Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Hommeles in Drenthe: verzet tegen gaswinning groeit

Jan Chris de Boer

Zeg je aardgas, dan zeg je Groningen. Minder bekend is dat er in buurprovincie Drenthe ook al zo’n vijftig jaar gas uit de bodem wordt gehaald. Maar sinds de NAM begin dit jaar de winning in het gasveld Vries bij Assen heeft hervat, is het hommeles. Niet alleen hervatte het bedrijf de boringen, ook diende het een winningsplan in om al het resterende gas op te pompen.

Daarvoor heeft het bedrijf een kleine twee jaar geleden een nieuwe put geslagen, Vries-10. ‘Er is inmiddels 7 miljard kuub opgepompt en volgens het huidige winningsplan mogen we nog eens 200 miljoen kuub winnen,’ zegt woordvoerder Kirsten Smit. ‘Daarna zit er 200 tot 300 miljoen kuub in de grond en dat willen we ook winnen. Daarvoor hebben we het nieuwe winningsplan ingediend. Ter vergelijking: in Groningen hebben we inmiddels 2.100 miljard kubieke meter opgepompt en daar zit nu nog 700 tot 800 miljard kuub in de grond.’

Volgens onder meer de burgemeester van Assen, Marco Out (VVD), zou de NAM echter beloofd hebben pas met de gaswinning te beginnen als het ministerie van Economische Zaken ook het nieuwe winningsplan goedgekeurd had. Desalniettemin begon de NAM begin dit jaar met de winning van het resterende gas. Een schending van de afspraken, die bovendien nauwelijks waren gecommuniceerd met de gemeente, volgens Out.

Ook in Drenthe staan NAM en lokale politiek lijnrecht tegenover elkaar

De NAM zegt zich wel aan de afspraken te hebben gehouden. ‘Anderhalf jaar geleden hebben we al het nieuwe winningsplan ingediend,’ aldus Smit. ‘Normaal duurt het een half jaar voordat er toestemming voor zo’n update gegeven wordt. Nu bleef die maar uit. We zijn natuurlijk een commercieel bedrijf en willen zo snel mogelijk aan de slag en volgens het huidige winningsplan mogen we gewoon 200 miljoen kuub gas winnen. Daar zijn we nu mee begonnen.’

Ook de kritiek op de gebrekkige communicatie kan ze niet plaatsen. ‘We zijn al twee jaar aan het communiceren via brieven, onze website en Facebook. Daarnaast hebben we inloopavonden georganiseerd en een gesprek gehad met Dorpsbelangen. Daarbij heeft de NAM duidelijk uitgelegd wat de plannen waren en zijn, en waarom er geen Groninger toestanden zullen ontstaan. Op het gebied van communicatie is echt alles ingezet.’ 

Nieuwe Mijnbouwwet als katalysator

Wat mogelijk een rol speelt bij de snelle handelswijze van de NAM, is de nieuwe Mijnbouwwet. Daarin hebben (lagere) overheden en burgers de mogelijkheid gekregen zienswijzen in te dienen op een ontwerp-winningsplan. Bovendien kunnen ze nu in beroep gaan tegen beslissingen. Het Assense raadslid Harriët van Es sluit niet uit, dat de NAM eieren voor zijn geld heeft gekozen en daarom zo snel mogelijk die 200 miljoen kuub uit de grond wil halen. 

Het epicentrum van het winningsgebied is de wijk Marsdijk in de gemeente Assen, een wijk met zo’n 7.000 inwoners. Bewoners vrezen Groninger toestanden en zijn bang voor bodemdaling, aardbevingen en schade aan hun woningen, zegt Van Es. ‘Aangezien zij sinds de nieuwe Mijnbouwwet adviesrecht hebben, dachten zij ook over het huidige winningsplan van 200 miljoen kuub mee te ogen praten. Niet dus, zonder overleg is de NAM dit jaar weer begonnen met de gaswinning en heeft zich daarmee een onbetrouwbare partner betoond.’ Daarom diende het raadslid in februari een motie van treurnis tegen de NAM in. ‘Inderdaad, een symbolische actie, maar wij beschouwen het ook als een steuntje in de rug voor de bewoners.’ Alleen de VVD steunde de motie niet.

De afgelopen maanden hebben de provincie Drenthe en de gemeenten Assen, Aa en Hunze en Tynaarlo, waar het gasveld onder ligt, zich gebogen over het nieuwe winningsplan. Het Dagblad van het Noorden constateerde dat de provincie en de gemeenten van mening verschillen en dus niet samen optrekken. Waar de provincie het standpunt ‘ja, tenzij’ inneemt, kiezen de gemeenten voor ‘nee, mits’. Statenlid Peter Zwiers is het daar niet mee eens. Provincie en gemeenten trekken volgens hem wel samen op. ‘We vinden allemaal dat de belangen van burgers zo goed mogelijk moeten worden geborgd. Zolang dat niet het geval is, blijven we dwars liggen.’ Uiteraard bestaan er nuanceverschillen, vindt Van Es, maar die moeten niet overdreven worden. Haar collega uit Hunze en Aa, Henk Santes, beaamt dat en zegt dat het standpunt van de provincie goed aansluit op dat van de gemeenten. 

De vergelijking met Groningen gaat niet helemaal op

Juist, omdat provincie en gemeenten niet gaan over de gaswinning zelf, is het belangrijk dat de neuzen dezelfde kant opstaan, zegt Zwiers: ‘We moeten alles in het werk stellen om tot goede randvoorwaarden te komen.’ Onderdeel van die randvoorwaarden is een protocol voor de afhandeling van mogelijke schade. ‘Wat de NAM doet, is gas winnen zonder naar de effecten te kijken,’ vindt Zwiers. ‘Dat strookt niet met hoe wij er tegenaan kijken.’ Desondanks voorziet het Statenlid geen Groninger toestanden. Daar is de winning veel omvangrijker. Dat gezegd hebbende kan er wel geleerd worden van de Groninger situatie. Bijvoorbeeld hoe het niet moet. ‘Komt er hier schade, dan moet dat zonder gedonder worden opgelost. Wat mij stoort, en daarom zijn de inwoners van Marsdijk ook terecht boos, is dat de NAM zich niet aan de afspraken heeft gehouden en weer met winning is begonnen. Dat is geen fijne basis voor verdere gesprekken. Communicatie met de NAM is heel moeilijk. Van die kant komen alleen mededelingen, een echt overleg is er nauwelijks.’ Kirsten Smit van de NAM herkent zich daar niet in. ‘Vreemd. We komen regelmatig langs bij Provinciale Staten en we staan open voor overleg. Het is vervelend dat dit gevoel is ontstaan.’

Weinig reden tot zorg

Over de mogelijke gevolgen hoeven de bewoners volgens Smit niet wakker te liggen. ‘Onze conclusie is dat het bevingsrisico in het gebied waarom het gaat nihil is. Als er al een beving komt, dan is die niet voelbaar. We kunnen natuurlijk nooit garanderen dat er niets gebeurt, maar er zal door de winning geen schade ontstaan aan de woningen.’ Verder is berekend dat de bodemdaling over tien jaar twee centimeter zal zijn. ‘Dat is verwaarloosbaar. Ook zonder gaswinning zou de bodem dalen.’

‘Al vijftig jaar wint de NAM aardgas in Drenthe en al die tijd is geen enkele politieke partij daarin geïnteresseerd geweest’, zegt Smit. ‘Maar zeg je nu NAM, dan is er meteen weerstand. Het idee is: waar de NAM komt, zal het wel niet goed gaan. Iedereen trekt nu bij gaswinning een ergelijk met Groningen, maar de situatie in Drenthe ligt heel anders.’ Smit vindt deze houding heel erg jammer. ‘Gas is een essentieel onderdeel van onze energievoorziening. Mensen roepen wel: géén gaswinning, géén NAM, maar ondertussen staan ze ’s avonds wel hun aardappels en worteltjes op aardgas te koken.’ 

NAM: Als de regering zegt dat we moeten stoppen, dan stoppen we

Smit benadrukt de economische mpuls die de NAM aan Drenthe geeft. ‘Niet alleen zorgen we voor veel werkgelegenheid en staat het hoofdkantoor in Assen, als NAM hebben we ook veel geld gestoken in het Drents Museum en het nieuwe theater De Kolk.’ Harriët van Es is sceptisch. ‘Als er al economische voordelen zijn, zal dat voor ons geen reden zijn om voor verdere gaswinning te zijn. Wij zijn voor een versnelling van de transitie naar duurzame energie.’

Ook Henk Santes ziet de economische voordelen niet echt. ‘Ja, landelijk misschien wel, maar voor de regio nauwelijks.’ Zijn gemeenteraad liet zich bovendien niet leiden door economische overwegingen. ‘Daar hebben we niet eens naar gekeken,’ aldus Santes. ‘Je merkt gewoon dat de gemeenteraad zich laat voeden door maatschappelijke aspecten. Zaken als schade en veiligheid.’

Smit wijst tot slot naar Den Haag. 'Van de landelijke politiek hebben we de opdracht gekregen ook het gas uit de kleine velden te halen. Vries is zo’n klein gasveldje. Maar als de politiek zegt: stop daarmee, dan stoppen we.’

 

Afbeelding: Reyer Boxem | Hollandse Hoogte

 

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 41 nr. 1 April 2017
Reageer

Gerelateerde artikelen:

Jacqueline Kalk

Column Jacqueline: Geld gaat voor alles

Lees artikel

Jacqueline Kalk

#Expeditie1: Het verhaal van Kees

Lees artikel

Christa Oosterbaan, Romke Visser, Lies Oldenhof, Meindert Schollema, Jos Penninx, Josan Meijers, Jacques Tichelaar

Gaskraan en de campagne

Lees artikel