Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Is de PvdA de band met de stedeling kwijt?

Jurjen Sietsema

De enorme slag die we te verduren gekregen bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2014 roept de vraag op of de PvdA de band met de stedeling kwijtgeraakt is. In veel grote steden verloren we een flink aantal zetels en zitten we in de oppositie. Hoe kan dit en wat is het effect op fractie en afdeling? Heerst er frustratie of juist niet? Lokaal Bestuur ging om tafel met vijf fractievoorzitters uit de G38 om de stemming te peilen. Waar staan ze twee jaar voor de volgende raadsverkiezingen, welke rol pakken ze en hoe houden ze fractie en afdeling gemotiveerd? Aan tafel zitten Marjolein Moorman (Amsterdam, van 15 naar 10 zetels), Martien Louwers (Arnhem, van 7 naar 5 zetels), Harry van Huijstee (Ede, van 4 naar 3 zetels), Laurens van der Velde (Enschede, van 9 naar 5 zetels) en Auke Blaauwbroek (Tilburg, van 11 naar 5 zetels). Gespreksleider is Jacqueline Kalk.

Van de vijf steden waarvan de fractieleiders aan tafel zitten, zit er maar één in een college: Ede. Hoe gaat het daar?
Harry: ‘We doen het electoraal niet goed. In Ede zitten we met drie zetels in de raad en dat is met 39 raadszetels niet iets om trots op te zijn. Toch zijn we in Ede nooit écht groot geweest. We hebben altijd meegepraat en meegedaan en iedereen wil ons er nog steeds graag bij hebben. We zijn nodig om de vervelende kwesties door te voeren. Grotere partijen kunnen ons dan de schuld geven, zo van “dat moest van de sociaaldemocraten”. Ede is electoraal gezien een vrij rechtse gemeente. Van de 39 zetels zijn er op dit moment vijf links. De ChristenUnie zou je als links kunnen tellen maar die hebben liever niet dat ik ze zo noem. We proberen wel met iedereen in gesprek te blijven. Als ik kijk naar het beleid dan lukt het ons toch om een redelijk sociaal beleid te voeren.’
Marjolein: ‘Hoe is jullie relatie met D66?’
Harry: ‘Slecht. Ze hebben geprobeerd ons uit het college te houden, maar dat wilden de andere partijen niet. D66 is in Ede los zand. Ik kan prima met hun wethouder overweg, maar onder de raadsleden zit oud zeer. Een van hen is een oud-raadslid van ons. Ze heeft zes jaar voor de PvdA in de raad gezeten.’

Arrogantie
Auke: ‘In de afgelopen twee raadsperioden zijn wij in Tilburg de grootste geweest. Dat is voorbij. D66 heeft op dit moment meer zetels en als ik kijk hoe arrogant zij opereren dan is dat schokkend.’
Jacqueline: ‘Als je die vraag aan jezelf stelt. Hoe was dit toen jullie in het college zaten?’
Auke: ‘Zelf hebben we ook arrogant gedrag vertoond. We zijn niet voor niets buiten het college gehouden. Als ik terugkijk, denk ik dat wij toen vooral met de coalitiepartners in gesprek zijn geweest in plaats van met de raad.’
Laurens: ‘Volgens mij moet je ook dwingend zijn om iets te bereiken.’
Marjolein: ‘Ja, maar toch vind ik de vraag of wij arrogant zijn geweest wel relevant. De reden dat we in Amsterdam buiten het college zijn gehouden, heeft daar wel mee te maken. Het helpt om even in de spiegel te kijken. In Amsterdam hebben we 68 jaar in het college gezeten.’
Auke: ‘We denken daar ook voortdurend over na. Het eerste jaar was vervreemdend. Daar waar je jarenlang kon meedenken, zit je nu aan de andere kant van de tafel. We hebben een enorme informatieachterstand en hebben echt moeten zoeken hoe we dit weer konden oppakken. De fractie in Tilburg is vrij jong en onervaren. We hebben een half jaar tot een jaar nodig gehad om die fractie te vormen. Nu staan we twee jaar voor de verkiezingen en zijn we pas in staat om onze eigen onderwerpen over het voetlicht te brengen en de verbinding met de stad weer te maken. We moeten nu eigenlijk opnieuw uitvinden wat vroeger vanzelfsprekend voor ons was.’

Hoge verwachtingen
Laurens: ‘Wat ik merk is dat de achterban veel van je verwacht. Partijgenoten, leden, hebben de PvdA altijd in een bepaalde rol gezien. Bepaalde dingen konden wel, andere dingen niet. De realiteit van vandaag is een heel andere. Hoe krijg je, zonder negatief te worden, toch dat perspectief weer bij iedereen tussen de oren?’
Martien: ‘Wat bedoel je?’
Laurens: ‘Het zichtbaar zijn. Als je niet meer de grootste bent, ben je voor de media ook niet de meest geëigende partij om te benaderen. Mensen zeggen dan snel: “We zien jullie niet meer in de krant, we zien niet meer dat jullie dingen voor elkaar krijgen”.’
Martien: ‘Maar daar kun je wel wat aan doen. Je kunt ook vanuit de oppositie je PvdA-punten op de kaart zetten. Of je ze daadwerkelijk kunt realiseren is een tweede, maar je kunt wel op je thema’s inzetten. Dat is wat wij hebben gedaan.’
Marjolein: ‘Heb je echt het idee dat je anders politiek bedrijft nu je in de oppositie zit?’
Laurens: ‘Ik ben nieuw, maar ik denk wel dat we er nu vrijer in staan. Wij waren een linkse partij in een rechtse meerderheid.’
Marjolein: ‘In Amsterdam is dat precies andersom. Een linkse meerderheid en een rechts college. Dat is voor het eerst in de geschiedenis. Wij hebben nooit veel water bij de wijn hoeven doen.’
Harry: ‘Wij doen niet anders.’

Er volgt een discussie over hoe je een links blok organiseert samen met SP en GroenLinks. Dat blijkt geen gemakkelijke opgave. Zeker niet omdat landelijk gezien een links blok op dit moment op niet meer dan 38 zetels kan rekenen. 'Dramatisch' volgens de aanwezigen. Laurens stoort zich aan het gebrek aan internationale linkse solidariteit. ‘Dat hebben we gezien bij de discussie over Oekraïne terwijl die solidariteit wel iets is wat ons als sociaaldemocraten erg bindt. Ik stoor me ook aan het gebrek aan progressieve visie bij vooral de SP.’ Volgens Martien beweegt in Arnhem de SP vooral met D66 mee. ‘Ze willen de kwijtschelding van de afvalstoffenheffing voor minima voor een deel afschaffen omdat er een tekort is op het armoedebeleid. Nu moeten de minima daar zelf maar voor gaan betalen.’

Vier jaar
Jacqueline: ‘Is het erg voor de PvdA om in de oppositie te zitten?’
Marjolein: ‘Ik vind het voor onszelf op zich helemaal niet erg dat we nu vier jaar in de oppositie zitten. Voor de stad is het wel dramatisch. Er zijn zo veel ontwikkelingen; op het gebied van zorg, op het gebied van wonen. Dat botst in de raad. Daar zit een linkse meerderheid maar we krijgen het niet voor elkaar.’
Jacqueline: ‘Maar je hebt geen enkele garantie dat het maar vier jaar is.’
Marjolein: ‘Dat heb je nooit, maar ik ga daar wel heel erg van uit. Ik geloof dat we in 2018 weer de grootste kunnen zijn in Amsterdam. Mensen zien de veranderingen in de stad. Razendsnel. Dat wordt echt toegeschreven aan het rechtse beleid. Mensen zijn daar heel humeurig over.’
Martien: ‘Die humeurigheid zie ik in Arnhem ook maar is die dan daadwerkelijk zo groot dat de rechtse partijen daar bij de volgende verkiezingen ook op afgerekend worden?’

Marjolein: ‘Je moet wel voortdurend doorgaan. Je punten duidelijk blijven maken.’
Martien: ‘Ja, maar dan vraag ik me toch af of je vanuit de oppositie echt het verschil kunt maken. Zeker ten opzichte van de SP.’
Auke: ‘Ik denk dat de SP langzamerhand toch meer hun eigen gezicht moet laten zien. In Tilburg hebben we een sportwethouder van de SP en de sporttarieven stijgen alleen maar. Minima kunnen daar niet meer in mee. Nu duidelijker wordt hoe het beleid uitpakt kunnen we wat scherper aan de wind varen.’
Laurens: ‘Ik ben het eens met Marjolein. Bij ons in Enschede vertelde het college trots dat ze een ruime voldoende hadden gekregen voor het uitvoeren van de bijstand. Een 6,3. Ik vind het onze taak om daar kritisch over te zijn. Een 6,3 is natuurlijk wel erg mager.’
Marjolein: ‘Je moet mensen laten zien wat je doet, wat je voor elkaar probeert te krijgen.’
Harry: ‘Maar is dat dan anders omdat je in de oppositie zit? Want dat is juist wat ik probeer te doen.’
Martien: ‘Als je in het college zit, kun je met je collega’s iets afspreken en gebeurt dat ook. Vanuit de oppositie moet je wel iets harder lopen.’
Harry: ‘Vanuit de coalitie kun je heel veel regelen, maar er is niemand die dat ziet. Ik kan het in elk geval niet claimen. Het is coalitiebeleid en niet eens mijn eigen wethouder.’
Auke: ‘Je moet het van buiten naar binnen organiseren. Wensen ophalen bij bijvoorbeeld sportclubs. Hoe willen zij dat wij het organiseren?’
Laurens: ‘Maatschappelijke druk creëren is ontzettend belangrijk. Dat is de clou.’
Jacqueline: ‘Lukt dat? Mensen enthousiast houden?’
Auke: ‘Dat vind ik een moeilijke vraag. Zoals gezegd hebben we een vrij nieuwe fractie. Ik vond het een uitdaging om duidelijk te maken dat mensen op je stemmen en dus iets van je verwachten. Je zit niet voor jezelf in de gemeenteraad.’
Jacqueline: ‘Wat is daar lastig aan? Waar loop je tegenaan?’
Auke: ‘Het liefst zou ik hebben dat mensen dat zelf ontdekken. Dat ze zelf snappen dat ze contact moeten maken met de buitenwacht. Soms duurt me dat te lang en heb ik ze gewoon de opdracht gegeven om te kijken hoe ze met behulp van de achterban iets voor elkaar zouden kunnen krijgen. Ook om wat reuring in de stad te veroorzaken.’

Choose your battles
Laurens: ‘Het is belangrijk om je niet te laten leiden door een raadsagenda die erg gedreven wordt vanuit het college. Door processen en stukken. Dan maar een keer de stukken niet lezen. Als jij je realiseert dat er tien partijen zijn die zich druk maken over een bepaald thema dan kun jij wel de elfde partij zijn die zich in hetzelfde dossier, tot op de komma nauwkeurig, vastbijt maar dan denk ik, kijk waar jij het verschil kunt maken.’
Marjolein: ‘Daar ben ik het niet helemaal mee eens. Ik vind dat je variatie moet hebben in de raad. Ik heb mensen die vrij kleine portefeuilles hebben maar altijd in de stad zijn en dat fantastisch doen. En ik heb dossiervreters. De een is beter in het ene, de ander in het andere. Juist omdat wij zo lang in het college hebben gezeten in Amsterdam vind ik dat we die controlerende taak heel erg goed moeten doen. Dat zijn we aan onszelf verplicht. Dat betekent zowel dossiervreten als zichtbaar zijn.’
Martien: ‘In onze fractie hebben we gezegd: choose your battles. Natuurlijk moet je ook iets vinden van onderwerpen die voor je achterban niet direct relevant zijn. Maar de onderwerpen waar je je echt hard voor wilt maken, moeten prioriteit hebben.’
Jacqueline: ‘Betrek je daar ook anderen bij?’
Laurens: ‘Nog te weinig. Er zijn wel mensen vanuit de achterban die in Enschede fantastische dingen doen maar daar hangt nog te weinig het label van de PvdA aan.’
Auke: ‘We hebben in Tilburg een opleidingsklasje voor leden die we weer wat trots in de partij terug willen brengen en willen laten zien, hier gaan we voor. Toen ik in 2004 actief werd, bewoog alles, waren overal discussies. Dat heb ik langzaamaan zien wegebben. Via dat klasje wil ik dat graag weer terugbrengen.’

Verkiezingen
Jacqueline: Hoe nu verder richting de gemeenteraadsverkiezingen van 2018?
Martien: ‘We moeten de verbinding weer zien te maken met de samenleving. Er is een duidelijke tweedeling zichtbaar. Zeker als je kijkt naar de PVV.’
Marjolein: ‘Maar ook met DENK. Ik ben me werkelijk kapot geschrokken dat Sylvana Simons zich bij die club heeft aangesloten. Gelukkig komt er voorzichtig aan wel een tegengeluid. Toch zien heel veel mensen nog niet wat zo’n club als DENK wil. Het is een club die niet gaat voor de verbinding maar juist voor segregatie. Dat baart me echt zorgen. Ik denk zelf dat de PvdA heel erg de partij van de verbinding is en de enige partij is die dat kan. Wij kunnen elite en volk bij elkaar houden.’
Jacqueline: ‘En daar heb je als fractievoorzitter een rol in. Om de connectie met je samenleving goed te houden. Om te laten zien dat wij verbindingen willen leggen.’ 

Afbeelding: Jurjen Sietsema

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 40 nr. 2 Juni 2016
Reageer

Gerelateerde artikelen:

Jan Erik Keman

De nieuwe realiteit: constructief oppositie voeren in de praktijk

Lees artikel

Jan de Roos en Leonie Wildeman

Knokken in de oppositie

Lees artikel

Wouter van der Schaaf

Afdelingen op weg naar maart 2017 (en 2018)

Lees artikel

Verder in deze uitgave van Lokaal Bestuur
Jaargang 40 nummer 2 juni 2016:

Lees deze artikelen in Lokaal Bestuur:

download pdf word nu abonnee