Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Wethoudersvervanging: het kán

Aukelien Jellema

Eerst gaan we foto’s kijken. De Hoornse wethouder Judith de Jong swipet op haar tablet twee wolken van dochters tevoorschijn. Na een ietwat gecompliceerde zwangerschap is ze aan het einde van de zomer bevallen van twee meisjes. Ze wilde tijdens haar zwangerschapsverlof graag vervangen worden door een PvdA’er, maar stuitte tegen een muur van vragen. De regeling is onbekend en wordt zelden toegepast. Genoeg reden om op een winterse namiddag met haar en haar uiteindelijke vervanger, Jan Nieuwenburg (oud-wethouder van Haarlem en momenteel Statenlid in Noord-Holland), om de tafel te gaan en deze regeling iets meer bekendheid te geven.

Die regeling is toch al lang beschikbaar?
Judith: ‘Zeker, bijvoorbeeld voor leden van gemeenteraden. Bij ziekte of zwangerschap kun je je gedurende zestien weken laten vervangen. In de regel door degene die op de opvolgersplek staat. Zieke of zwangere wethouders worden natuurlijk ook vervangen. Maar in veel gevallen wordt de portefeuille van zo’n wethouder tijdelijk ondergebracht bij de andere leden van het college. In Hoorn wilden we het anders doen en dus zijn we op onderzoek uitgegaan.’

Was het snel geregeld?
Judith: ‘Niet echt. Het initiatief voor de vervanging moet bij de fractie achter de wethouder liggen. De fractie draagt de wethouderskandidaat immers ook voor. En uiteindelijk moet zelfs de gehele gemeenteraad instemmen met het verzoek tot vervanging. Er was echter erg weinig bekend over deze regeling en hoe dit precies werkt bij wethouders. Bovendien was het niet bekend of er al vaker gebruik was gemaakt van deze mogelijkheid. Kortom; weinig ervaring. Daarna kwam ook nog het UWV in beeld. Discussiepunt: heb je als wethouder wel een dienstverband met de gemeente waarin je dit ambt vervult?’

Er was dus weinig ‘jurisprudentie’?
Judith: ‘Inderdaad. Tegelijkertijd moest ik met mijn fractie overleggen wát voor vervanger we dan zochten. Om de belangen van onze partij in het college te bestendigen en om continuïteit op de onderwerpen uit mijn portefeuille (financiën, sociale zaken en werkgelegenheid, red.) te waarborgen wilden we uiteraard een PvdA’er. Maar naast onze eigen voorwaarden wilden we ook graag dat mijn vervanger zou worden geaccepteerd door de gehele gemeenteraad.’

En hoe kwamen de kandidaten uiteindelijk bovendrijven?
Judith: ‘Van verschillende kanten, ook vanuit het CLB, is meegedacht over geschikte kandidaten. Ik wilde beslist niet over één nacht ijs gaan. We hebben een gesprek gehad met drie kandidaten. Daarmee zijn we net na de jaarwisseling begonnen. Mijn zwangerschapsverlof zou begin juli ingaan. Ik had dus nog een half jaar de tijd. Mijn advies aan anderen die zich voor een vervanging geplaatst zien, is dan ook: begin op tijd! Door complicaties moest mijn verlof bijvoorbeeld eerder ingaan. Als je de zaken dan niet geregeld hebt, ben je te laat.’

Dus toen ging bij jou de telefoon Jan…
Jan: ‘Inderdaad! Die telefoon was trouwens al vaker gegaan, zelfs met verzoeken vanuit andere partijen. Over dat laatste heb ik nooit gepiekerd, maar Hoorn was wat anders. Mijn vader komt uit het Westfriese en zelf meer ik regelmatig met mijn boot aan in Hoorn. Ik hou wel van de Westfriese mentaliteit. Bovendien is de afstand tussen mijn woonplaats Haarlem en Hoorn goed te bereizen. Maar ik vond wel dat ik er voor de volle 100 procent voor moest kunnen gaan.’

Kun je als vervanger zomaar alle soorten portefeuilles overnemen?
Judith: ‘Er moet natuurlijk wel een zekere compatibiliteit zijn. Maar Jan is zo’n ervaren bestuurder! Hij is acht jaar wethouder in Haarlem geweest. Je kunt hem met recht een allrounder noemen.’

Heb je er lang over nagedacht?
Jan denkt vertwijfelt na, Judith: ‘Nou, je hebt zeker niet gelijk ja gezegd!’
Jan: ‘Klopt, na het nodige nadenkwerk heb ik besloten de sprong te wagen. Ik trad aan in de zomer. Op zich een prima moment. Er waren zomerborrels en ik heb met partijgenoten uit de afdeling door Hoorn gefietst, prima manieren om kennis te maken.’

Was de gehele Hoornse raad enthousiast over de voordracht?
Judith: ‘Een ruime meerderheid stemde in. Een deel van de raad had zoiets van “Moet dat nou?”. Er werden argumenten opgeworpen als “het is vast erg duur” of “het is niet echt nodig”. De fractievoorzitter kon dit in het debat weerleggen. En nodig was het zeker, want er kwam een begrotingsbehandeling aan en die wilden wij graag onder regie van een PvdA-wethouder voorbereiden. Maar het was voor mij ook belangrijk dat ik als vrouw gebruik kon maken van een regeling en daarmee als voorbeeld kan dienen voor andere vrouwen. Heb je ambities voor het wethouderschap, maar ook de leeftijd om kinderen te krijgen? Dan hoeven er geen belemmering te zijn. Deze regeling is een van de dingen die arbeidsparticipatie zekert, óók in de politiek!’

En als je dan met de vervanging begint, hoe gaat dat in de praktijk? Dagelijks contact met de wethouder?
Dit wordt lachend door Judith weggewuifd:‘Écht niet! We hadden duidelijk afgesproken dat Jan de baas was tijdens mijn verlof. Hij besliste.’
Jan vult aan: ‘Zeker, ik voelde me volstrekt gemandateerd, de samenwerking met de overige collegeleden was in gelijkwaardigheid.’
Judith:‘Ik wilde natuurlijk aangehaakt blijven en volgde de gebeurtenissen op afstand. Ik heb zelf het initiatief genomen om op een zeker moment de zaken weer zo zoetjesaan op te pakken.’

Jan, jij had in de tussentijd wel een pittige klus te klaren…
Jan: ‘Er was een taakstelling van 2 miljoen euro die in de begroting gevonden moest worden. Later bleek dat nog op te lopen tot 3,7 miljoen.’
Judith springt in: ‘Maar er lag al een kadernota.’
Jan: ‘Inderdaad, die kadernota was er al en het feit dat ik vanuit mijn vorige wethouderschap al de nodige ervaring had, loonde hier ook. Bovendien had de Hoornse coalitie zich al gecommitteerd aan die nota. Dat maakte het wel iets gemakkelijker. Het was fijn dat ik hierin ook het volledige vertrouwen van Judith heb gekregen.’

Pleiten jullie voor een poule van ‘instap-wethouders’?
Judith: ‘Niet helemaal. Het blijft toch maatwerk. Deze regeling was mijn wens en de wens van de fractie.’

Hoe nam je na vier maanden weer afstand?
Jan: ‘Dat ging eigenlijk heel soepel. Judith had zich weer ingelezen en we hebben de nodige overdrachtsgesprekken gevoerd. Ik kan terugkijken op vier leerzame maanden. Inmiddels richt ik me weer volledig op mijn Statenlidmaatschap.’

Afbeelding: Hollandse Hoogte/Peter Hilz

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 40 nr. 1 Maart 2016
Reageer

Gerelateerde artikelen:

Mieke de Wit

Gestopte wethouders: de cijfers

Lees artikel