Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Lokaal bijsturen op passend toewijzen

Naomi Woltring

De PvdA streeft naar toegankelijke en betaalbare huurwoningen waarover huurders zeggenschap hebben. Mede daarom ging de PvdA akkoord met het systeem van passend toewijzen: er moest worden voorkomen dat huurders in veel te dure woningen terechtkwamen. In de praktijk pakt het anders uit. Er dreigt een tekort aan betaalbare sociale huurwoningen en mensen die door inkomensachteruitgang hun huur niet meer kunnen opbrengen, krijgen geen huurverlaging. Lokaal én nationaal moeten we aan de slag om te voorkomen dat het passend toewijzen uitloopt op een drama.
Sinds het afschaffen van het passend toewijzen van huurwoningen rond 2007 zijn de huren voor sociale huurwoningen enorm gestegen. Corporaties gingen duurdere woningen bouwen, de huren stegen, huurders gingen in duurdere woningen wonen en de kosten voor de huurtoeslag stegen tussen 2001 en 2012 met ongeveer
 33 procent.

Segmentering
Daar moest iets aan gedaan worden, vond Jacques Monasch. In 2013 stond hij aan de wieg van het nieuwe passend toewijzen, dat op 1 januari 2016 van kracht werd. Met het nieuwe passend toewijzen zou je nooit meer te duur kunnen huren binnen de sociale huursector. Zo was het idee. Of iemand in aanmerking komt voor een bepaalde sociale huurwoning hangt sinds de invoer van het nieuwe passend toewijzen af van de hoogte van het inkomen, de leeftijd en de samenstelling van het huishouden. Een tweepersoonshuishoudens met recht op huurtoeslag en een inkomen lager dan 30.000 euro mag bijvoorbeeld alleen gehuisvest worden in een woning met een huur onder de 586 euro. 
Omdat huishoudens met lage inkomens niet te duur mogen huren, is het belangrijk om ervoor te zorgen dat het goedkope segment niet meer toegankelijk is voor hogere inkomens. Veel corporaties kiezen er daarom voor huishoudens zonder recht op huurtoeslag geen toegang te geven tot dit goedkope segment. Wanneer dit in jouw gemeente nog niet zo is, kun je als raadslid het college vragen afspraken te maken met de corporaties over segmentering. Bij segmentering mag je alleen binnen je eigen huursegment en dus niet in een lager segment een woning huren. Volgens de Woningwet zijn corporaties vrij om te bepalen of en hoe ze deze segmentering invullen. Gemeenten kunnen het niet afdwingen.
Een bijkomende maatregel van het nieuwe passend toewijzen is dat woningcorporaties vrijkomende woningen met een huurprijs tot de huurtoeslaggrens (aftoppingsgrens) moeten verhuren aan huishoudens waarvan ten minste 95 procent potentieel recht heeft op huurtoeslag.

Meer goedkope woningen
Maar er is meer nodig. Er zijn namelijk te weinig goedkope sociale huurwoningen (onder de 586 euro) beschikbaar. Sommige corporaties voeren daarom huurverlaging door en maken het segment goedkopere woningen dus groter. Wethouder Nelleke Vedelaar heeft dit bijvoorbeeld met de woningbouwcorporatie in Zwolle afgesproken. Hierdoor loopt de corporatie wel huurinkomsten mis. Gecombineerd met de verhuurdersheffing hebben corporaties hierdoor minder geld om te investeren in onderhoud en bouw van nieuwe sociale huurwoningen.

Ongelukkig compromis
Daarnaast is landelijk reparatiewetgeving nodig. Dat zit zo. Elke woning krijgt punten via het woningwaarderingsstelsel. Aan elk puntentotaal is een huurplafond (een maximale huur) gekoppeld. Dat plafond mag ieder jaar blijven stijgen. Dat betekent dus dat zonder ingrijpen steeds meer woningen boven de (tijdelijk bevroren) liberalisatiegrens van 710 euro uitkomen en worden onttrokken aan de voorraad sociale huurwoningen. Dit kan gerepareerd worden door de liberalisatiegrens te indexeren of door de liberalisatiegrens te koppelen aan een puntentotaal. Anita Engbers van de PvdA-werkgroep huurders stelt voor de grens bij 200 punten te leggen.
Tweede Kamerlid Albert de Vries, opvolger van Jacques Monasch als woordvoerder wonen, vindt zo'n indexering nodig. ‘De bevriezing van de liberalisatiegrens is een ongelukkig compromis met de VVD.’ Het succes van passend toewijzen hangt er volgens hem echter niet van af. ‘Corporaties moeten vooral veel nieuwe goedkopere woningen bijbouwen. Als ze dat doen, is het een minder groot probleem als duurdere woningen boven de liberaliseringsgrens uitkomen en mondjesmaat op strategische plekken verkocht worden.’

Zorgwoning
Om de betaalbaarheid van woningen te kunnen garanderen vindt De Vries het belangrijk dat huurders recht hebben op huurverlaging wanneer zij te maken hebben met inkomensdaling, bijvoorbeeld na een echtscheiding, overlijden, pensionering of verlies van een baan. Raadsleden en wethouders kunnen, in samenwerking met huurdersorganisaties, de huurders in hun gemeente wijzen op deze mogelijkheid en corporaties wijzen op hun verantwoordelijkheid. De mogelijkheid tot huurverlaging is in het bijzonder belangrijk voor mensen die een zorgwoning nodig hebben. Die zijn duur om te bouwen en dus zijn de huren hoger. Corporaties zouden kunnen besluiten om te werken met ‘maatwerkhuren’ voor mensen die een zorgwoning nodig hebben. Ook daarover kan de gemeente afspraken maken met corporaties.

Woningen per prijsklasse
Raadsleden en wethouders kunnen verder zorgen dat in de prestatieafspraken met de corporaties een bepaald percentage van de huidige voorraad sociale huurwoningen gereserveerd wordt voor mensen met een laag inkomen. Dat percentage is afhankelijk van de bevolkingssamenstelling. Lokale PvdA-politici moeten zich daarom een beeld vormen van het aantal woningen per prijsklasse in hun gemeente. Vraag het college bijvoorbeeld om een woonlastenonderzoek te doen: wat houden huishoudens over om te wonen als ze alle noodzakelijke uitgaven gedaan hebben? Op basis daarvan kan het college afspraken maken met corporaties over huurverlaging.
Brancheorganisatie Aedes heeft een transparantietool ontwikkeld die de financiën van corporaties inzichtelijk maakt. Zo kunnen raadsleden, wethouders en huurders zien in hoeverre de corporatie een huurverlaging kan betalen.

 


 

In het Webinar Passend Toewijzen legt Enserve-directeur Henk van Dijk helder uit waarom een eerlijke verdeling van sociale huurwoningen bij passend toewijzen vraagt om segmentering. https://www.youtube.com/watch?v=oNliIaSGYag

In De Monitor van 22 mei is ook aandacht voor passend toewijzen en de problemen die dat geeft voor middeninkomens die niet in een sociale huurwoning terecht kunnen, maar ook geen andere betaalbare woonruimte kunnen vinden. http://www.npo.nl/de-monitor/22-05-2016/KN_1680762

Afbeelding: Nationale Beeldbank/Barbara van Dam

 

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 40 nr. 2 Juni 2016
Reageer