Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Oude Glorie: Jan de Roos (65)

Jan de Roos

‘Het is niet mijn eigen idee hoor, om hier als Oude Glorie te worden vereeuwigd’, zegt hij. ‘Marinka Mulder, een jong talent uit Culemborg dat ik een paar jaar geleden interviewde, bracht me ertoe. We zaten op een CLB-bijeenkomst in Amersfoort aan de lunch toen ze me onverhoeds vroeg hoe oud ik eigenlijk was. “Drieënzestig”, antwoordde ik. Waarop ze minzaam lachte en zei: “O, dan kom je straks zelf als Oude Glorie in het blad!” Dat vond ik eigenlijk wel een aardig idee, voor bij mijn afscheid. Al ben ik geen ex-bestuurder en eigenlijk ook véél te jong. Volgens mijn eigen strenge maatstaven moet je voor Oude Glorie toch dik in de zeventig zijn.’
Vijfentwintig jaar was Jan de Roos eindredacteur van Lokaal Bestuur, het huisorgaan voor sociaaldemocraten in gemeenten, provincies en waterschappen.Per 1 juli 2015 stopt hij ermee. ‘Het pensioen komt eraan, tijd voor een wisseling van de wacht,’ vertelt hij in deze journalistieke selfie.

Aardig maar links

We praten met Jan bij hem thuis in Haarlem, waar in zijn werkkamer de predikant-socialist-anarchist Ferdinand Domela Nieuwenhuis en de Tilburgse volksheilige Peerke Donders broederlijk naast elkaar aan de muur hangen.In de boekenkasten veel over de geschiedenis van het socialisme. Maar sinds kort staan er ook bedjes. ‘Ik heb met genoegen ruimte gemaakt voor mijn drie kleindochters. Als opa ben ik daar erg trots op. Ze komen hier één dag in de week logeren. Wij hebben zelf twee dochters, dus ik zit altijd tussen de meiden. Op het werk is dat ook wel eens geweest. Ach, dat went wel hoor.’
Jan groeide op in een rooms-katholiek arbeidersgezin in Tilburg waarin de politiek afwezig leek. ‘Mijn ouders hadden hun handen vol aan het opvoeden van acht kinderen. Mijn vader was achtereenvolgens fabrieksarbeider op een wollenstoffenfabriek, doodgraver in dienst van de pastoor en plantsoenarbeider bij de gemeente. Moeder was een hardwerkende huisvrouw. Twee oudere broers moesten gaan werken om het gezinsinkomen - 52 gulden per week - aan te vullen. Als nummer drie had ik geluk, ik mocht “doorleren”. Uit mijn HBS-tijd dateert mijn belangstelling voor politiek. Het waren de roerige jaren zestig, waarin de rector me nog een keer naar huis heeft gestuurd omdat ik te lang haar had. “Jan is een aardige jongen, maar zo links”, kreeg mijn vader op de ouderavond te horen. Ik ging toen al naar politieke bijeenkomsten van onder andere de PSP en nam met Kerstmis deel aan een tweedaagse hongerstaking  tegen het oorlogsgeweld in Vietnam. Mijn ouders kwamen nog even kijken of ‘onze Jan’ het wel redde  in die tent in de vrieskou.’

Roos op het balkon

Nadat hij zijn studie geschiedenis in Groningen had afgemaakt en was erkend als gewetensbezwaarde militaire dienst, ging Jan aan de slag als leraar in het middelbaar onderwijs. ‘Maar dat gaf me toch niet genoeg bevrediging. Ik hield van schrijven, de journalistiek lonkte. Bij het Haarlems Dagblad kon ik helemaal onderaan de ladder beginnen, als leerling-B. Mijn salaris halveerde, maar dat had ik er wel voor over. In die tijd woonde ik in Heemskerk. Mijn vrouw Thea, een Hillegomse die ik tijdens mijn studie in Groningen had leren kennen, werd vroeger thuis ‘Pietje Politiek’ genoemd, dus je begrijpt: never a dull moment. Op een avond zei ik tegen haar: “Waarom ga je niet eens naar de afdelingsvergadering van de PvdA?” Toen heeft ze de fiets gepakt. Ze werd raadslid en vervolgens wethouder. Op het balkon van onze flat schilderde ik een grote PvdA-roos. Heel Heemskerk mocht weten dat wij van de PvdA waren! Thea was al lid geworden in 1973,bij het aantreden van het kabinet-Den Uyl. Zelf vond ik de PvdA eigenlijk te rechts, maar toen zij in 1986 lijsttrekker werd bij de gemeenteraadsverkiezingen heb ik me toch aangemeld.’

Bijna opgeheven

‘Toen Thea in 1990 burgemeester werd van Millingen aan de Rijn, een dorpje achter Nijmegen tegen de Duitse grens, moest ik mijn baan bij de krant opgeven. Ik solliciteerde  naar de (parttime)functie van eindredacteur Lokaal Bestuur bij het CLB. Op 1 juli 1990 trad ik in dienst. Mijn eerste werkdag zal ik niet gauw vergeten. Onze secretaresse, Erika Versteeg, zei tegen me: “Ik heb een vervelende mededeling voor je, Jan. De PvdA-partijraad gaat Lokaal Bestuur waarschijnlijk opheffen.” Welkom bij het CLB! Gelukkig stuitte dat onzalige plan op verzet.’
‘Mijn eerste werkplek was op de Nicolaas Witsenkade. Nu zitten al weer heel wat jaren op de Herengracht. Alles bij elkaar ben ik wel een keer of zeven, acht intern verhuisd. Omdat ik parttime werkte en weinig op kantoor was, hebben ze me bij één van die verhuizingen uit het oog verloren. Toen ik me op maandagochtend meldde op mijn nieuwe plek, bleek er geen bureau voor me te zijn. Willy Monnikendam van de receptie heeft dat toen bliksemsnel in orde gemaakt en een fraaie bos bloemen voor me neergezet. Schattig toch?’

jan en thea op balkon

Duiventil

Jan zag in een kwart eeuw heel wat mensen komen en gaan bij de PvdA en het CLB. ‘Het partijkantoor is de leukste duiventil van ons land, als je het mij vraagt. Tussen de zelfstandige bestuurdersorganisatie en de partij heb je altijd wat spanning, maar ik vind dat gezond. We hebben goede contacten met de andere mensen op het partijkantoor. Er werken veel jongeren, dat geeft energie en frisse ideeën.’
‘Na Anton Schuurman, Jacques Monasch, Roos Vermeij, Roeland Kreeft en Jan Jaap van den Berg is Jacqueline Kalk de zesde CLB-secretaris die ik meemaak. De CLB-staf is gekrompen van zeven naar vier/vijf, terwijl we méér dan ooit doen voor onze leden. Mijn collega’s zijn harde werkers. Elk jaar organiseren we meer dan vijftig bijeenkomsten en de ene na de andere publicatie is de afgelopen jaren van de pers gerold. Geen wonder dat mensen wel eens denken dat we in omvang een soort VNG zijn!’
Lokaal Bestuur is natuurlijk een beetje mijn kindje geworden. Het blad is de voortzetting van De Gemeente, in 1907 opgericht door de grote sociaaldemocratische voormannen Floor Wibaut en Pieter Lodewijk Tak. We hebben een enthousiaste redactie, ooit door iemand omschreven als “de leukste club binnen de PvdA”. Ik ben er trots op dat ik daar vijfentwintig jaar mijn steentje aan heb mogen bijdragen. Het zomernummer 2015 dat nu van de pers rolt, is mijn 256ste nummer, bij elkaar gaat het om vele duizenden pagina’s.’

Knip- en plakwerk

‘Toen ik in 1990 aantrad, werd het blad nog met een pot lijm en een schaar opgemaakt door Jan Boelhouwers uit Rotterdam, een krantenman die uit het loodtijdperk stamde. Ik werkte in Word Perfect 4.2. Je had nog geen e-mail. Foto’s en teksten gingen via de post. Als er haast bij was, moest ik soms een floppy disk (later diskette) met teksten zelf ergens ophalen en ze na bewerking naar de drukker in Utrecht brengen. Toen Boelhouwers er in 2000 mee stopte, hebben we Jos Koene aangetrokken. Vanaf dat moment werd het blad met de computer vormgegeven. Jos is een echte vakman, en voor mij een vriend. Hij heeft Lokaal Bestuuraltijd met hart en ziel gemaakt. In 2006 zijn we overgestapt van A4 zwart-wit naar A3 kleur.’
‘Deadlines zijn heilig voor me, dat heb ik bij de krant geleerd. Eén keer dreigde ik in de problemen te komen. Dat was in januari 1995, toen ik  op last van de burgemeester - mijn vrouw dus - samen met alle andere inwoners van Millingen moest evacueren wegens hoogwater. Ik ben toen met mijn dochters, kippen en computer afgereisd naar mijn moeder in Tilburg. Net in die week moest ik het blad af hebben. Dat is met kunst- en vliegwerk gelukt. Ik ben dankbaar dat mijn ‘bazen’ bij het CLB me altijd zoveel vrijheid hebben gegeven bij het invullen van mijn werk. Ik mocht zelfs twee boeken schrijven: één over de pioniers van het lokale bestuur en één over de geschiedenis van onze bestuurdersorganisatie. Daar ben ik trots op.’

Hoogte- en dieptepunten

‘Van de talloze CLB-bijeenkomsten waarvan ik verslag deed, staan er drie in mijn geheugen gegrift. In februari 2002 hadden we een fantastisch tweedaags CLB-jubileumcongres in Arnhem. Het CLB bestond toen 100 jaar. Aan het feest namen 1.000 mensen deel.Geert Mak hield de Wibautlezing, er was een optreden van Bløf en een slangenact. Wel eng om zo’n kronkelend geval om je nek te krijgen!Een maand later kwam het dieptepunt. Op een treurige uitslagenavond in het Thialf-stadion in Heerenveen vierde de PvdA verkrampt de schaarse positieve lichtpuntjes, zoals de 1,8 procent winst op Texel, terwijl Pim Fortuyn even later op televisie gehakt maakte van Ad Melkert. Wouter Bos, die in Heerenveen de binnenkomende uitslagen presenteerde, was in die tijd nog een tamelijk onbekend Tweede Kamerlid. Vier jaar later was hij de gevierde partijleider, die zorgde voor een prachtige uitslag bij de gemeenteraadsverkiezingen. Hij werd toen als politieke heiland toegejuicht in een afgeladen Club Monza in Utrecht. Nu hebben we in maart weer slecht gescoord bij de Statenverkiezingen. Je ziet, met de PvdA gaat het op en neer, maar wat er ook gebeurt, de sfeer op het partijbureau is altijd prima. Ik heb fijne collega’s en ben ervan overtuigd dat er toekomst is voor het CLB, net als voor Lokaal Bestuur. Dit jaar zijn we een kwartaalmagazine geworden, met tussendoor actuele digitale artikelen via onze nieuwsbrief CLBNieuws. Die verandering was nodig omdat de inkomsten fors waren gedaald na de bitter slechte uitslag van maart 2014, maar ook wenselijk omdat je moet meegaan met de digitalisering. Vooral jongere lezers willen liever digitaal lezen. Ik ben blij dat we met de mengvorm waarvoor nu is gekozen, de erfenis van Tak en Wibaut in stand kunnen houden.’

clb staf 1998

Mooiste verhaal

‘Een paar dingen zijn me uit de afgelopen kwart eeuw bijgebleven. Zoals de rumoerige bijeenkomst in Utrecht in 2000 na het aftreden van partijvoorzitter Marijke van Hees. Zij is op een schandalige manier belasterd en aan de kant geschoven. Dat leidde tot veel rumoer, maar het PvdA-ledenblad en de PvdA-website deden er het zwijgen toe. Voor mij reden om er juist wél aandacht aan te besteden. Daar heb ik later nog een compliment voor gekregen van journalist Gerard van Westerloo, die dat moedig vond. Bijzonder vond ik zelf ook de ontmoeting met de historicus-filosoof Ger Harmsen. We hadden hem uitgenodigd om op een CLB-festival te komen praten over de geschiedenis van de sociaaldemocratie. Nou, dat deed hij met genoegen, ondanks het feit dat hij 82 was en bijna niet meer kon zien en lopen. Hij schroomde niet de grote Willem Drees als oorlogsmisdadiger weg te zetten, omdat hij als premier de eerstverantwoordelijke was voor de politionele acties tegen Indonesië na de Tweede Wereldoorlog. Harmsen woonde in een grote boerderij in De Knipe, een dorpje vlakbij Heerenveen. Ik ben diverse keren bij hem op bezoek geweest. Na zijn overlijden heb ik hem in mei 2005 geportretteerd. Ik vind het zelf het mooiste verhaal dat ik in Lokaal Bestuur heb gepubliceerd.’

Oude Glorie Jong Talent

‘En ja, dan is er natuurlijk de serie Oude Glorie Jong Talent, waarin ik nu zelf figureer. Die heb ik met ontzettend veel plezier gemaakt. Het idee voor de serie ontstond eind 2011, toen ik mezelf een nieuwe impuls wilde geven, maar niet goed wist wat. “Is het niet leuk om eens wat lokale bestuurders te interviewen over vroeger?” opperde mijn vrouw. Dat leek me wel wat. Ik legde het idee voor aan de redactie. “Prima, maar ga dan ook praten met jonge mensen”, was de reactie, “anders kom je al gauw terecht in het gezeur van oude mannen die vinden dat vroeger alles beter was.” Het bleek heel inspirerend om met jonge talenten te praten over wat ze beweegt en wat hun plannen zijn. Ik werkte de interviews meestal uit op zaterdagochtend, met een Nespresso onder handbereik. Erg leuk dat Leonie Wildeman, mijn opvolger als eindredacteur, de serie nu voortzet.’

Gedoe

Heel positief allemaal, maar als je een blad maakt is er toch ook wel eens gedoe? Jan  glimlacht. ‘Zeker, je hebt ook mensen die vinden dat we vooral in de pas moeten lopen. Kritische noten worden al gauw als bevuiling van het eigen nest gezien. Dat bleek geregeld bij de rubriek De Estafette, waarin we niet-PvdA’ers een oordeel lieten geven over hun PvdA-collega’s in de gemeenteraad en in de Staten. Heel leerzaam om jezelf in de spiegel te zien, maar het leverde vaak boze reacties op. Eigenlijk zou het mooi zijn als die rubriek terugkeerde, als tegenwicht tegen navelstaarderij. Ik herinner me ook een voorval uit de jaren negentig, toen een van de freelancers, Gert van Engelen, een serie verhalen over PvdA-fracties schreef. In Alkmaar sprak hij behalve met de fractievoorzitter ook met enkele andere fractieleden. Eén van hen liep leeg en etaleerde uitgebreid haar frustraties over de gang van zaken in de fractie. Dat was tegen het zere been van de fractievoorzitter, die tot twee keer toe eiste dat het verhaal compleet herschreven zou worden ‘Op naar de derde versie’, liet hij weten. Dat heb ik geweigerd. We zijn weliswaar een verenigingsblad, maar dat betekent nog niet dat een ander bepaalt wat je schrijft. En ook niet wat voor foto’s je plaatst. Van een VVD-burgemeester kreeg ik ooit een venijnig mailtje omdat ik hem op de cover had gezet als deelnemer aan de Nijmeegse Vierdaagse. Hij vond dat een schending van het portretrecht. Onzin natuurlijk. Van een ingewijde hoorde ik, dat hij op het gemeentehuis juist apetrots liep rond te bazuinen dat hij op de voorpagina van een PvdA-blad stond! Ik herinner me ook woede op het partijbureau over het feit dat we in 2002 een foto publiceerden die CLB-secretaris Roeland Kreeft had gemaakt. Daarop zag je een container met weggegooide affiches van partijleider Ad Melkert, die net een zware verkiezingsnederlaag had geleden en was opgestapt. En nog niet zo lang geleden reageerde een PvdA-minister ontstemd na een kritische column van onze secretaris Jacqueline Kalk. De PvdA positioneert zichzelf graag als de partij van het debat, maar er zijn dus heel wat lange tenen. Gelukkig zijn dit allemaal incidenten, stofjes in het heelal. Uit enquêtes blijkt keer op keer dat de lezers het blad erg waarderen. Dat is wat telt voor mij.’

Slapeloze nachten

Politiek speelt een belangrijke rol in het leven van Jan, en dus ligt de vraag voor de hand of hij zelf nooit ambities heeft gehad om bijvoorbeeld raadslid te worden. Hij schudt het hoofd. ‘Nee, voor de praktische politiek acht ik mezelf niet geschikt. Ik ben er te ongeduldig voor en zou er, vrees ik, slapeloze nachten van hebben. Ik zet dingen niet zo gemakkelijk van me af. Grappig is, dat me op bijeenkomsten diverse keren is gevraagd waar ik burgemeester of wethouder was. Blijkbaar zagen mensen me daarvoor aan. Ik heb veel bewondering voor politici, die zoveel van hun vrije tijd en energie willen steken in wat Joop den Uyl ooit omschreef als “de smalle marges van de politiek”. Want het gaat in de politiek per definitie om kleine stappen en veel geduld. Zelf houd ik liever wat afstand. Een rol achter de schermen, daar heb ik me altijd het prettigst bij gevoeld.’

Johannes Wilhelmus Christianus (Jan) de Roos
Geboren op 19 april 1950 te Hilvarenbeek (N-Br.)
Opleiding en studie: St. Paulus HBS/Lyceum te Tilburg (1962-1968), Geschiedenis Rijksuniversiteit Groningen 1968-1977(akte MO in 1973, doctoraal in 1977) 
Werk: Docent geschiedenis Pius X-college te Beverwijk (1975-1978), journalist bij Haarlems Dagblad (1978-1990), eindredacteur Lokaal Bestuur (1990-2015)
Publicaties: ca. 15 boeken over lokale en regionale geschiedenis; Met enige schroom. Pioniers van het lokaal bestuur (2000, uitg. CLB/WBS), Besturen als kunst. Lokale sociaal-democraten 100 jaar verenigd (2002, uitg. CLB/WBS)
Hobby’s: Muziek (vooral J.S. Bach en blaasmuziek), schrijven, Italiaans (taal en eten). Gek op Sicilië.
E-mail: jan.de.roos@upcmail.nl

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 39 nr. 2 Juni 2015
Reageer

Gerelateerde artikelen:

Leonie Wildeman

Oude Glorie: Jos van Kemenade (78)

Lees artikel

Verder in deze uitgave van Lokaal Bestuur
Jaargang 39 nummer 2 juni 2015:

Lees deze artikelen in Lokaal Bestuur:

download pdf word nu abonnee