Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Herindelingsverkiezingen: reality check voor PvdA

Jurjen Sietsema

Noot van de redactie: In Leeuwarden heeft de PvdA de verkiezingscampagne direct na de grote brand in het stadscentrum stilgelegd.

Vervroegde gemeenteraadsverkiezingen omdat je gemeente per 1 januari wordt samengevoegd met één of meer andere. In Alphen aan den Rijn en Leeuwarden (plus nog enkele andere Friese gemeenten) wordt niet in maart, maar al op 13 november gestemd. Vast staat dat deze herindelingsverkiezingen, zowel voor de lokale als de landelijke PvdA, een ‘reality check’ betekenen en een graadmeter zijn voor maart 2014. Dan zal blijken hoeveel krediet we hebben en hoe de landelijke thema’s de lokale politiek werkelijk beïnvloeden.

Hoe voer je campagne in een tijd waarin de PvdA het in de landelijke peilingen zwaar te verduren heeft en hoe beïnvloeden de slechte peilingen je lokale verhaal, vroeg Lokaal Bestuur aan de lijsttrekkers Hélène Oppatja (Alphen) en Henk Deinum (Leweuwarden).

helene oppatja posterHélène Oppatja (Alphen aan den Rijn:
‘Het wordt lastig, maar ik heb hoop’

In het Groene Hart ontstaat volgend jaar een nieuwe gemeente met meer dan 100.000 inwoners. Alphen aan den Rijn, Boskoop en Rijnwoude worden samengevoegd. Drie gemeenten met een eigen karakter. Twee ervan zijn, ondanks de ligging in de Randstad, uitgesproken landelijk, de derde is juist stedelijk.

Hélène Oppatja is sinds de vorige verkiezingen wethouder in Alphen aan den Rijn en trekt bij de herindelingsverkiezingen de kar. Geen gemakkelijke klus, want van oudsher is de opkomst bij dit soort verkiezingen dramatisch laag. Tel daarbij het beroerde imago van de landelijke PvdA op, en je zou denken dat je aan de vooravond van een verkiezingsdebacle staat. Maar daar is Hélène nog niet zo van overtuigd, zegt ze.

‘Met ons imago bij de Alphenaren is niet veel mis. Wij worden gezien als een partij die zich aan afspraken houdt, betrouwbaar is en een agenda heeft. Dat vind ik een compliment. Het is belangrijk om een agenda te hebben. Dat onderscheidt ons van populistische one issue partij Nieuw Elan van ex-LPF’er Gerard van As. Die hebben het maar over één onderwerp: ‘er komt geen nieuw cultuurgebouw’. Tsja.'

Hard werken

Campagnevoeren is hard werken in deze Zuid-Hollandse gemeente. ‘De werkelijkheid waarin wij leven is er één waarbij er geen vanzelfsprekende dominantie van de PvdA is zoals in relatief veel plaatsen. Dat betekent dat we altijd weer op zoek moeten naar meerderheden en brede coalities. Wij zijn dus gewend om zelf voor ons draagvlak te zorgen. Dat kost tijd en energie maar maakt je ook enorm sterk en weerbaar. Dat moet ook wel. De bestuurscultuur is hier namelijk keihard. De raadsvergaderingen moeten streng worden voorgezeten. Mensen schelden elkaar uit in de raad en het is hier de gewoonte om heel erg op de man te spelen. Daarbinnen moet je je staande zien te houden. Het zegt veel over ons dat ons dat telkens weer lukt.’

Laaggeletterden

‘Een belangrijke vraag die we ons in deze campagne stellen, is of je iedereen bereikt. Ik ken hier in Alphen veel weldenkende, intelligente mensen. Mensen die kranten lezen, maar nooit de lokale. Daar zit veel van ons electoraat. Dan heb je nog een andere groep potentiële kiezers, de laaggeletterden. Zij vormen één van mijn speerpunten. Ik ben ervan geschrokken hoeveel laaggeletterden er hier zijn, zeker 10 procent van onze inwoners. Ik weet zeker dat je deze mensen niet via internet en niet via de lokale media bereikt. Ze hebben trouwens ook geen zin om zich in de lokale politiek te verdiepen. Om ze ervan te overtuigen dat je een partij bent die het goed voorheeft met de stad moet je dus op straat zijn.  Met mensen in gesprek zijn zoals ik dat als wethouder zelf de laatste jaren heb gedaan. Ik heb het heel erg gezocht in de één op één contacten. Op vrijdagmiddagen plande ik dan geen afspraken en ging ik met mensen in gesprek. Dat is heel intensief en van tevoren weet je niet of het zich uitbetaalt. Toch is het een fantastische manier om in de haarvaten van je eigen gemeente te kruipen en te horen en te zien wat daar leeft. Dat doen we ook in deze campagne. En ja, we gaan dus ook weer canvassen. Ik ken geen andere partij die dat doet, maar ik geloof in de kracht van het canvassen. De Kamerleden die komen, willen ook altijd het liefste mee langs de deuren.’

‘Landelijk gezien ligt de PvdA op dit moment moeilijk. Toen het sociaal akkoord werd gesloten - met steun van de PvdA - vond ik het al lastig dat ik verantwoordelijk werd voor een aantal punten uit dat akkoord. Bij de zoveelste aanscherping van de Wet Werk en Bijstand vond ik het allemaal wel heel erg negatief worden. En ja, ik ben ook bang dat de raadsverkiezingen overschaduwd zullen worden door landelijke thema’s, zoals bijvoorbeeld de decentralisaties in de zorg of door het JSF-besluit.’

Respect afdwingen

‘Toch geloof ik dat de negatieve sentimenten ten opzichte van de PvdA minder heftig zijn dan je in de Volkskrant leest. Mensen zeggen tegen ons dat het respect afdwingt dat wij er toch altijd maar weer staan in ons rode jasje. Vergeet ook niet dat we heel veel vertrouwen van mensen vragen. We zijn al hun zekerheden aan het weghalen. We zeggen ‘vertrouw ons, wij hebben een kompas’. We zeggen niet dat we alle antwoorden hebben, maar wel dat we een visie hebben op welke kant we op moeten.’
‘Om dat verhaal goed te kunnen brengen, moet je in de campagne heel dicht bij jezelf blijven. Dat heb ik Diederik Samsom op straat op onnavolgbare wijze zien doen. Het maakt hem bijna onkwetsbaar, want ga maar eens iemand uitschelden die gewoon voor je staat en zegt dat hij het ook moeilijk vindt. Zo doen wij het hier ook. We gaan direct met mensen in gesprek en vertellen ze een reëel verhaal. Je moet mensen laten zien hoe we ervoor staan, ze daarvan bewust maken.’

Speerpunt

‘Ons speerpunt voor deze verkiezingen is werkgelegenheid. We hadden een fantastische uitgangspositie maar zien dat ook wij het nu moeilijker gaan krijgen. Een baan hebben en zelf je geld verdienen is belangrijk voor mensen. De sociale werkvoorziening houden wij hier open, punt! Mantelzorg is ook een belangrijk thema. Voor mij misschien wel hét issue in deze campagne.’
‘De uitslag? Ik zou al blij zijn als we het aantal zetels dat we nu hebben, kunnen handhaven op het huidige niveau. Dat betekent voor mij zes of zeven zetels (nu hebben we er vijf in Alphen) omdat de raad van 35 naar 39 zetels gaat. Het wordt lastig. Toch heb ik hoop. De PvdA is al jaren een vaste, betrouwbare en sociale waarde in Alphen en omgeving, en zal dat ook na de herindeling blijven. Daar gaan we voor.’

 

henk deinum posterHenk Deinum (Leeuwarden): 
‘We hebben gewoon een goed verhaal te vertellen’

Leeuwarden breidt uit. In de eerste fase, die op 1 januari ingaat, wordt de helft van de huidige gemeente Boarnsterhim aan de Friese hoofdstad toegevoegd (de andere helft gaat naar Heerenveen, red.). In latere jaren volgt meer bestuurlijke gebiedsuitbreiding.

Henk Deinum is dik tevreden met de uitbreiding. In zijn kantoor in het prachtige 18de eeuwse stadhuis staat een bord met daarop de annexaties die de omliggende gemeenten nog staan te wachten. Leeuwarden wordt een groene stadsregio waar alle voorwaarden voor prettig wonen, werken en recreëren volop aanwezig zijn, straalt de trotse wethouder. ‘Leeuwarden was altijd een stad van “het was niks, is niks en zal nooit wat worden”, maar kijk nu eens.’

‘Wij voeren deze campagne niet op het meest gunstige moment voor de PvdA’, zegt Henk. (Inmiddels is de campagne na de grote stadsbrand stilgelegd, red.)
‘In de opiniepeilingen staan we er niet best voor. Maar dat zijn landelijke peilingen en die verschillen behoorlijk met hoe het hier in Leeuwarden is. We hebben hier een heel succesvolle periode achter de rug. We winnen alle mogelijke prijzen en investeren in de stad, die daardoor zichtbaar mooier en sterker is geworden. Iedereen ziet dat. Maar dé klap op de vuurpijl is natuurlijk de verkiezing tot culturele hoofdstad van Europa in 2018. Bij de laatste verkiezingen kwam Leeuwarden, samen met Veendam, als grootste PvdA-stad van ons land uit de bus. Leeuwarden is een echte rode stad.  De PvdA heeft elf van de 37 raadzetels en is daarmee de grootste partij. We hebben het hier als PvdA altijd goed gedaan. Er is een goed team en een trouwe achterban.’

Fanatieke campagne

‘Bij de komende verkiezingen doen de landelijke partijen die het goed doen in de peilingen - de PVV, de SP en de Ouderenpartij 50+ ‘hier niet mee. Alle partijen die het slecht doen in de peilingen, het CDA, de VVD en wij bijvoorbeeld, doen wel mee. Ik ben natuurlijk benieuwd wat de kiezers van de partijen die het goed doen in de peilingen, hier straks gaan stemmen.’
‘Wij gaan hier een fanatieke campagne voeren die stoelt op de succesvolle periode waarin we nu zitten. Op de groei van de stad, van het HBO-onderwijs en op de manier waarop wij de decentralisaties in de zorg gaan organiseren. Gemeenten komen hier op bezoek om te zien hoe wij het aanpakken. Dat geldt ook voor onze wijkaanpak. We hebben gewoon een goed verhaal te vertellen. Werkgelegenheid is een ander centraal thema. Wij denken dat we hier de komende jaren per jaar minimaal 1000 blijvende banen kunnen creëren. Werk is het allerbelangrijkste wat je mensen kunt bieden. Daarmee bied je perspectief.’
‘We kunnen hier mensen inzetten die over behoorlijke competenties en kwaliteiten beschikken, waaronder een groep echt fanatieke jongeren. Die komen zelfs met een eigen campagne. Straks zit hier bijvoorbeeld het jongste raadslid van Nederland in de raad, Britt Hendrix (Jonge Socialisten Friesland). Ze wordt op 12 november, één dag voor de verkiezingen, 18 jaar. Dat gaan we natuurlijk vieren. De mensen in de dorpen zijn ook al druk bezig op allerlei gebied. We zetten de social media in en verwachten dat we op het hoogtepunt van de campagne met rond de 70 man op pad zijn.’

Het wordt sjouwen

 

‘Nu is het niet zo dat we hier alleen maar een succesverhaal verkopen. We weten heel goed dat sommige mensen het hier heel moeilijk hebben. Bouwvakkers die geen werk hebben, mensen die door woningcorporaties worden ontslagen, de zorg die we moeten organiseren met minder budget. Wij moeten de komende weken ‘sjouwen’, mensen ontmoeten. Er zijn veel mensen die willen mopperen op de PvdA. Met hen moet je in gesprek. Je moet naar ze luisteren en de confrontatie aangaan, dan ontmoet je eerder sympathie.’

Winst verwacht

‘Eén van de grootste bedreigingen is een lage verkiezingsopkomst. De verwachting is dat er maar 40 procent komt op 13 november. Bij de aftrap van de campagne (op zaterdag 5 oktober, red.) hield Jetta Klijnsma een verhaal over Friesland en over de prachtige binnenstad van Leeuwarden. Natuurlijk vertelde ze ook iets over haar eigen portefeuille. Ze legde uit hoe je het sociale gezicht van de PvdA kunt laten zien. Mijn collega Andries Eckhart werkt intensief met haar samen aan die enorm kwetsbare zorgportefeuille.’
‘Diederik Samsom komt hier ook een aantal keren tijdens de campagne. Wij verwachten van hem dat hij zijn verhaal op straat nadrukkelijk zal combineren met ons lokale verhaal. Wat de uitslag betreft: wij verwachten hier winst. We hebben een goede ploeg en een goede staat van dienst. Bovendien is de sfeer in het campagneteam geweldig. Een campagne moet leuk zijn om je voor in te zetten, en dat is het nu ook.’

 

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 37 nr. 11 November 2013
Reageer