Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Wateradvies hard nodig bij nieuwbouwplannen

Reinie Kaas en Jan Reerink

28 juli 2014: in grote delen van het land begint de dag zonnig en drukkend warm. Tot de eerste regendruppels vallen. Buien klonteren samen en al snel valt de regen met bakken uit de hemel. Het KNMI voorspelt 30-40mm regen, maar aan het einde van de dag blijkt er op sommige plekken 138mm te zijn gevallen. De overlast die hierop volgt is enorm. Treinen vallen uit, kelders lopen vol en wegen worden onbegaanbaar. Enorme regenbuien zien we in Nederland steeds vaker. Volgens PvdA-waterschappers zijn de watertoets en het wateradvies bij de verdere inrichting van ons land noodzakelijk om dergelijke problemen in de toekomst beheersbaar te houden of zelfs te voorkomen.

Foto: hevige regenval zorgt op 28 juli 2014 voor grote wateroverlast. Een wateradvies kan voorkomen dat kwetsbare gebouwen bij wateroverlast onbereikbaar worden. Foto Hollandse Hoogte

De onvoorspelde stortbuien op 28 juli 2014 zorgden vooral in de omgeving van Kockengen, in het Groene Hart, voor enorme problemen. Huizen en stallen liepen onder water, wegen werden onbegaanbaar en sommige woningen hadden last van een overstromend toilet. Zowel bij het waterschap als de gemeente kwamen honderden klachten binnen. In 48 uur viel anderhalve keer de hoeveelheid regen die gemiddeld in de hele maand juli valt. Twee maanden later komen bewoners, gemeente en waterschap bij elkaar. De bewoners zijn boos en teleurgesteld. Waarom werd er geen actie ondernomen toen duidelijk was dat er veel regen zou vallen?
Met langere perioden van droogte en extreme neerslagpieken, worden goed functionerende waterschappen steeds belangrijker. Hoe zijn dergelijke problemen te voorkomen en is de overlast te beperken? Als PvdA-waterschappers kiezen wij er met ons landelijke modelprogramma Op peil brengen voor om deze taken op een duurzame en klimaatbestendige manier uit te voeren. De natuurlijke processen die het gevolg zijn van klimaatveranderingen moeten hierbij leidend zijn en de watertoets moet, in tegenstelling tot wat de VVD wil, verplicht blijven en zelfs uitgebreid worden met een wateradvies.

Wateradvies

Voor bestaande gebieden is het lastig om de gevolgen van enorme stortregens te voorkomen, maar bij nieuwe bebouwing wil de PvdA het wateradvies introduceren. Deskundigen denken hierbij vanaf de eerste ideevorming mee over nieuwe bouwplannen en kunnen vooraf adviseren om op bepaalde plaatsen niet te bouwen waardoor toekomstige wateroverlast kan worden voorkomen. Dit kan verhinderen dat kwetsbare gebouwen (zoals ziekenhuizen) op een ongunstig punt worden gebouwd en in de problemen komen, of zelfs onbereikbaar worden, zodra er veel regen valt.
Ook in stedelijke gebieden kan het wateradvies richting geven. Juist hier zijn bouwplannen met voldoende waterberging voor extreme perioden belangrijk. Wateroverlast kan worden tegengegaan door het opslaan van regenwater in vijvers, het realiseren van natuurvriendelijke oevers, het gebruik van waterdoorlatende stenen en de aanleg van meer groen. Bijkomend voordeel: bouwplannen met groen en waterpartijen zijn aantrekkelijker om in te wonen.

VVD-minister Schultz wil de watertoets afschaffen, de PvdA wil dat juist niet

De watertoets vindt later in de ruimtelijke ordeningsprocedure plaats. Ruimtelijke plannen moeten worden voorgelegd aan het betreffende waterschap dat controleert of er voldoende rekening wordt gehouden met water en watervoorzieningen. Deze toets is voor de PvdA belangrijk en moet blijven bestaan, ondanks de wens van VVD-minister Schultz van Haegen om hem af te schaffen in het kader van de deregulering van de ruimtelijke ordening. Zij vertrouwt erop dat de verschillende partijen zelf verstandige beslissingen nemen. Wij zeggen: vertrouwen is goed, maar controle is nog beter en dat is waar de watertoets voor dient. Het kan onverantwoorde bouwplannen bijsturen. Want wat als er eigenwijze of niet-oplettende wethouders of provinciebestuurders zijn die hun plannen willen doordrukken en niet kijken of dit in laag, waterrijk Nederland, wel zo verstandig is? Of wat te denken van projectontwikkelaars die vooral snel willen bouwen om op korte termijn geld te kunnen verdienen. Niet zij, maar de gemeenschap moet vervolgens de enorme meerkosten opbrengen om zich tegen het water te beschermen als het wel fout gaat. 

Gemeenschapsgeld

Bij zowel het wateradvies als de watertoets blijft voor de PvdA het uitgangspunt dat de functie van een gebied het natuurlijke waterpeil moet volgen. Tot 2009 (het moment dat de politieke partijen in de waterschappen actief werden) volgde het waterpeil de (landbouw)functie van een bepaald gebied. Omdat voor de meeste gewassen een laag peil gewenst is, stonden de gemalen jarenlang volop te draaien om hieraan te voldoen. Of dit nu veel gemeenschapsgeld kostte of niet. Een slechte keuze volgens de PvdA. Niet alleen vanwege het wegpompen van gemeenschapsgeld, maar ook vanwege de natuur. Natte gebieden zijn noodzakelijk om weidevogels aan hun trekken te laten komen. Daarnaast zorgt het droogmalen van gebieden ervoor dat de houten fundering van veel huizen bloot komt te liggen, waardoor de palen gaan rotten en de huizen verzakken. Rijk, provincie, gemeenten en waterschappen moeten de handen ineen slaan om dit te voorkomen.  
De samenwerking tussen deze verschillende lagen is niet alleen belangrijk bij het uitvoeren van het wateradvies en de watertoets, maar moet altijd vanzelfsprekend zijn. Provincies moeten in hun visie op de ruimtelijke omgeving het water als leidend principe nemen, net als gemeenten met hun bestemmingsplannen. De waterschappen moeten op hun beurt adviezen geven hoe deze plannen klimaatbestendig gemaakt kunnen worden, zodat ze tegen extreme regenbuien én langdurige droogte bestand zijn. Door een goede samenwerking zorgen we voor de meest duurzame, veilige en kosteneffectieve oplossing!

Waarschuwing

Extreme neerslag zoals op 28 juli zal altijd voor enige overlast zorgen. De kunst is om deze overlast in goede banen te leiden, zodat de gevolgen voor bewoners en bedrijven beperkt zijn. Hierbij is de communicatie met de burger nog wel eens een ondergeschoven kindje. Voor gedupeerde burgers is het belangrijk om te weten waar zij met vragen en klachten terecht kunnen. De PvdA wil daarom dat gemeente en waterschap een gezamenlijk waterloket opzetten. Maar misschien is voor de omgeving van Kockengen, het laagste punt van de polders tussen Maarssenbroek en Amsterdam, een systeem als in Frankrijk de enige juiste oplossing. Daar worden nieuwkomers in watergevoelige gebieden gewaarschuwd voor wateroverlast en geadviseerd wat er tegen gedaan kan worden. Al is het maar om te zorgen voor bewustzijn en betrokkenheid, dat komt per slot van rekening niet vanzelf.

Reinie Kaas is duo-ab-lid hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht
Jan Reerink is ab-lid hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Meer informatie over de standpunten van de PvdA-waterschappers op pvda.nl. Daar is ook het Watermanifest Op peil brengen te vinden. Voor het Waterplan van Lutz Jacobi zie noordholland.pvda.nl

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 39 nr. 1 Maart 2015
Reageer

Gerelateerde artikelen:

Jan de Roos

Waterschappers gaan voor veilig, schoon en eerlijk

Lees artikel

Jacqueline Kalk

Column Jacqueline: Angst voor water

Lees artikel

Jan de Roos

Verlies PvdA in waterschappen blijft beperkt

Lees artikel

Verder in deze uitgave van Lokaal Bestuur
Jaargang 39 nummer 1 maart 2015:

Lees deze artikelen in Lokaal Bestuur:

download pdf word nu abonnee