Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Op de bres voor huishoudelijke hulp

Harriët van Domselaar

zorg hh 18637178‘Carinova stopt met huishoudelijk hulp’. Daarmee opende het nieuws op 28 augustus jl. Niet alleen bij deze zorginstelling in Salland dreigen door het beëindigen van de huishoudelijke hulp  honderden medewerkers ontslagen te worden, ook bij veel andere thuiszorgorganisaties liggen ontslagen op de loer. Door de bezuinigingen op het budget voor de huishoudelijke hulp moeten veel gemeenten op zoek naar manieren om met minder geld zorg te leveren. Het gevolg: veel onzekerheid voor mensen die gebruik maken van de thuiszorg én mensen die erin werken. Inmiddels is er vanuit het Rijk extra budget gekomen om de huishoudelijke hulpen aan het werk te houden.

Foto Hollandse Hoogte

Jan Jaap Kolkman, wethouder Deventer (98.000 inwoners)

‘In augustus kondigde zorginstelling  Carinova aan dat ze zou stoppen met alle WMO-diensten. Nog diezelfde avond zijn we met elkaar om tafel gegaan en hebben we alle mogelijke alternatieven doorgenomen: kortingen, tariefbepalingen en verlenging van contracten. We hebben toen geconstateerd dat we elkaar voldoende ruimte moeten geven om dit te organiseren en dat klanttevredenheid en een schoon huis centraal blijven staan. Gemeenten en zorginstellingen hebben in de maanden hieraan voorafgaand teveel langs elkaar gewerkt. Terwijl we toch hetzelfde einddoel hebben: goede zorg tegen een betaalbare prijs, het liefst met behoud van banen. Ik wil zeker niet zeggen dat er geen ontslagen gaan vallen, maar we kunnen dat gelukkig tot een minimum beperken. Mede dankzij het extra geld van het Rijk en de bezuinigingen die zijn doorgevoerd door te snijden in de staf, is het nu voor 95 procent zeker dat er een doorstart kan worden gemaakt. Met zowel zorg als welzijn en werkgelegenheid in mijn portefeuille, ben ik extra blij dat Carinova haar besluit om met de diensten te stoppen, heeft opgeschort.’

Regioverband

‘Met andere wethouders uit de regio, onder wie partijgenoot Nelleke Vedelaar uit Zwolle, onderhoud ik korte lijntjes. We hebben vaak en goed overleg. In regioverband kun je veel meer bereiken en een stevige basis leggen voor – met name – de kleinere gemeenten. Praat met elkaar. Leg verbindingen. Staar niet steeds naar de beperkingen, maar zoek mogelijkheden. Fixeer bijvoorbeeld niet op een uurtarief, maar op de totale bedrijfsvoering. Goede zorg is belangrijk, maar heb ook oog voor werknemers die ergens al tientallen jaren werken en vervolgens naar een jaarcontract over moeten stappen. Leg uit waarom dat is. Let niet alleen op arbeidsvoorwaarden, maar ook op arbeidsverhoudingen. Die zijn namelijk heel belangrijk.’

Emancipatiebeweging

‘Ook als gemeente moet je bereid zijn los te laten. Ik ben een sociaaldemocraat en wil niet terug naar de tijd van dagloners. Ook eerlijk delen staat hoog in mijn vaandel. De veranderingen in de zorg zie ik eerlijk gezegd als een emancipatiebeweging. Eindelijk wordt er naar mensen geluisterd en gaat de bureaucratie van het systeem op de schop. De professionals hebben altijd goed werk geleverd en blijven dat ook doen. We gaan het alleen anders organiseren en we laten mensen meer een beroep doen op hun eigen kracht en omgeving. Natuurlijk hadden we deze transitie tien jaar geleden moeten doen, toen alles nog crescendo ging. Want omdat er nu een bezuiniging aan gekoppeld is, verloopt het veel moeilijker. We wíllen het nu niet alleen, maar we móeten. En dat geeft een andere invalshoek. Elke stelselwijziging levert problemen op. Maar neem van mij aan: waar de PvdA aan het stuur zit gaat het lukken.’

Laura Broekhuizen, wethouder Oldambt (40.000 inwoners)

‘De regering gaat ervan uit dat wij als samenleving de veranderslag, die nodig is om de decentralisaties tot een goed einde te brengen, snel kunnen maken. Maar het is te makkelijk om te denken dat familieleden of buren zich meteen opwerpen als mantelzorgers. Misschien gebeurt dit in de toekomst, maar niet morgen al. Zorg moet beschikbaar zijn en blijven voor iedere Nederlander. Wie voor die zorg in aanmerking komt en hoeveel dat mag kosten, dat moeten we misschien heroverwegen. Maar dit mag nooit ten koste gaan van mensen die van deze zorg gebruikmaken.’

‘Oldambt is een gemeente met bijna 40.000 inwoners. De werkloosheid ligt er op 14 procent. 1500 mensen zitten in de bijstand en we hebben 300 Wajongers. Dat de werkgelegenheid er in Oost-Groningen heel anders voor staat dan in de rest van Nederland, hoef ik niet verder uit te leggen. Veel mensen in deze regio werken ook nog eens in de zorg, waardoor veranderingen hierin extra impact hebben.’  

Tevreden

‘We doen er alles aan om de zorg betaalbaar te houden. In 2011 is de gemeente daar al mee begonnen. Direct na de herindeling. Niemand kan zeggen dat we ons hebben laten overvallen of dat we op het laatste moment aan de transformatie zijn begonnen. Het nieuwe plan voor huishoudelijke hulp is ingewikkeld, maar we zijn er mee aan de slag gegaan en hebben daarbij het extra geld van minister Asscher hard nodig. Het huidige systeem is bedoeld voor cliënten die op dit moment huishoudelijke hulp krijgen. Dat zijn er bij ons ongeveer 1500. Die krijgen nu 2,9 uur per week hulp in plaats van 3,5 uur. Maar wat er mogelijk is voor mensen die daar nieuw bijkomen, is nog onbekend.’

‘Toch vind ik dat we het hier in Groningen nog niet zo slecht doen. Overleg met andere gemeenten levert vaak bruikbare tips op, zodat het wiel niet steeds opnieuw uitgevonden hoeft te worden. Onlangs scoorden we bij een tevredenheidonderzoek naar de huishoudelijke hulp zelfs nog een ruime acht. De snelle start van de veranderingen resulteert vooralsnog in behoud van werk voor de huishoudelijke hulpen, al zijn sommige tijdelijke  contracten niet verlengd. Verder heeft één van de vier zorgaanbieders, Oosterlengte, in de eigen overhead gesneden. Eerder was aangekondigd dat ze met huishoudelijke hulpen zouden stoppen, maar als gevolg daarvan dreigden zoveel klanten naar de concurrent over te stappen dat men daar toch van is teruggekomen. Oosterlengte gaat nu – weliswaar uitgedund – gewoon door. Bij andere zorgaanbieders is de werkgelegenheid zelfs vergroot, vanwege de ‘overstappers’ die van Oosterlengte kwamen.’

200 uur

‘Per saldo is de werkgelegenheid onder huishoudelijke hulpen uitsluitend afgenomen doordat de gemeente hier minder uren voor vergoedt. De gemeente betaalt nu per vier weken bijvoorbeeld 200 uur minder aan huishoudelijke hulp dan in dezelfde periode in 2013. Dat komt neer op een verlies van ongeveer vijf arbeidsplaatsen. Door de strakkere indicering wordt een behoorlijke besparing gerealiseerd. Mede daardoor kan de huishoudelijke hulp volgend jaar op dezelfde manier plaatsvinden.

‘Of dat in 2016 ook haalbaar blijft, valt te betwijfelen, gelet op het totale budget dat voor het sociale domein beschikbaar is. We gaan met alle zorgaanbieders in overleg om te kijken hoe er meer ruimte gecreëerd kan worden. Dat doen we ook samen met de cliënten. Zo blijven we dicht bij de mensen, want niets is vervelender dan dat er achter je rug om beslissingen worden genomen. Blijft overeind dat de uitvoeringstijd heel erg kort is. Thuiszorginstellingen die huishoudelijke ondersteuning geven, het personeel dat daarin werkzaam is en bovenal ook de mensen die deze zorg ontvangen, verkeren nog steeds in grote onzekerheid. Keuzes die gemeenten gaan maken hebben verstrekkende gevolgen. Geef ons als gemeente de tijd om het in eigen tempo en naar eigen inzicht te regelen. Dat komt ten goede aan alle betrokkenen en zal op den duur ook geld opleveren. Ons college beseft heel goed dat we de ontwikkelingen zowel van de zorgkant als van de economische kant moeten benaderen. De zorg is namelijk ook een banenmotor. Het decentraliseren willen we op onze eigen manier doen, want beleid maak je in de praktijk.’    

Corrie van Brenk, voorzitter Abvakabo FNV (350.000 leden):

‘Het kabinet wil dat mensen langer thuis blijven wonen. Daarom worden er verzorgingshuizen gesloten. Niet omdat ze vernieuwd gaan worden, zoals soms gezegd wordt, maar vanwege de drastische bezuinigingen. Alleen ouderen die zware zorg nodig hebben kunnen nog terecht in een zorginstelling. Tegelijkertijd wordt er ook bezuinigd op de zorg thuis. Dat noem ik ‘de sigaar aan twee kanten aansteken’. Nou, dan is hij snel opgerookt. Zolang je bezuinigt op de thuiszorg gaat dat ten koste van kwetsbare ouderen. Terwijl staatssecretaris Van Rijn steeds roept ‘dat de plannen er juist zijn om de meest kwetsbaren in de samenleving te beschermen.’

Ongelukken

‘Zorg dichtbij mensen moet omarmd worden. Goed op elkaar ingespeelde wijkteams kunnen hiervoor een oplossing zijn, maar het heeft tijd nodig om dat in te voeren. Je kunt niet zomaar het roer omgooien. Daar komen ongelukken van. Van Rijn zegt nu “wij gaan cliënt en hulp als koppel bij elkaar houden”. Dat kan hij helemaal niet beloven, hij kan het hooguit hopen. Maar dan moeten gemeenten in hun aanbestedingen wel het principe van ‘mens volgt werk’ opnemen. Pas dan houden cliënten hun vertrouwde hulpverlener.’

‘Ook moet er zo snel mogelijk een einde komen aan de golf van ontslagen die momenteel aan de gang is. En dan heb ik het helaas niet alleen over de ontslagen in de zorg, want dit debacle vindt in heel veel sectoren plaats. “We gaan voor banen en nog eens banen,” klinkt er vanuit Den Haag. Maar bij aanbestedingen is social return een vereiste. Dat klinkt sympathiek, omdat er dan mensen uit de gemeentelijke bijstandskaartenbak aan de slag geholpen worden. Maar dat daardoor mensen weggestuurd worden die dat werk al jarenlang doen, kun je toch niet sociaal noemen?’

Bovenlangs praten

‘De noodzakelijke zorg en werkgelegenheid moet behouden blijven voor mensen die er gebruik van maken en mensen die er in werken. Er is nu al fors geld (3 miljard) weggehaald bij de zorg, dus wethouders – zéker die van de PvdA – spring op de bres. Daarvoor hoef je geen verstand van zorg te hebben, maar moet je wel een relatie opbouwen met mensen die dat wél hebben. Hou op met ‘bovenlangs’ praten, maar ga om tafel met mensen die zorg verlenen en die zorg nodig hebben. Ik hou mijn hart vast als ik hoor dat er een gemeente is die een plan heeft bedacht waarin dagbesteding tegelijkertijd gegeven wordt aan dementerenden, psychiatrische patiënten en gehandicapten. Dat geloof je toch niet? En zo’n groep moet begeleid worden door mensen die nu in de bijstand zitten, zonder enige ervaring in de zorg. Zou staatssecretaris Klijnsma dat met droge ogen bedacht hebben?’

Kortetermijnpolitiek

‘Tenslotte nog een tip: geef langdurige contracten, zodat je met elkaar iets kunt opbouwen. Er wordt veel te veel aan kortetermijnpolitiek gedaan. Dat komt omdat er economen aan de macht zijn. Die denken aan geld en niet aan mensen. Ik ben eerlijk gezegd ernstig teleurgesteld in de PvdA. Sterker nog: ik ben verbijsterd als ik zie en hoor hoe er met zorg en werkgelegenheid wordt omgegaan. Dat zijn immers de onderwerpen die binnen de sociaaldemocratie een prominente plek zouden moeten innemen. Dus wethouders: stel bij een aanbesteding allereerst kwaliteitseisen aan de zorg. Kijk niet alleen wie het goedkoopst is, maar ook waar de kennis en ervaring ligt. Dat zal je op den duur echt geld opleveren. Als je uitsluitend voor snel bezuinigen gaat, wordt goedkoop duurkoop.’

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 38 nr. 11 November 2014
Reageer