Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Het woonakkoord: hoe leg ik het uit?

Jacqueline Kalk en Jan de Roos

Dit themanummer van Lokaal Bestuur gaat over het nieuwe woonakkoord. Volgens de één ‘the best deal possible’, volgens de ander leidt het tot niets. Feit is dat de aanpak van de woonsector (huur, koop en financiering) een ingewikkeld verhaal is. Een verhaal dat je niet in oneliners kunt uitleggen. Terwijl je dat wel graag zou willen, zeker met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen volgend jaar.

vrouw kijkt naar koophuisVoor het eerst is beperking van de hypotheekrente bespreekbaar geworden. Dat is winst. Maar is dat voldoende winst om de grote stijging van de huren mee te kunnen verkopen? De huren stijgen op basis van het inflatiepercentage met 2,5 procent. Daarbovenop komt de reguliere huurverhoging van 1,5 procent. Door de inkomensafhankelijke huurverhoging van 2 procent voor inkomens tussen 33.614 en 43.000 euro en 4 procent voor inkomens boven de 43.000 euro kun je echt wel spreken van een forse huurverhoging. Maar laten we ook niet vergeten dat er ook nog een huurtoeslag blijft bestaan.
Alle berekeningen en uitleg van minister Blok ten spijt, is het de vraag of en zo ja welke problemen met dit akkoord worden opgelost. In de verschillende bijdragen wordt hier op ingegaan. Wordt het scheefwonen daadwerkelijk aangepakt? Vertrekken bewoners met meer geld uit hun te goedkope woning of gaan zij alleen meer betalen voor die woning en blijven ze wonen waar ze nu zitten? In hoeverre houdt het woonakkoord rekening met de trend dat jonge gezinnen steeds vaker kiezen voor het blijven wonen in de stad waar alle voorzieningen beschikbaar zijn en die te voet of met de fiets bereikbaar zijn. Deze gezinnen verkiezen steeds vaker de stad boven de randgemeenten of Vinex-wijken. Daarnaast is huren veel interessanter geworden nu is gebleken dat het kopen van een woning niet per definitie een goede investering is. Het gaat niet alleen om de vraag hoe de bouwsector weer op gang wordt gebracht, maar ook om de vraag hoe wordt geanticipeerd op de vraagverandering van huurders en kopers.
Een belangrijk onderdeel in de aanpak van de woonsector ging over de financiering. Nederland had een te grote hypothecaire schuld, wij waren op dit gebied koploper. Dat blijven we met dit woonakkoord. Voor het afsluiten van een hypotheek kunnen we ook straks lenen. We moeten wel af van de aflossingsvrije hypotheek en over naar hypotheekvormen waarbij daadwerkelijk wordt afgelost. Het wordt mogelijk om met een tweede lening een deel van de annuïtaire lening te financieren, om het makkelijker te maken voor de starters op de koopmarkt. Gelukkig erkent Blok dat twee leningen samen duurder zijn dan één lening. ‘Dit is een belangrijke kanttekening die in de advisering en besluitvorming moet worden meegewogen door aanbieders, adviseurs en klanten,’ schrijft hij. Alsof dit nu niet juist een onderdeel van de huidige problematiek is, banken die tot vijf jaar geleden rücksichtslos de duurste en hoogste hypotheken verkochten en de hypotheekverstrekking nu tot een onneembaar fort hebben gemaakt.

***

De PvdA is zeer tevreden over het woonakkoord, dat de coalitiepartijen PvdA en VVD medio februari sloten met de oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP. ‘Het is goed voor de werknemers in de bouwsector, goed voor kopers en goed voor huurders’, aldus Diederik Samsom en Hans Spekman. Er ligt nu ‘een stevig pakket aan maatregelen dat de woningmarkt weer in beweging brengt. Door het energiebesparingsfonds, het lagere btw-tarief (voor groot onderhoud en verbouwingen, red.) en de extra middelen voor startersleningen krijgt de werkgelegenheid in de bouw een flinke impuls. Ook wordt het scheefwonen aangepakt. Daardoor wordt de huurmarkt eerlijker en blijft de sociale woningvoorraad in stand. De inkomensafhankelijkheid van de huren werkt ook de ander kant beide kanten op: huurders die hun inkomen bij ontslag of pensioen drastisch zien dalen hebben recht op een huurdaling. Bovendien hebben huizenbezitters meer tijd en ruimte voor de aflossing van hun hypotheek. Chronisch zieken en gehandicapten worden beschermd tegen huurverhoging, zodat zij kunnen blijven wonen waar ze wonen en de mantelzorg goed mogelijk blijft.’
Toch zijn er heel wat kanttekeningen bij het woonakkoord te plaatsen, zoals blijkt uit de artikelenreeks in dit themanummer. Arco Leusink, lid van de landelijke huurdersvereniging van de PvdA, noemt het zelfs ‘het meest waardeloze plan dat ons land ooit gekend heeft op het gebied van de woningmarkt’. Janny Komduur van de Woonbond  vindt dat de betaalbaarheid van huren nog te veel wordt bedreigd. Barry Braeken, PvdA-wethouder in Heerlen, vreest dat het woonakkoord de broodnodige sloop van verouderde woningen belemmert. Zijn PvdA-collega Jop Fackeldey van Lelystad vreest dat de leefbaarheid van buurten en wijken zal lijden onder het akkoord en dat verkrotting op de loer ligt. Wethouder Juliette Verbeek van Vaals is dat met hem eens. Eddy Veenstra, corporatiedirecteur en Statenlid in Drenthe, constateert dat de verhuurdersheffing die de corporaties moeten betalen ten koste gaat van de investeringen. Ger Lindeman, wethouder in Hoogezand-Sappemeer vindt dat ook ‘een reëel probleem’, zeker voor de krimpregio’s. Wetenschapper Wouter van Gent (UvA) ziet dat corporaties aan slagkracht verliezen. Optimistischer is wethouder Jacqueline Dorenbos-de Hen van Beverwijk. Volgens haar schept het woonakkoord kansen, vooral doordat er geld beschikbaar is voor startersleningen. Positief gestemd is ook Tweede Kamerlid Jacques Monasch. Hij ziet het woonakkoord als een doorbraak waar de PvdA trots op mag zijn.
We kijken in dit themanummer ook naar de gevolgen van de bouwcrisis voor de woningbouw zelf, voor de gemeentekas en voor het voorzieningenniveau. Daarvoor voerden we gesprekken met PvdA-vertegenwoordigers uit drie gemeenten:  Aaltje Schouten-Saarloos (Nuenen), Franklin Boon (Eijsden-Margraten) en Arjen Hazelebach (Zuidplas). Alle gemeenten kampen met forse problemen door de stagnerende bouw en het oplopende begrotingstekort. De inwoners voelen dat ook. In Nuenen bijvoorbeeld betalen voetballende kinderen nu 400 in plaats van 140 euro contributie. De tekenlessen zijn al wegbezuinigd, speeltuintjes zijn afgebroken en de bibliotheek moet het met een gehalveerd budget doen. En de OZB is met maar liefst 39 procent gestegen.

Wij zijn benieuwd naar uw mening en naar uw ervaringen in gemeente of provincie. Mail uw reactie uiterlijk 5 april naar jdroos@pvda.nl, dan drukken we die af in het volgende nummer.

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 37 nr. 4 April 2013
Reageer