Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Lokaal begint de wederopstanding

Jurjen Sietsema

Rondetafelgesprek met auteurs van het basisverkiezingsprogramma

De kater zal nog wel even aanhouden, maar veel tijd om te herstellen is er niet. Over ongeveer een jaar gaat Nederland opnieuw naar de stembus. Welke lessen trekken wij als PvdA uit ‘het drama van 2017’? En vooral, hoe winnen we de teleurgestelde kiezer terug? Een dag na de Tweede Kamerverkiezingen kwamen Jacqueline Kalk, Martijn Balster (fractievoorzitter in Den Haag), Marleen Damen (wethouder in Leiden), Co Engberts (raadslid in Rotterdam), Sebastiaan Ruddijs (raadslid in Groningen) bij elkaar voor een eerste inventarisatie. Ook Menno Hurenkamp, hoofdredacteur van Socialisme & Democratie en medewerker van de Wiardi Beckman Stichting, schoof aan. Eefke Meijerink (fractievoorzitter in Zwolle) en Yasin Torunoglu (wethouder in Eindhoven) praatten via Skype mee.

‘Ik was ontzettend beroerd,’ zegt Jacqueline. ‘Niet alleen fysiek, maar ook ontzettend verdrietig. Het begint een beetje op te klaren, maar ik merk wel dat ik een enorme klap heb gekregen. Daarom nu de vragen, welke lessen trekken we hieruit en hoe doen we het beter? Want, nog één keer zo’n uitslag en we bestaan niet meer.’

‘Het voelt als uit de kast komen,’ zegt Yasin. ‘We voelden het natuurlijk al een tijd, dat dit eraan zat te komen, maar nu is het de harde werkelijkheid. Ik vind het belangrijk dat we even rouwen, het verdriet omarmen, maar het geeft voor mij ook een stuk opluchting. Het biedt kansen, omdat we niets meer te verliezen. Vanaf nu hebben we alleen nog maar veel te winnen. Als ik naar de afgelopen periode kijk, dan denk ik, dat wij teveel vanuit de systemen hebben gedacht. Teveel hebben gekeken naar wat zou moeten in plaats van naar wat wij zouden willen. Daar zijn we heftig op afgerekend. Dat voelt heel onterecht met de VVD, die met name op het thema veiligheid veel verprutst heeft, maar wel overeind is gebleven. Ik heb het gevoel dat we als lokale PvdA soms erg gegijzeld zijn geweest door de landelijke PvdA. Dat wij ons moesten verantwoorden voor zaken, waarvan wij ook zagen dat ze niet werkten. De campagne wordt vanuit het partijbureau georganiseerd. Dat is op zich fijn, maar volgens mij moeten we kijken hoe we ons op lokaal niveau beter kunnen organiseren en good practices met elkaar kunnen uitwisselen.’

Spagaat

‘Bij ons in Rotterdam zijn we geschrokken van hoe groot DENK is geworden,’ zegt Co. ‘We hadden nooit gedacht, dat ze 8% zouden halen in Rotterdam. Ze zijn flink groter dan wij. DENK haakt in op een sentiment, dat bij grote groepen kiezers leeft. Dat zagen we al voordat DENK er was. Dat mensen het gevoel van uitsluiting tegen de PvdA in stelling brachten. 

In Rotterdam is het nu belangrijk om snel een lijsttrekker te vinden en onze thema’s helder te hebben. Normaliter doen we dat pas in oktober of november, maar dat kunnen we ons nu niet veroorloven. De thema’s moeten uitgaan van de begrippen “verbinding” en “collectiviteit”. Dat is volgens mij ook waar wij ons verhaal bij DENK zijn kwijtgeraakt. Wij hebben nu 8 zetels in Rotterdam en we mogen blij zijn als we op 6 uitkomen als doorgaat wat we nu zien.’ 

'Ik wil wel even ingaan op die Turkse gemeenschap,’ antwoordt Yasin. ‘We hebben jarenlang een soort haat-liefde verhouding met hen gehad. Ik vind dat we nu vanuit onze eigen ideologie moeten starten, duidelijk zijn over hoe we denken over het homohuwelijk en over integratie. De progressieve Turken, die er zijn, moeten we aan ons proberen te binden.’ 

Lokaal moesten we ons verantwoorden voor het kabinetsbeleid

Co: ‘Ik ben de afgelopen tijd veel op straat geweest, en ook die progressieve Turken herkenden zich niet meer in ons. Een ander belangrijk thema is duurzaamheid. Er stond een prima duurzaamheidsparagraaf in ons programma, maar we zijn ons tegen GroenLinks af gaan zetten. Dus terwijl er in de samenleving een sentiment leeft van “en nu gaan we stappen zetten om onze planeet te redden”, zetten we vooral vraagtekens bij de haalbaarheid van hun plannen. Wij zijn op dat thema veel te oppervlakkig geweest.’

‘In Leiden is de PVV nu groter dan de PvdA,’ zegt Marleen. ‘Dat is voor een stad, die altijd heel links en tolerant is geweest, heel beroerd. We zijn een jonge stad met veel studenten. Maar die hebben niet op ons gestemd. In de binnenstad stemmen ze vooral GroenLinks en D66. We moeten het hebben van de vergrijsde wijken. Als ik in mijn omgeving vroeg waarom ze dit keer niet voor de PvdA kozen, kreeg ik twee antwoorden. “Jullie vinden duurzaamheid en klimaat niet belangrijk genoeg, GroenLinks wel” en “jullie kunnen heel goed op de vragen van nu antwoorden van gisteren plakken.” Bijvoorbeeld onze campagne rond vaste banen. “Ik snap jullie wel, en ben het er tot op zekere hoogte ook wel mee eens, maar die aanpak klopt niet.”’ 

pvda_lokaal_bestuur_12.jpg

‘Wat er in mijn beleving is gebeurd, is dat mensen zich niet meer herkennen in het verhaal dat we vertellen,’ vult Eefke aan. ‘Eigenlijk merkten we dat drie jaar geleden met de gemeenteraadsverkiezingen al. Het verhaal over de flexwet kan ik ook niet uitleggen. En hoewel de decentralisaties inhoudelijk echt dik in orde zijn, gingen ze tegelijkertijd gepaard met een enorme bezuinigingsopgave. Hoe realistisch dat met de crisis ook mocht zijn, ik kreeg het niet uitgelegd. Nu merk ik bij mijzelf dat ik in een analyse schiet. Daar zijn wij als PvdA goed in. We zijn goed in het doordenken van wat nu echt een verstandige oplossing is om die solidaire samenleving te bereiken. En dan zeggen we wel: andere partijen pikken onze thema’s. Maar dat is niet het hele verhaal. Andere partijen zijn veel beter in staat om bij te schakelen als ze zien dat iets niet werkt. Dat is wat ons nu nekt. Ik kan wel uitleggen, hoe die flexwet in theorie zou moeten werken, maar niet waarom wij er aan vasthouden als er zoveel negatieve signalen zijn over de werking ervan. Dat geldt ook voor de zorg en duurzaamheid. We moeten loskomen van die oude antwoorden en op zoek gaan naar nieuwe.’

‘Het "Rode Noorden" bestaat niet meer,’ constateert Sebastiaan op zijn beurt. ‘Veel mensen hebben echt wel iets met links, maar stemmen vooral vanuit hun onderbuik. Daarom moeten we vooral niet maar constant alles rationeel en technocratisch willen uitleggen, zo van “we hadden een crisis en we hebben jullie gespaard”. Ga eens wat meer op de emotie zitten. Je bent tenslotte een mens van vlees en bloed. Zoek wethouders en lijsttrekkers die daar iets mee kunnen. Wij hebben onderschat hoe belangrijk de emotie is. Het aardbevingsdossier bij ons in Groningen is illustratief. Onze mensen lopen zich het vuur uit de sloffen, maar het landt niet bij de mensen om wie het gaat. We vliegen zaken bij voorbaat bestuurlijk aan, terwijl mensen zich gehoord en gezien willen voelen in hun emotie. Die kunnen wij maar moeilijk verwoorden. Dat merk je telkens weer. Ook in fractievergaderingen, ook naar elkaar. We zijn te rationeel, te technocratisch.’ 

Rechtse wind 

‘Het is denk ik wel van belang om te zien dat er een enorme ruk naar rechts is gemaakt,’ zegt Menno. ‘Links is echt kleiner geworden. De winst van GroenLinks staat in schril contrast met ons verlies. Links is verdeeld en vecht elkaar de tent uit. Ik heb sterk de indruk, dat als links zich in de komende maanden of jaren niet hergroepeert, dat je dan niet alleen het licht uit hoeft te doen bij de PvdA. Dan komt de SP er plankgas achteraan en zal GroenLinks vroeg of laat ook constateren dat ze het niet goed meer weten. 

Je moet je afvragen in hoeverre je bereid bent om met de pet in de hand de gang naar Canossa te maken en zeggen “we accepteren jullie leiderschap”. Daar komt het uiteindelijk op neer. We zijn op dit moment niet de grootste en dat worden we waarschijnlijk ook even niet meer. Dat betekent echter niet, dat het linkse verhaal aan relevantie heeft ingeboet. Om onze idealen te verwezenlijken is samenwerking nodig. Simpel. Het alternatief is dat je de komende jaren verder gemarginaliseerd raakt.’

Links is gemarginaliseerd: zonder samenwerking houdt het snel op

‘In Rotterdam zitten alle linkse partijen in de oppositie en toch hebben we de neiging om tegen elkaar te knokken,’ zegt Co. ‘Dus voorlopig zou ik daar niet op inzetten. Maar ja, je hebt gelijk: samenwerking is een absolute noodzaak. In Den Haag en lokaal. We moeten elkaar als linkse partijen niet nog meer gaan bestrijden, want dan worden we allemaal nog kleiner.’

‘Volgens mij is het geen organisatievraag,’ vindt Martijn. ‘Het is of je ideologisch samenwerkt. Jij van de SP of GroenLinks en ik van de PvdA vinden werken zonder loon geen goed plan en daarin trekken we samen op.’ ‘Dat is in sommige situaties hele lastig,’ aldus Sebastiaan. ‘Het is soms tenenkrommend hoe hard de SP er ingaat. Zeggen dat je allebei links bent en daarom hetzelfde wilt, is heel ongeloofwaardig.’ 

Marleen heeft zo haar reserveringen. ‘Wat ik wel ingewikkeld vind, is dat we daar altijd mee komen wanneer we zelf niet zo groot zijn. Hoe kun je daar op een geloofwaardige manier het initiatief toe nemen? Dat vind ik een hele ingewikkelde. Als ik morgen bij de SP of GroenLinks aanklop met de vraag om samen te werken, dan voelt het toch een beetje als mosterd na de maaltijd.’

Samen vooruit

Maar wat nu vraagt Jacqueline zich af: ‘Wat moeten we doen in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen volgend jaar? Op welke thema’s moeten we ons profileren?’ 

‘De decentralisaties in het sociaal domein, participatie van zoveel mogelijk mensen en een overtuigend verhaal op het gebied van duurzaamheid zijn belangrijk,’ zegt Co. ‘Maar wat in Rotterdam essentieel is, dat we de jongeren die nu op DENK hebben gestemd terugwinnen. Ze hebben het idee, dat ze niet meer mee mogen doen. Dat zij zich ook van ons vervreemd voelen, moeten we ons aantrekken. Door ze te helpen zich te organiseren en hun geluid te laten horen, moeten we daar weer een verbinding mee maken. Makkelijk zal dat niet gaan, maar voor de sociaal-democratie is een verbonden samenleving van levensbelang.’

Het zit niet alleen in de inhoud, vult Marleen aan: ‘Ik besprak de verkiezingsuitslag na met een vriendin. Al analyserend ontdekten we dat andere partijen, bijvoorbeeld de VVD, zaken een stuk luchtiger aanvliegen dan de PvdA. Wij doen vaak heel moeilijk. Het mag soms ook weleens iets onbezorgder.’ ‘Eens,’ zegt Yasin. ‘We moeten ook eens proberen het komende jaar onze successen op lokaal niveau te vieren. Niet op onze website of via sociale media, maar echt met onze mensen. Die moeten zich ook weer gezien voelen.’ 

Kan wel zijn, zegt Martijn, maar ‘die onbezorgden van de VVD behoren niet tot onze achterban. Mensen verwijten ons passiviteit. Dat we er niet hard genoeg in vliegen, bijvoorbeeld tegen Wilders. Iedere keer weer opnieuw. Kijk maar eens naar de debatten n de aanloop van de verkiezingen. Dat vluchtelingenvraagstuk bijvoorbeeld. Dat begon al bij het eerste debat tussen Diederik en Lodewijk in het Vaillanttheater, maar het Carrédebat was daar het beste voorbeeld van. In de campagne heeft Lodewijk gedacht “wij moeten een beetje meebewegen met de angsten die er leven.” Daarmee verloochen je je principes. Mensen prikken daar doorheen en rekenen je je daar op af. Je wordt niet meer als betrouwbaar gezien.’

 

Afbeelingen: Henri Blommers

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 41 nr. 1 April 2017
Reageer

Gerelateerde artikelen:

Kirsten Verdel

Na de dreun

Lees artikel

Jacqueline Kalk

Column Jacqueline: Liefde in de raadszaal

Lees artikel

Naomi Woltring

Aanvalsplan 2018

Lees artikel