Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Rug recht, borst vooruit

Jan Erik Keman

Veel is nog ongewis. Maar dat de versplintering na maart 2018 groter wordt dan nu, lijkt zeker. Links en rechts hebben allerlei partijen aangekondigd om in verschillende gemeenten een gooi te doen naar het raadslidmaatschap. Te midden van dit alles werkt de PvdA aan het herstel. Landelijk en lokaal, met vallen en opstaan. Hoe moet de PvdA zich positioneren? En welke strategie is het verstandigst? In dit rondetafelgesprek bespreken lijsttrekkers Marjolein Moorman (Amsterdam), Sjoerd Kuiper (Maassluis), Annelies de Jonge (Zutphen), landelijk campagnecoördinator Gert-Jan Leerink en Jacqueline Kalk hoe je lokaal het vertrouwen van de kiezer terug kan winnen.

Natuurlijk is het niet altijd even leuk nu,’ zegt Marjolein. ‘Maar tegelijkertijd voelt het als een bevrijding. Een kans om iets nieuws op te bouwen. Bij ons in Amsterdam bespeur ik eigenlijk vooral dat. Met de lijsttrekkersverkiezingen kwam echt enorm veel positieve energie los. Ik verwacht in maart 2018 geen wonderen, maar om nu te doen alsof de PvdA op sterven na dood is. Nee.’

‘Dat mag zo zijn,’ antwoordt Jacqueline. ‘Maar wat stemmen erbij zou wel fijn zijn. Hoe gaan jullie dat doen? Toch maar langs de deuren met canvassen in de winwijken of volledig op online inzetten?’ Volgens Sjoerd is het geen kwestie van of, maar van én én. ‘Je moet beide doen. Uiteraard is online aanwezigheid belangrijk, maar dat steeds meer mensen op Facebook zitten, betekent niet dat je ze ook echt bereikt. Je wil niet weten hoeveel mensen alleen maar een account hebben vanwege de kleinkinderen of om kattenplaatjes te liken. Tegelijkertijd merk ik iedere keer weer hoe leuk het is om op pad te gaan. Op social media zit je in een bubbel. Met allerlei maatschappelijke bobo’s en raadsleden discussiëren op de vierkante millimeter. Je reageert voornamelijk op elkaar en krijgt echt een vertekend beeld van de werkelijkheid.’

Op social media zit je vaak in een bubbel

Daar komt nog bij dat roeptoeters op het internet vaak de overhand hebben. ‘Wie schreeuwt die wint,’ zegt Sjoerd. ‘Maar als je dan uiteindelijk echt met je roos aan de deur staat, heb je vaak hele andere gesprekken. Na een halve straat weet je veel beter wat er daadwerkelijk speelt.’ Wel kan het als kleine afdeling knap lastig zijn leven in de brouwerij te krijgen. ‘Wat dat betreft kijk ik wel met enige jaloezie naar Amsterdam. Hoe het ging bruisen met die debatten rond de lijsttrekkersverkiezingen. Alleen denk ik niet dat exemplarisch is voor de rest van het land. In Maassluis hebben we te maken met een vergrijsd en teruglopend ledenbestand. Het kost heel wat energie om voldoende vrijwilligers de straat op te krijgen.’

‘Toen ik lijsttrekker werd, kreeg ik hele leuke reacties,’ gaat Sjoerd verder. ‘Uit verwachte, maar ook uit onverwachte hoek. Mensen waarvan ik weet dat ze linksig zijn, maar niet per se PvdA. Die probeer ik binnen te hengelen. Niet door meteen te zeggen “word lid”, maar eerder “als je wat hoort, app het dan even”. Zo heeft iemand die vanuit de kerk bezig is met schuldhulpverlening geholpen bij het opstellen van de schuldparagraaf in ons verkiezingsprogramma.’

Die aansluiting zoeken met gelijkgestemden en samen de stad verbeteren, ziet ook Marjolein wel zitten. ‘In die zin heeft drie jaar oppositie wel louterend gewerkt. We zijn op een heel andere manier politiek gaan bedrijven. Het woondossier is een mooi voorbeeld. Vroeger hadden we dat gevecht alleen op het stadhuis uitgevochten, nu hebben we vooral coalities gesloten met bewoners. Gewoon mensen die zich ook zorgen maken over de betaalbaarheid van hun stad. Zij zien dat onze betrokkenheid echt is en steunen ons daarin. Campagnetrucs worden feilloos doorgeprikt, daar ben ik heilig van overtuigd.’

‘Precies,’ stelt Gert-Jan. ‘In de laatste vijf weken van de campagne probeer je alles en iedereen te mobiliseren. Met zijn allen de wijk in en de kiezer te verleiden met je verhaal. Maar zodra je verhaal leeg is, kan je rozen uitdelen tot je een ons weegt. Meer stemmen zal je er niet mee krijgen. Het heeft pas zin als iemand een roos krijgt en denkt “verrek die PvdA heeft dit onderwerp aangekaart en dat probleem opgelost”.’

Canvassen is helemaal niet achterhaald

‘Dus bedenk waar je de afgelopen periode het verschil heb gemaakt, wat je de komende vier jaar wil gaan doen en bouw daar je campagne omheen,’ zegt GertJan. En probeer het begrijpelijk te houden. ‘Verkiezingsprogramma’s zijn belangrijk, maar vaak ook lang en ondoorgrondelijk. De ene bijzin is nog niet afgelopen of de volgende is begonnen. Daarom zou ik het prachtig vinden als afdelingen met een actieprogramma kwamen. Van pak hem beet vijftien punten: die portiekflat aan de Burgemeester de Witstraat moet worden opgeknapt. Heel concreet dus. Lokale partijen doen dat heel goed. Ze zien een misstand en verzamelen mensen om zich heen.’

‘Wat de JS heeft gedaan rond Deliveroo vind ik een mooi voorbeeld van hoe het moet,’ zegt Sjoerd. Nadat de bezorgservice aankondigde voortaan alleen met zzp’ers te willen gaan werken en daarmee alle risico’s op de werknemers af wilde schuiven, kwamen de jonge socialisten samen met kersvers Kamerlid Gijs van Dijk direct met de petitie ‘Lekker eten? Goed bezorgd!’. ‘Op die manier geef je aan onze oude idealen van bestaanszekerheid, fatsoenlijk werk en goed werkgeverschap concreet vorm. Tegen iedereen die zegt dat de taak van de sociaal-democratie erop zit, zou ik willen zeggen: “Kijk eens om je heen.”’

pvda_lokaal_bestuur_31_8_17_7578.jpg

Wie het kleine niet eert

Ondanks dat veel kiezers hun keuze landelijk maken, kan je met een geslaagde campagne lokaal wel degelijk het verschil maken, denken de aanwezigen. ‘In Zutphen houden we het klein,’ zegt Annelies. ‘We zijn begonnen met onze eigen leden. Gevraagd waar ze wakker van liggen. “Nou,” zei een super geïrriteerd lid. “Ik heb nog wel wat.” Bleek dat je bij de zwempoel niet naar de wc kon. Klinkt lullig, maar dat was dus echt een enorm ding. Of we daar als fractie niet iets aan konden doen? “Op zich wel natuurlijk, maar is het niet veel leuker om zelf mensen te benaderen?” Uiteindelijk is de petitie door 250 mensen ondertekend en aangeboden op het stadhuis. Een collega-wethouder heeft het opgepakt en inmiddels kunnen de zwemmers gewoon naar het toilet.’

‘En het leuke is: uit die petitie zijn weer nieuwe initiatieven voortgekomen,’ vervolgt Annelies. ‘Op die manier bouw je langzaam aan een actieagenda.’ Misstanden aanpakken zonder zelf een onderwerp te claimen en ‘eigenaar’ te worden, is volgens Gert-Jan de te volgen koers. ‘De klassieke PvdA-houding was altijd iets van “wees gerust, we gaan het regelen”. Vervolgens probeerden we het voor elkaar te krijgen, maar kregen we geen meerderheid in de raad en gebeurde er niets. Mensen terecht boos, want beloften weer gebroken. Ik denk dat het vaak veel beter is om je aan te sluiten bij actiegroepen. Niet om het zelf over te nemen, maar door te helpen. Te zeggen: “We zijn een klein schakeltje, maar weten wel de weg in het stadhuis en kennen de regels van het mediacircus.”’

 Houd het klein

‘Als raadslid weet ik hoe lang en taai besluitvorming kan zijn,’ zegt Sjoerd. ‘Maar veel kiezers hebben daar totaal geen boodschap aan. Die zien dat duwen en trekken niet, maar denken na twee maanden: “Is het nou nog niet geregeld?”’ En ga daarbij het conflict niet uit de weg, zegt Marjolein. ‘Er zijn geen oplossingen waar iedereen blij van wordt. Onze strijd tegen Airbnb bijvoorbeeld. Ik snap best dat huiseigenaren die even snel geld bij willen verdienen niet blij met ons zijn. Vroeger probeerden we het dan te sussen, nu zeg ik: “Kom maar op”.’

Een uphill battle

Dat je niet iedereen tevreden kan stellen, is heel herkenbaar, vindt Sjoerd. ‘Je plant ergens een speeltuin en de hondeneigenaren komen in opstand. Of je probeert de buurt te betrekken bij de herinrichting van de straat en dan komt die meneer of mevrouw die al tientallen jaren het buurtcomité bestiert melden dat er meer groen in de straat moet komen. Terwijl bij het canvassen bleek dat de bewoners vooral meer parkeerplekken willen. Nu willen wij dat laatste ook niet, maar het illustreert wel dat die wijkgerichte aanpak zeker niet perfect is. Je ziet telkens dezelfde mensen die er hun eigen agenda op nahouden. Representatief zijn ze vaak nauwelijks.’

‘Daarom zijn we constant bezig om alle bewoners bij het besluitproces over hun leefomgeving te betrekken,’ zegt Sjoerd. ‘Maar makkelijk is het niet. Het blijft een “uphill battle”, de perfecte oplossing hebben we nog niet gevonden.’ Het helpt wel als je de raadszaal achter je laat. ‘Een poosje geleden hebben we een avond gehouden met alle sportverenigingen hier in Maassluis. Uitgelegd hoe het er politiek voorstond en gevraagd hoe we konden helpen. Ambtenaren niet blij, want die verenigingen hebben allerlei ervaringen uitgewisseld. Bleek dat ze allemaal tegen dezelfde dingen aanliepen. Daarom hebben ze hun krachten gebundeld en met behulp van ons veel meer voor elkaar gekregen dan ze voor mogelijk hadden gehouden. Laatst opende de hockeyclub een nieuw waterveld en toen zei de voorzitter uit het niets: “Zonder de PvdA was het niet gelukt.”’

Je moet niet blind vertrouwen op kiezersanalyses

Ook in Amsterdam kregen ze steun uit onverwachte hoek. ‘De hoofdredacteur van Quote tweette laatst dat Amsterdammers maar PvdA moesten gaan stemmen, omdat wij als enige wel om de stad geven,’ zegt Marjolein. ‘Dat is natuurlijk mooi meegenomen,’ antwoordt Jacqueline. ‘Maar ik denk niet dat hij uit de kiezersanalyse gerold zou zijn. Hoe zien jullie dat?’ Annelies is resoluut. ‘Ik kan alleen voor mezelf spreken, maar wij hebben het losgelaten. Het heeft ons niet geholpen.’

Uit het defensief

‘Een van de dingen waar we als afdeling vier jaar geleden mee begonnen zijn, is het uitdelen van de Rode Taart,’ gaat Annelies verder. Iedere laatste zaterdag van de maand delen we die uit aan een vrijwilliger. Iemand die nooit eens een keertje aandacht of waardering krijgt in het zonnetje zetten. Zonder bijbedoelingen of iets. In het begin had ik wat reserves: “Zitten ze wel op ons te wachten?”’ Die vrees bleek ongegrond. Niet alleen werd men overal met open armen ontvang, de afdeling kreeg ook verzoeken binnen. ‘Van “waarom zijn jullie daar nog niet geweest? Dat kan eigenlijk niet hoor.”’

Zoiets geeft energie, zegt Annelies. ‘Het is heel mooi om mensen zo trots te zien. Binnenkort gaan we het Rode Taartenfeest geven. Ik hoop echt dat we dan al die vrijwilligers bij elkaar kunnen brengen. Zodat ze elkaar verder kunnen helpen en gaan versterken. Ergens zullen wij wel een rolletje spelen. Maar echt op de achtergrond. Ik denk dat die manier van politiek bedrijven uiteindelijk veel meer oplevert, dan constant van de daken schreeuwen hoe geweldig je wel niet bent.’

In het verleden is de PvdA te vaak vanuit het defensieve de campagne ingegaan

Marjolein kan zich daar wel in vinden. ‘Voor mij is de campagne geslaagd als we hem hebben gevoerd zoals we hem willen voeren. Het aantal zetels maakt me dan even niet zoveel uit. Dat klinkt misschien gek. Maar ik denk dat we te vaak vanuit het defensieve angstig een campagne ingaan. Niet vanuit onze idealen of waarom we in de politiek zitten, maar door onze tegenstanders met electorale trucs te slim af te zijn. We zijn daarin echt doorgeschoten, vind ik.’

Als links ergens in het defensief is gedwongen is het wel in de vluchtelingendiscussie. Ook in Zutphen ging het aanvankelijk hard tegen hard. ‘De hele mikmak, een waanzinnige opstand,’ zegt Annelies. ‘Nog net niet zo erg dat het op journaal kwam, maar het was echt onaangenaam. Daarom ben ik gaan praten. Gewoon op de koffie gegaan in de wijk. De bewoners hadden vooral problemen met de besluitvorming. Het was zomaar ineens van bovenaf door ons en het COA opgelegd: 800 asielzoekers op een bevolking van 1100.’

Uiteindelijk kon Annelies de gemoederen sussen. Zonder toe te geven aan de xenofobe schreeuwers. ‘Het azc staat er inmiddels en afgezien van een enkeling die zo nu en dan waanzinnige teksten uitslaat op social media is het weer rustig. Sterker, het actiecomité van bezorgde burgers heeft zich inmiddels omgevormd tot het burgercomité en bewoners helpen de asielzoekers een handje. Raden ze aan om ’s avonds met lichten aan te fietsen, omdat je anders niet gezien wordt. Hoe mooi is dat?'

 

Afbeeldingen: Henri Blommers

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 41 nr. 3
Reageer

Gerelateerde artikelen:

Charlie Silvrants

Wethouderssocialisme in de praktijk

Lees artikel

Koen Derksen

Een inclusieve arbeidsmarkt, maar dan echt

Lees artikel

Koen Derksen

Op pad met het Buurtinterventieteam: loszittende stoeptegels & trotse bewoners

Lees artikel