Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Win-win bij samenwerking waterschap en gemeenten

Bea de Buisonjé & Reinie Kaas

Samen optrekken tegen het water heeft Nederland gemaakt tot wat het is. Door stukken land in te polderen, rivieren te verleggen en zelfs nieuwe duinen te maken. Resultaat is wel dat we hierdoor voortdurend kans hebben op wateroverlast. De dreiging komt niet alleen vanaf zee, maar juist ook vanaf de grote rivieren. Zij kunnen hun water door het stijgen van de zeespiegel steeds moeilijker afvoeren naar zee. En dan is er nog de dreiging van bovenaf als gevolg van de heviger wordende regenbuien. Als gevolg van de klimaatverandering wordt het weer steeds extremer. Tropische buien en lange periodes van droogte wisselen elkaar vaker af.

Deze extremen geven in een stedelijke, stenige omgeving andere problemen dan in landelijk gebied. Stenen warmen snel op en koelen maar langzaam af. De temperatuur kan tijdens een hittegolf in de stad tot wel tien graden hoger zijn dan erbuiten. Ook hevige regenval heeft in een stedelijke omgeving veel grotere gevolgen dan in het landelijk gebied. De sponsfunctie van de bodem is verdwenen, het water gutst door de straten. Soms kan het rioolstelsel de afvoer niet meer aan en ontstaat er plaatselijk wateroverlast. Wat zou het mooi zijn als we dat schone zoete regenwater niet langer afvoeren via het riool en de rioolwaterzuivering, maar kunnen opslaan en voor verkoeling kunnen gebruiken als het extreem warm en droog is. Een gescheiden rioolstelsel zou nog beter op z’n plaats zijn, zodat het schone regenwater niet langer via een dure rioolwaterzuiveringsinstallatie op het oppervlaktewater wordt geloosd.

Waterdoorlatende stoeptegels
Om deze situatie het hoofd te kunnen bieden, moeten gemeenten, bewoners, bedrijven en waterschappen samen optrekken. Ieder met zijn eigen deskundigheid en mogelijkheden. Gemeenten kunnen dit doen door bij groot onderhoud het regenwater gescheiden op te vangen. Of bij plannen voor verbouw en nieuwbouw in de stad extra waterbergingentemaken. Bijvoorbeeld door wadi’s (een buffergebied voor de opslag van overtollig water) en waterdoorlatende tegels op parkeerplaatsen. Gelukkig zien we deze oplossingen bij nieuwbouwprojecten al steeds vaker. Maar ook bewoners en bedrijven kunnen bijdragen met creatieve oplossingen om water op te vangen en te bergen, bijvoorbeeld door groene daken aan te brengen, zelfs met hele (groente)tuinen. Of heel simpel door tegels in de tuin te vervangen: tegel eruit, plantje erin. Dit komt de grondwaterstand ten goede en daarmee ook het behoud van houten funderingen. Er bestaan al mooie initiatieven en er komen er steeds meer bij, zoals te zien op www.rainproof.nl.

Gedeelde verantwoordelijkheid
De verantwoordelijkheid voor het verwerken van regenwater (stedelijk waterbeheer) ligt bij de gemeenten, particulieren, projectontwikkelaars en bedrijven. De verantwoordelijkheid voor het (onnodig en duur) afvoeren van al dat water ligt bij de waterschappen.Daarom is het belangrijk dat de waterschappen al bij de start van ruimtelijke plannen aanschuiven aan tafel. Door alle waterthema’s (waterkeringen, oppervlaktewater, hemelwater, waterberging, grondwater en afvalwater) direct op een geïntegreerde manier mee te nemen, ontstaat een betere leefomgeving tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten. Hoe vaak komt het niet voor dat in een bestemmingsplan de waterbeheerzaken onderbelicht blijven? Als het waterschap pas in een laat stadium de wettelijke watertoets uitvoert, zullen vereiste aanpassingen de plannen altijd duurder maken.

RainGain
Behalve op het gebied van ruimtelijke ordening werken gemeenten en waterschappen steeds meer samen op onderzoeksgebied. Een mooi voorbeeld laat de gemeente Rotterdam zien met zijn bijdrage in het Europese projectRainGain(www.raingain.eu).In dit project werken regionale overheden en universiteiten uit Londen, Parijs, Leuven en de TU Delft samen. Op het dak van het hoogste gebouw, Delftse Poort aan het Weena, is half oktober een zeer geavanceerde regenradar geplaatst. Bijzonder aan deze radar is vooral de nauwkeurigheid. De radar meet tot op een afstand van 30 km hoeveel water er op een oppervlak van 30 bij 30 meter valt. Daarmee kan de regenradar heel lokaal de neerslag voorspellen in de stad en het Rijnmondgebied. Omdat deze radar niet alleen regen, maar ook sneeuw ziet, krijgen gemeente en de provincies zo ook informatie om gladheid te bestrijden en op tijd strooiwagens de weg op te sturen. 

De gemeente Rotterdam en de drie Rotterdamse waterschappen (Waterschap Hollandse Delta, het Hoogheemraadschap van Delfland en het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard) passen de neerslaggegevens toe voor het slim inzetten van gemalen en waterbergingen, zoals de ondergrondse waterberging onder de Museumparkgarage of het waterplein Benthemplein. Belangrijkste doel is het voorkomen van wateroverlast.Mocht het noodzakelijk zijn, dan kunnen de waterschappen bij deze nauwkeurige voorspellingen hun bijdrage leverendoor water uit het gebied te malenvoordat de stortbui valt. Op die manier kan veel schoon regenwater worden vastgehouden, wat automatisch leidt tot een betere waterkwaliteit.

Deze voortschrijdende kennis maakt het waterschapen hetstedelijk waterbeheer robuuster. Zo zijn onze steden beter opgewassen tegen periodes van hevige neerslag en langdurige droogte, met minder wateroverlast en hittestress. Een win-winsituatie.

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 39 nr. 4 November 2015
Reageer

Gerelateerde artikelen:

Jurjen Sietsema

De Klimaatwet lokaal: Doe mee!

Lees artikel

Jan Erik Keman

Voorbij het eigen gelijk: het klimaatpact in Den Haag

Lees artikel

Jacqueline Kalk

Column Jacqueline: Tweedeling door klimaatverandering

Lees artikel