Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Raadsleden aan zet in strijd tegen woekerrentes bij sociale leningen

Jan Erik Keman

‘Ik ben me rot geschrokken van die uitzending van Kassa,’ zegt het Leidse raadslid Anna van den Boogaard. ‘Hoe kan het zijn dat je mensen die geen kant op kunnen opscheept met een rente van 14%? Daar is weinig sociaals aan natuurlijk.’ Hoe het in Leiden zat, wist ze niet meteen. ‘We besteden veel aandacht en geld aan armoedebestrijding, dus ik ging er vanuit dat het wel goed zat. Maar niets is minder waar: we behoren tot de categorie met de hoogste rente.’

Van den Boogaard bleek niet alleen te staan in haar verbazing. ‘De gehele raad werd eigenlijk door de uitzending overvallen. Met D66 en SP hebben we daarom schriftelijke vragen gesteld.’ Die vragen zijn nog niet beantwoord, maar volgens Van den Boogaard leek ook bij het college onduidelijkheid te bestaan. ‘Normaal gesproken komen er bij dit soort misstanden wel signalen vanuit de samenleving, maar dat was nu niet het geval.’

Van den Boogaard: Een sociale lening is echt een laatste redmiddel

‘Dat maakt die hoge rente niet minder schandalig natuurlijk,’ zegt Van den Boogaard. Mensen die een sociale lening aanvragen, doen dat niet zomaar. Het verschilt per gemeente wie er precies voor in aanmerking komen, maar breed heeft men het niet. ‘Je hebt het dan over mensen die al in de schulden zitten, weinig verdienen en op of net boven het bestaansminimum zitten. Zij vragen niet voor niets een lening aan. Het is echt een laatste redmiddel om een huurachterstand van twee maanden te betalen, zodat je niet uit huis wordt gezet, of om een koelkast aan te schaffen die kapot is gegaan.’

Lokale verschillen en politieke keuzes

Sociaal lenen doe je bij de sociale kredietbank. ‘Mensen die vanwege een BKR-registratie of te laag inkomen bij een commerciële bank geen lening krijgen, kunnen bij de sociale kredietbanken terecht,’ zegt voorzitter van NVVK Marco Florijn. Tenminste als je in een van de gemeenten woont die zo’n mogelijkheid bieden. Van de 308 gemeenten die reageerden op Kassa gaven maar liefst 119 gemeenten aan dat ze helemaal geen sociale lening aanbieden.

Florijn vindt dat niet vreemd. ‘Armoedebestrijding en schuldhulpverlening zijn nu bij uitstek zaken waarbij je als raad het verschil kan maken en waar dus verschillen ontstaan. De ene gemeente heeft een uitgebreide witgoedregeling, de andere zoekt het in de bijzondere bijstand en je hebt gemeenten die het met sociale leningen doen.’ Vaak wordt er gekozen van een combinatie van maatregelen. ‘En soms gebeurt er veel te weinig en worden mensen aan hun lot overgelaten. Dan moet je als PvdA echt ingrijpen, vind ik.’

Florijn: Je kan sociale leningen niet los zien van het algemene armoedebeleid in een gemeente

De aandacht voor de problematiek kan Florijn daarom alleen maar aanmoedigen. ‘Ik heb wel moeite met de term woekerrente, want dat is het nu net niet. Sociale kredietbanken hebben geen winstoogmerk, maar zijn wel wettelijk verplicht om de sociale leningen kostendekkend te maken. Daar hoort een relatief hoge rente bij (het gemiddelde rentepercentage bij leningen van commerciële banken is 8%, red.). Het is aan gemeenten om dat percentage via subsidieregelingen te verlagen.’

Weinig gemeenten lijken daarvoor te kiezen. 132 gemeenten hanteren zelfs het maximale tarief van 12 tot en met 14%. ‘Daar zitten wethouders tussen die zeggen dat ze lenen willen ontmoedigen,’ zegt Florijn. ‘Een laag percentage past daar niet bij.’ Een politieke keuze dus, maar vaak is het ook gewoon te wijten aan onwetendheid bij de raad en het college. ‘Het is door de lokale verschillen vaak best wel ingewikkeld. Ook wie wel en wie niet een sociale lening aan kan vragen, verschilt per gemeente. Zzp’ers worden bijvoorbeeld soms wel en soms niet toegelaten.’

Haags voorbeeld

Het gaat om het totaalplaatje, wil Florijn maar benadrukken. ‘Op het moment dat je allerlei kunstgrepen moet uithalen om het rentepercentage te verlagen en daarvoor knipt in voorzieningen die misschien wel beter werken bij het bestrijden van armoede, ben je volgens mij niet goed bezig. Als fractie moet je alle ins en outs weten van het gemeentelijk armoedebeleid. Op basis daarvan maak je dan de keuze om de rente wel of niet te verlagen.’

Dat het belangrijk is om het grote geheel niet uit het oog te verliezen en dat gemeenten het verschil moeten maken, wil het Haagse raadslid Bülent Aydin nog wel geloven. Maar kom bij hem niet aan met de bewering dat je met een hoog rentepercentage lenen wil ontmoedigen. ‘Er wordt nu net gedaan of die sociale lening voor de lol wordt afgesloten. Dat is gewoon onzin. Een sociale lening sluit je alleen af, omdat je geen kant op kan. Ja, misschien dat er op internet nog wat schimmige figuren zijn die je tegen enorme rentepercentages en ultrakorte termijnen wat willen lenen.’

Aydin: Van het bestaansminimum kan je op de lange termijn vaak niet rondkomen

Het liefst ziet Aydin de sociale leningen helemaal verdwijnen. ‘Net als de voedselbanken horen ze eigenlijk niet in Nederland thuis. Maar zolang je van het bestaansminimum niet altijd rond kan komen, blijft het nodig. Het is gewoon een feit  dat mensen die langdurig in de bijstand zitten vaak uiteindelijk de touwtjes niet meer aan elkaar kunnen knopen. Voor een gedeelte kan je dat als gemeente opvangen met regelingen als de bijzondere bijstand. En waar dat niet lukt, moet er de mogelijkheid zijn van een sociale lening tegen een lage rente.’

Ook Den Haag vroeg tot voor kort veel rente. ‘We houden als raad jaarlijks het armoedebeleid tegen het licht. Daarbij kwam ook dat hoge rentetarief bovendrijven,’ zegt Aydin. Met wethouder Rabin Baldewsingh bracht hij het tijdens de raadsvergadering aan de orde. ‘Zonder dat daar een motie voor nodig was, ging de raad akkoord. Het college heeft het rentepercentage meteen verlaagd naar 2,1%.’ Helemaal tevreden is Aydin echter niet: ‘Voor mijn voorstel om de renteverlaging met terugwerkende kracht door te voeren, kreeg ik geen meerderheid.’ Mensen, die eerder een sociale lening afsloten, hebben dan ook pech. ‘Dat voelt niet goed, nee.’  

Als PvdA kunnen we dit natuurlijk niet over onze kant laten gaan. Ga daarom na welk percentage jouw gemeente hanteert, stel hier schriftelijke vragen over of dien een motie in.

Voorbeelden kan je hier vinden (en gebruiken):

 

Afbeelding: Cindy Vlissingen | Nationale Beeldbank

Uit publicatie Nieuwsbrief, 31 januari 2018