Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Over verschriftelijkte raadsleden en mondige inwoners

Hans Alberse

Sinds een paar maanden maak ik deel uit van de Gemeenteraad van de Toekomst, een soort denktank van raadsleden, wethouders, burgemeesters en wetenschappers. We denken na over ons werk en hoe zich dat ontwikkelt. Ik ben mee gaan doen omdat ik op zoek ben naar de nieuwe rol van de politiek in de samenleving en hoop dat dit artikel jullie inspireert om hier zelf ook ideeën over te ontwikkelen.
Nog een half jaar te gaan, en dan zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen! Alle partijen zijn bezig met het schrijven van hun lokale verkiezingsprogramma’s en het selecteren van kandidaten. Dit betekent dat we over heel veel dingen na moeten denken, zoals:

 > Wat zijn eigenlijk de thema’s voor de komende jaren?
> Welke aanpak en werkwijze past daarbij?
> Welk type raadslid is er nodig?
> Waar moet je als lokale politicus goed in zijn?
> Wat gaan onze inwoners van de nieuwe werkwijze merken?
> Hoe verbeteren wij het democratisch functioneren van onze raad in relatie tot de inwoners?
> Waar laten we los en waar pakken we door?
> Hoe voorkomen we teleurstellingen?
> Hoe bereik je in deze tijd als politicus je doelen?

Ik merk dat je als bestuurder heel snel het bestuurlijke proces wordt ingezogen. Je krijgt een nooit eindigende stroom aan stukken en nota’s over je heen. Voor je het weet, ben je een ‘verschriftelijkt’ raadslid. Je wordt helemaal opgeslokt door het vergaderritme en bent vooral bezig met wat zich in het gemeentehuis afspeelt. Daardoor verlies je het contact met de mensen om wie het eigenlijk gaat. Pogingen om mensen het gemeentehuis in te trekken zijn meestal zonde van de energie. Inwoners voelen zich daar als een vreemde eend in de bijt. Het kost ze heel veel moeite om te snappen wat daar gebeurt. Politici praten immers in geheimzinnige afkortingen en hebben zo hun eigen gewoonten. Geen wonder dat er negatieve beeldvorming ontstaat. ‘Laat jij je begraven in dat stadhuis?’

Onderdeel van de gemeente

Wat mij opvalt is dat mensen politieke partijen zijn gaan zien als onderdeel van de gemeente. Partijen horen bij de overheid, bij het gemeentehuis, bij de ambtenaren, bij ‘het systeem’. Ze zijn niet meer van de mensen. Er zijn trouwens ook bijna geen partijleden meer. Maar 2,5 procent van de mensen is nog lid van een politieke partij, en daarvan is hoogstens 10 procent actief. Wie vertegenwoordigen zij eigenlijk?
Partijen zijn heel druk in de weer, vooral met zichzelf: met programma’s, kandidaten, met controleren, met fracties, met werkgroepen. ‘Wij besturen de gemeente!’, hoor ik onze politici soms manhaftig zeggen. Inderdaad, politici beslissen over gemeenschapsgeld, maar feit is wel dat de gemeente voor een groot deel wordt bestuurd door de zorginstellingen, de onderwijsorganisaties, de corporaties, de ondernemers, enzovoorts. Grote, machtige spelers zonder wie het gemeentebestuur niet veel meer klaar speelt.
Er past ons dus bescheidenheid, ook in de richting van onze inwoners. Die vragen zich af hoe de democratie werkt. Is die het eigendom van de politieke partijen en de ambtenaren? Of hebben wij als inwoners of bewonersgroep ook nog iets te zeggen? ‘Ik vertegenwoordig liever mezelf’ en ‘Wij kiezen liever onze wijkmanager dan een raadslid’, hoor ik steeds vaker. Ons systeem piept en knarst. Hoe komen we uit de klem? In de Gemeenteraad van de Toekomst zijn we op zoek naar oplossingen. Enkele daarvan denken we al te hebben gevonden:

> Stel vragen en benoem problemen. Zeg niet: dit gaan we doen en dat gaan we voor u regelen.
Als je het probleem hebt benoemd, geef dan aan met wie en hoe je daarvoor een oplossing gaat zoeken.
> Maak dus afspraken over het proces dat je gaat doorlopen in plaats van het benoemen van de uitkomst.
> Denk minder in oplossingen maar stel jezelf steeds de vraag: wat is het probleem?
> Ga bij jezelf na of je mensen echt serieus neemt, doe niet alsof.
> Begin niet iedere zin met: ‘Ik vind…’. Zeg liever: ‘Ik wil wel eens weten wat ú vindt’ (ook in de politieke arena!).
> Probeer verbindingen te leggen en die te organiseren.
> Realiseer je, dat burgers geïnteresseerd zijn in een vitale samenleving en daar echt wat voor over hebben. Ze zijn niet meer geïnteresseerd in politieke partijen.
> Verban het zinnetje ‘We nemen het mee’ uit je vocabulaire.
> Faciliteer de ideeën en de energie die er in de samenleving zijn, zonder ze te annexeren.
>Zorg ervoor dat de hardste schreeuwers niet de discussie bepalen.
> Zeg als raad geen ‘nee’ tegen een initiatief dat maatschappelijk draagvlak heeft.
> Sluit ook coalities buíten de raad.
> Investeer in persoonlijke contacten met inwoners.
> Investeer in goede verhoudingen met raad en college.
> Benoem in het collegeprogramma vooral thema’s en vragen en beschrijf hoe en met wie je dit buiten het gemeentehuis gaat aanpakken.
> Luister, leg uit en spreek tegen. Ontmoeting doet ertoe!

Inspirerend

We leven in een tijd van de netwerksamenleving. Er is sprake van emancipatie, individualisme en minder van overheersende ideologieën. Partijen moeten zich nog aanpassen aan die verandering door een visie te formuleren op de toekomst, een kompas van waarden te ontwikkelen en op zoek te gaan naar nieuwsgierige mensen met belangrijke vragen.
Met bovenstaande thema’s houden we ons bezig in de Gemeenteraad van de Toekomst. Ik vind het heel boeiend, fascinerend en inspirerend. Velen van ons zijn bijna dagelijks bezig met politiek en bestuur. Zeker als PvdA’ers willen wij een belangrijke, bepalende rol vervullen om de samenleving vorm te geven. Wij waren vooral de partij van de maakbaarheid. Nu zoeken we naar een andere manier om onze idealen te realiseren. Misschien is een minder actieve en prominente rol voor de politiek soms ook heel goed. Durven loslaten en vertrouwen op het gezonde verstand van mensen die hun eigen zaken goed kunnen regelen. Op andere momenten moeten we er juist stáán en onrecht zien te voorkomen of aanpakken. We moeten zuinig zijn op wat ‘Van Waarde’ is. Juist in de Gemeenteraad van de Toekomst!

Meer info: www.gemeenteraadvandetoekomst.nl en op Twitter: raadvdtoekomst

De Gemeenteraad van de Toekomst is een initiatief van de Vereniging van Griffiers samen met ProDemos, BMC, NotuBiz, Bestuursacademie en Platform31. De Raad voor het openbaar bestuur (Rob) volgt en voedt de denktank. Ook de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) leverde een belangrijke inhoudelijk bijdrage.

 

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 37 nr. 9 September 2013
Reageer