Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Wethouder: waardenvrij vak of waardengedreven roeping?

Bert Cremers

PvdA-wethouders bijeen in Den Haag. Foto Jan de Roos

De Wethoudersvereniging viert feest, want zij bestaat tien jaar. Van harte gefeliciteerd! In de afgelopen jaren is de vereniging uitgegroeid tot een serieuze speler. Haar ledenblad (een mooi uitgegeven magazine) stond in het teken van dit jubileum. Aan het woord kwamen veel wethouders, ook van PvdA-huize. Dat laatste is  een persoonlijke observatie van mij, want in de interviews werd op geen enkele manier en bij geen enkele wethouder iets gezegd over een  partijlidmaatschap. Alsof alleen het wethouderschap ertoe doet en niet de politieke achtergrond. In de doelstelling van de vereniging komt dat idee ook terug. Er wordt weliswaar gesproken over het wethouderschap als politiek-bestuurlijke functie, maar het doel van de vereniging is professionalisering. Het wethouderschap moet je immers vakkundig beoefenen. Bij mij roept dat de nodige vragen op.

Al jaren zien we het lokaal bestuur verder depolitiseren. De dualisering maakte het mogelijk om wethouders van buiten het politieke circuit en buiten de eigen gemeente aan te trekken. De opkomst van lokale partijen gaf een grote variëteit aan bestuurders, vaak met een beperkte politieke legitimatie en een geringe herkenbaarheid. Een fictieve bundeling van deze lokale partijen wordt door de VNG ten onrechte als landelijke politieke stroming behandeld.

Tegelijkertijd gaan steeds meer organisaties en bureaus scholing aanbieden, los van politieke referentiepunten. Een wethouder moet zijn dossiers immers kennen, snel kunnen communiceren, een debat kunnen voeren en zelfs een aantal managementcompetenties vertonen. Waar leidt het toe als dat het enige is waarop wethouders beoordeeld worden? Net als deelnemers aan een debatclub, die elk standpunt moeten kunnen verdedigen los van hun eigen overtuiging, wordt het lokaal bestuur steeds meer een verzamelpunt van bestuurders die een waardenvrij vak beoefenen. Een interessante uitdaging in hun loopbaan lijkt hierbij belangrijker dan verantwoording naar een achterban.

Wij zijn op zoek naar de Wibauts en Schaefers van deze tijd

De veranderingen in het lokaal bestuur hebben een aantal nieuwe en interessante bestuurders opgeleverd, maar ook bijgedragen aan een toename van het aantal crisissen en een verkorting van de (politieke) levensduur van bestuurders. Zo wordt het wethouderschap als vanzelf vaak vooral een interessante ervaring in een loopbaan.

Ongelijk speelveld

Nu ben ik niet geheel zonder vooroordelen. Als bestuurslid van het Centrum voor Lokaal Bestuur, onze bestuurdersvereniging, ervaar ik hoe ongelijk de concurrentie is. Vanuit een politiek referentiekader organiseert het CLB competentiescholing, intervisietrajecten en netwerken, maar met de Wethoudersvereniging concurreren we op een ongelijk speelveld. Waar de
Wethoudersvereniging gebruik kan maken van budgetten die door gemeenteraden voor (na)scholing ter beschikking worden gesteld, moeten wij alles financieren vanuit de contributiebijdragen van onze bestuurders, de bekende 3 procent. En dat is niet het enige. De VNG bevordert de positie van de Wethoudersvereniging en stelt haar rol steeds centraler. Zo wordt de Wethoudersvereniging genoeglijk gepositioneerd tussen het Nederlands Genootschap van Burgemeesters en de Vereniging van Gemeentesecretarissen. Maar bij deze twee organisaties gaat het om beroepsgroepen die ofwel niet politiek zijn (secretarissen), ofwel onafhankelijk en niet primair politiek gedreven (burgemeesters).

Toch zijn het niet deze zakelijke overwegingen die mij ertoe brengen stelling te nemen tegen de depolitisering van het wethouderschap. Het is mijn overtuiging. Wethouders krijgen juist een profiel als ze ergens voor staan. Een sterke overtuiging of een principe blijkt vaak van groter belang dan tien goed gemanagede dossiers. Waar dat voor een wethouder namens een lokale partij vaak één probleem in het dorp is, is dat voor een sociaaldemocratische wethouder de overtuiging dat het optreden van de overheid kan bijdragen aan een meer sociale en rechtvaardige maatschappij.

Wij zijn op zoek naar de Wibauts en de Schaefers van deze tijd. Mannen en vrouwen die waardengedreven zijn en dat uitstralen in hun werk. Daarmee geeft een wethouder smoel aan zijn functie. Het maakt hem herkenbaar en geeft kiezers de mogelijkheid tot identificatie en betrokkenheid. En dan mag er best getwitterd worden, maar een wethouder die alleen zichtbaar is in tweets en op Facebookpagina’s gaat vervelen. Inderdaad, politiek is kiezen. Maar baseer die keuzes niet alleen op pragmatische afwegingen, maar op een herkenbare overtuiging.

Bert Cremers is db-lid van het Centrum voor Lokaal Bestuur en burgemeester van Waddinxveen

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 39 nr. 1 Maart 2015
Reageer

Gerelateerde artikelen:

Jeroen Fritz, Louis de la Combé, Carine Bloemhoff, Jacqueline Kalk

De waardengedreven Kadernota

Lees artikel

Mieke de Wit

#Expeditie 6: Participatie maar geen perspectief

Lees artikel

Mieke de Wit

Gestopte wethouders: de cijfers

Lees artikel

Verder in deze uitgave van Lokaal Bestuur
Jaargang 39 nummer 1 maart 2015:

Lees deze artikelen in Lokaal Bestuur:

download pdf word nu abonnee