Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Van Waarde-proof decentraliseren

Naomi Woltring

Sociaaldemocratisch decentraliseren, hoe doe je dat eigenlijk? Met die vraag ging CLB-medewerker Naomi Woltring op stap. In 2014 volgde ze drie gemeenten - Alblasserdam, Leeuwarden en Oude IJsselstreek - en keek hoe raad en college voorbereidingen troffen op de decentralisaties. Haar belangrijkste aanbevelingen: politiseer, blijf de decentralisaties volgen en zoek nieuwe politieke instrumenten voor raadsleden.


De zorg dichtbij, de cliënt centraal. Eén gezin, één plan, één hulpverlener. Dat waren voor de PvdA de beloften van de decentralisaties. Hoe de decentralisaties in de praktijk uitpakken zien we de komende jaren pas. Maar het afgelopen jaar was het aan raadsleden en wethouders om de regels, verordeningen en beleidsplannen - het kader waarbinnen de praktijk moet gaan werken - vorm te geven. De keuzes die ze daarbij maakten, zijn van groot belang voor de manier waarop de gedecentraliseerde verzorgingsstaat er de komende jaren uit gaat zien. In het onderzoek is daarom gekeken of de gemeenten de beloften van de decentralisaties nakwamen op waarden die voor de PvdA belangrijk zijn: bestaanszekerheid, goed werk, binding, verheffing en zeggenschap.

Lokaal werk creëren

Bij de meest inspirerende voorbeelden van ‘Van Waarde-proof decentraliseren’ wordt een van de bovenstaande waarden in de praktijk gebracht, zonder dat dit ten koste gaat van de andere waarden. Een mooi voorbeeld is Lumeco uit Hendrik-Ido-Ambacht. Dit bedrijf helpt grote eindverbruikers van energie zoals scholen, sporthallen en parkeergarages met energiebesparende maatregelen. Zo bouwen ze bijvoorbeeld de armaturen van tl-buizen om naar energiezuinige varianten. Daarbij worden mensen uit de sociale werkplaats ingezet. Wouter Plomp (directeur Lumeco): ‘We hebben het hele arbeidsproces uitgesplitst in kleine stapjes. De armatuur van tl-buizen wordt op locatie omgebouwd, dus werken de SW’ers op locatie. Ik heb zes monteurs in dienst. Aan elke monteur koppelen we één of twee SW'ers. Het maakt ons flexibel en we kunnen in één keer opschalen. Binnen ons bedrijf is het goed voor de sfeer. We brengen de SW’ers langzaam richting de praktijk. En de monteurs vinden het super, al waren ze er in het begin huiverig voor. Ze zijn nu ook coach en ze hoeven dat repeterende werk zelf minder te doen. De SW’ers leveren meer op dan wanneer ik een 'gewone' monteur datzelfde werk laat doen. Ze zijn altijd gemotiveerd. Wij hebben een social return van 50 procent.’

Lumeco is een inspirerend bedrijf omdat het laat zien dat het mogelijk is om SW'ers in te zetten zonder dat dit leidt tot verdringing op de arbeidsmarkt. Plomp: ‘De overheid kan ook werk creëren voor mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt, bijvoorbeeld door een bedrijf als Lumeco in te schakelen om de verlichting in panden van de gemeente duurzamer te maken.’ Die energiebesparing levert ook nog eens geld op, waarmee het ombouwen van de armaturen wordt terugverdiend.

Door alle bezuinigingen en door de structurele veranderingen in de economie is het onwaarschijnlijk dat er vanzelf geschikte banen ontstaan voor de SW-populatie die ‘niet zo slim, slank en snel’ is (woorden die Marleen Barth gebruikte tijdens haar congresspeech in januari) als in de moderne economie - onterecht - steeds meer gevraagd wordt. Als lokale overheid kun je voor deze inwoners verantwoordelijkheid nemen door de lokale economie te stimuleren en banen te creëren.

Politiseer

Wie de decentralisaties langs de meetlat van Van Waarde legt, maakt ze politiek. Gemeenten zijn niet (of in ieder geval niet alleen) een uitvoeringsloket van het landelijk beleid, ze maken hun eigen afwegingen. Of je SW'ers in vaste dienst neemt of de ‘Participatiewet in stuurt’, is een politieke keuze. Net als het heffen van een eigen bijdrage in de jeugdzorg, het garanderen van een bestaansminimum, het eisen van een tegenprestatie voor een uitkering, het soort tegenprestatie enzovoort. Raadsleden zijn controleurs en volksvertegenwoordigers. Zij moeten de politieke keuzes herkennen die onder ambtelijke stukken liggen en deze in de openbaarheid bespreken. Ook wanneer raadsleden participeren in een ambtelijke werkgroep houden zij hun  verantwoordelijkheid als raadslid mét een eigen politieke kleur.

Blijf de decentralisaties volgen

De effecten van sommige keuzes worden de komende jaren pas duidelijk. Het is daarom van groot belang om de decentralisaties te blijven volgen en ongewenste effecten aan de kaak te stellen. Als PvdA'ers moeten we ons opstellen als de hoeder van waarden, niet als moeder van maatregelen. Als een maatregel niet werkt, pas je hem aan.

Politieke instrumenten

Momenteel zijn raadsleden vaak ontevreden over de politieke instrumenten die ze tot hun beschikking hebben. Het wegstoppen van onder andere de decentralisaties in gemeenschappelijke regelingen is velen een doorn in het oog. De politieke instrumenten van raadsleden moeten daarom aangepast worden aan hun nieuwe verantwoordelijkheden. Die taak is in de eerste plaats aan raadsleden zelf. De politiek gaat immers over haar eigen instrumenten.

Laten we deze decentralisaties daarom eerst goed evalueren voor we ons nieuwe decentralisaties (zoals een eventuele uitbreiding van het lokaal belastinggebied) op de hals halen. Dat kost een paar jaar. Maar dat is de lokale democratie ons toch wel waard?

Lees hier de volledige brochure Sociaaldemocratisch decentraliseren.

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 39 nr. 2 Juni 2015
Reageer

Verder in deze uitgave van Lokaal Bestuur
Jaargang 39 nummer 2 juni 2015:

Lees deze artikelen in Lokaal Bestuur:

download pdf word nu abonnee