie hebben dat je als je coalitieafspraken hebt gemaakt telkens keihard kunt inzetten om te zien waar het schip strandt. Dan maak je brokken en moet je weer gaan lijmen.’

‘Zulke politicologische ideeën komen op mij een beetje over als elitaire borrelpraat,’ gaat Mohammed verder. ‘Als PvdA proberen we er te zijn voor mensen met verschillende portemonnees. Die mensen spreken mij als raadslid echt niet aan op de kaders, maar op wat er in de praktijk gebeurt. Het gaat zover dat mensen tegen mij zeggen: “De ambtenaar snapt het niet. Jij moet zeggen hoe hij het moet aanpakken.” Daar sta je dan. Moet ik dan zeggen: “Sorry, maar ik ga over de kaders?” Er is niks frustrerender dan een politicus die zegt: “Heel belangrijk allemaal, maar ik ga er niet over.”’

Dualisme: leuk voor theoretici, maar in de praktijk werkt het toch anders

Tussen theorie en praktijk zit blijkbaar nogal een gat, constateert Jacqueline. Maar feit is wel dat lokale verkiezingen nog steeds van de tweede orde zijn en bewoners vaak geen idee hebben wat zich in de raadszaal afspeelt. ‘Hoe verbeter je het systeem dan?’ Het blijft even stil, totdat Janita het woord neemt. ‘Misschien moeten we naar een hele andere opvatting van volksvertegenwoordiging. Als je kijkt naar de participatiesamenleving en burgerinitiatieven, dan zie je dat de raad met al haar kaderstellende en controlerende taken elk burgerinitiatief doodslaat. Ik heb meegemaakt dat burgers met fantastische initiatieven komen en dat de raad vervolgens zegt: “Daar moeten we eerst kaders over stellen om te kijken of het binnen die kaders past.”’

‘Toch zit ik daar wat dubbel in,’ zegt Matthijs. ‘Want ik ben het lang niet altijd eens met burgerinitiatieven. En dan moet je daar als raadslid wat van mogen en kunnen vinden. Dus zeker niet bij voorbaat het initiatief uit handen geven, omdat het nu eenmaal van de burgers komt. Maar ook niet achteraf lopen zeuren, als het anders loopt als je had gewild.’

 

Afbeeldingen: Henri Blommers



Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 41 nr. 4
Reageer

Gerelateerde artikelen:

Jacqueline Kalk

Hebzucht in een digitaal jasje

Lees artikel

Jan Chris de Boer

Lokale kwesties, geen anticampagne en uit de bubbel

Lees artikel

Kirsten Verdel

Trouw aan de mensen en de idealen

Lees artikel