Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

...Sterk en sociaal

Jacqueline Kalk

Taal is o zo belangrijk in de politiek. Met taal en woordkeuze kun je een discussie inkleuren, domineren, naar je hand zetten of juist verliezen. Eén van de mooiste, of zo je wilt slechtste, voorbeelden daarvan is natuurlijk het gebruik van het begrip participatiemaatschappij.

De uitleg die Rutte er aan gaf, was een geheel andere dan wat Plasterk had bedoeld. Maar ondanks herstelwerkzaamheden leek het begrip al zó beladen te zijn dat het niet meer gebruikt kan worden. Althans niet om onze eigen bedoelingen voor het voetlicht te krijgen.

Eenzelfde gevoel bekruipt mij bij het lezen van de voorstellen voor het aanpassen van de Wet Werk en Bijstand en de teksten die daarbij horen.  Is dit nog wel ons verhaal? Het gaat dan om de toon en misschien nog niet eens zozeer om de woorden. Als je bijstand aanvraagt moet je eerst vier weken wachten (tenzij je uit de WW komt). Het Rijk gaat gemeenten verplichten om een tegenprestatie te vragen van mensen die een bijstandsuitkering aanvragen of ontvangen. Het idee ‘voor wat, hoort wat’ is de basis voor hoe we mensen benaderen die hulp nodig hebben.  Mij bekruipt  dan een naar gevoel. Namelijk het idee dat een diep geworteld wantrouwen de basis is voor de toonzetting en de maatregelen voor mensen die hulp vragen, die het niet op eigen kracht redden, wier netwerken niet sterk genoeg zijn om als hulpbron te kunnen functioneren. Wantrouwen ten opzichte van degene die een uitkering aanvraagt: heb jij dat wel echt nodig, heb je wel genoeg je best gedaan om te voorkomen dat…, is het niet je eigen schuld dat je in de bijstand komt? En wantrouwen ten opzichte van andere overheden. De tegenprestatie wordt een verplichting voor de gemeente. De verplichting tot onbeloonde maatschappelijk nuttige werkzaamheden moet worden vastgelegd in een gemeentelijke verordening. Dat is een geheel andere benadering dan voorheen, toen de lokale overheid de bevoegdheid had om een tegenprestatie te vragen. Iets verplichten gaat uit van een negatief mensbeeld, je gaat er dan immers vanuit dat als het niet verplicht is, het ook niet wordt gedaan of niet wordt gedaan zoals jij dat zou willen.

Het idee van de bijstand als laatste vangnet voor diegenen die niet zonder (tijdelijke) hulp van de overheid in hun inkomen kunnen voorzien, lijkt bijna een strafexercitie te worden. Wat gebeurt er met je als mens als je geen inkomen hebt en je vier weken moet wachten? Dat dit beleid bedoeld is om mensen aan te moedigen om op zoek te gaan naar werk, begrijp ik. Maar het effect kan ook zijn dat mensen daardoor juist ontmoedigd worden. Het leidt tot grijze circuits om aan geld te komen voor je eerste levensbehoeften. En door een groter beroep te doen op je familie ontstaan afhankelijkheidsrelaties die een toekomstperspectief eerder belemmeren dan bevorderen.

Waarom niet starten met een keukentafelgesprek om te kijken welke ideeën mensen zelf hebben over een zinvolle tegenprestatie die bijdraagt aan hun toekomstperspectief, die perspectief biedt op de participatieladder, ook als dit maar één stapje is. Als vrijwilliger actief zijn bij een vereniging is echt iets anders dan door de gemeente gestuurd te worden. Ook hier is het belangrijk dat we blijven werken vanuit eigen kracht en mogelijkheden. Wij vinden het toch beter dat een werkloze leerkracht een zwakke school kan helpen in plaats van dat hij verplicht wordt papier te prikken? Dat klinkt zoveel anders en toch werk je aan dezelfde doelen. Maar dan vanuit een houding die past bij sterk en sociaal, woorden die passen bij een partij waar het om de mensen gaat en die weg blijft van de linkse flinkheid die rechts wil horen.

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 37 nr. 12 December 2013
Reageer