Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Hannie Bruinsma-Kleijwegt (77)

Oude Glorie

p4025393Beetsterzwaag is de parel van de gemeente Opsterland, even onder Drachten. Sweag, zoals de Friezen zeggen, telt tientallen prachtige rijksmonumenten, die vroeger door de adel werden bewoond. In 2007 werd de rust in dit ‘Wassenaar van het noorden’ verstoord door een horde journalisten, toen Wouter Bos, André Rouvoet en Jan-Peter Balkenende op het landgoed Lauswolt het kabinet-Balkenende IV in elkaar timmerden.
Op deze mooie lentedag in april 2014 herinnert niets meer aan de politieke hectiek van toen. Ik bel aan bij een bungalow in een rustig straatje aan de rand van het dorp. Hier woont oud-politica Hannie Bruinsma-Kleijwegt, samen met haar man Jasper, een gepensioneerd huisarts. Hannie was vijf jaar raadslid in Oostdongeradeel, zeventien jaar Statenlid, waarvan tien jaar gedeputeerde, in Fryslân en ruim vier en een half jaar burgemeester van Zaanstad

Bestuurdersfamilie

Hannie is niet de enige uit de familie die werkzaam is geweest in het openbaar bestuur: haar jongere broer Corstiaan was burgemeester van Sliedrecht, Hellevoetsluis en waarnemer in Goeree-Overflakkee, haar jongere zus Dineke was burgemeester van Assen en haar oom Cors zat jarenlang in de Tweede Kamer. Allemaal voor de PvdA. ‘Ik kom uit een echt rood gezin. Mijn ouders, die tot de Nederlands-Hervormde kerk behoorden, waren sociaaldemocraten in hart en nieren. Zelf beschouw ik mij als een sociaaldemocraat met een liberale inslag.’ Bruinsma’s vader was hoofd van de hervormde lagere school in Nij Beets, moeder was onderwijzeres. ‘Toen ik tien jaar was, verhuisden we naar Velsen-Noord, waar mijn vader hoofd van de hervormde school werd. Na de middelbare school en  een opleiding tot chemisch analist heb ik enkele jaren op laboratoria gewerkt. In 1963 verhuisde ik met mijn man naar Friesland. Jasper kon in Ee (bij Dokkum) een apotheekhoudende huisartsenpraktijk overnemen. Als doktersvrouw heb ik achttien jaar lang full time meegewerkt in die praktijk.’

Kritisch geluid

Eind jaren zestig dringt de politiek haar leven binnen. ‘Ik werd pas lid van de PvdA in 1968, toen ik 32 was. Dat had te maken met mijn pacifistische inslag. Toen ik in 1964 voor het eerst mocht stemmen, koos ik nog voor de PSP. Maar het optreden van Joop den Uyl sprak me erg aan, daarom ben ik bij de PvdA gegaan. In mijn gemeente Dongeradeel zat er in die tijd één PvdA’er in de raad,  S. van Meekeren. Toen de verkiezingen van 1970 naderden, zei hij op de afdelingsvergadering: ‘Ik word 65 jaar en had gedacht dat mevrouw het maar eens moest gaan doen.’ Zo ben ik lijsttrekker en raadslid geworden. Omdat ik nog van niks wist, heb ik allerlei cursussen gedaan. “Nou nou, een vrouw in de raad”, was de reactie toen ik mijn debuut maakte. De raad bestond geheel uit mannen: acht van de ARP,  vier van de CHU.’ Raadslid Hannie Bruinsma staat al snel bekend om haar kritische geluid. Haar constatering dat er in de raadzaal ‘geen werkstoelen staan maar erestoelen, waarop de raadsleden eens per maand plaats nemen om ja te knikken op de voorstellen van B&W’ zet kwaad bloed. Haar verweer: ‘Wat je van iets vindt, dat moet je ook zeggen.’ Dat doet ze ook als de burgemeester opmerkt, dat de raadzaal niet de plek is om politieke hobby’s te bedrijven. ‘De dwaasheid ten top’, aldus Hannie. Hoe kun je nu de sociale omstandigheden van mensen verbeteren zonder politiek te bedrijven? Geen geleuter, niet overal ja en amen op zeggen, recht op je doel af gaan, ook kritisch durven zijn op partijgenoten, zo gaat ze te werk.

De vrouw van 500 miljoen

Na vijf jaar wordt Hannie Statenlid. In 1981 treedt ze aan als gedeputeerde van volksgezondheid, ouderenbeleid, sociaal-cultureel werk en emancipatie. ‘Er moesten in die tijd heel wat bejaardenhuizen worden gesloten. Dat kon ook, want een derde van de bewoners hoorde in een verpleeghuis en een derde kon wel zelfstandig wonen. Ik kreeg de PvdA-Statenfractie tegen me, zij wilden met een bus naar Den Haag om te protesteren. Toen heb ik gezegd: “Als jullie dat doen, ga ik voor die bus liggen”. Veel gedoe was er ook over de bouwstop voor ziekenhuizen en de beddenreductie. Maar in Leeuwarden verrees juist een nieuw Medisch Centrum Leeuwarden. ‘Ik wist staatssecretaris Joop van der Reijden ervan te overtuigen, dat door de bouw van het MCL veel bouwvakkers aan het werk konden blijven, dat scheelde enorme bedragen aan uitkeringen.’ Dit succes levert haar de bijnaam ‘de vrouw van 500 miljoen’ op. In haar tweede periode als gedeputeerde krijgt ze waterstaat in haar portefeuille. ‘Erg leuk om te doen. Ik ben een echt bootjesmens en kende de vaarwegen als mijn broekzak. Waterstaat moet je ook niet laten doen door iemand die niet eens weet dat hij nat wordt als hij in het water valt.’ In de periode-Bruinsma wordt het Prinses Margrietkanaal verbreed en verdiept. Elk schip moest voortaan een hulpmotor hebben, zodat je niet van het laveren afhankelijk bent. ‘En brugwachters liet ik meevaren op schepen, zodat ze zelf konden zien welke problemen een schipper soms had.’

Burgemeester van Zaanstad

Na tien jaar houdt Hannie Bruinsma het voor gezien in het provinciale bestuur. Ze wordt lid van  een klein adviesgroepje van minister Hedy d’Ancona van Cultuur. ‘Eind 1991 vroeg Frits Niessen, de burgemeesterslobbyist van de PvdA, of ik wilde solliciteren naar het burgemeesterschap in Zaanstad. Eigenlijk had ik er niet zo veel zin in, maar ik heb het na de nodige druk toch gedaan. Ik heb veel plezier beleefd aan het burgemeesterschap. Je staat dicht bij de burgers. Bij het bedrijfsleven lag ik goed, die houden wel van doorpakken. Bestuurlijk was het soms wel moeilijk.’ Als voorbeeld noemt zij de bouw van het Zaantheater. ‘Daarvoor wist ik 7 miljoen gulden aan sponsorbijdragen binnen te halen. De gemeenteraad geloofde dat niet, maar ik had door een notaris alles zwart-op-wit laten zetten.’ De burgemeester schilt ook een appeltje met haar ‘eigen’ PvdA. ‘Ik kwam erachter, dat de B&W-stukken in achtvoud naar het PvdA-bestuur gingen. Dat kan natuurlijk niet, daar heb ik een einde aan gemaakt.’
Iedereen die lang werkzaam is in het openbaar bestuur, loopt wel een kras of deuk op. Zo ook Hannie Bruinsma. In 1995 ontstaat een rel als zij zich tegenover een journalist laat ontvallen dat de vertrekkende hoofdcommissaris A.J. van Es er ‘geen hout van kan’. ‘Dat was natuurlijk een beetje stom van mij.’ In de pers verschijnen artikelen over de ‘eigenzinnige, botte en afstandelijke juffrouw Ooievaar’. Een alias dat in haar Friese periode is ontstaan tijdens het ambtenarencabaret op het provinciehuis. Het deert haar niet, want ‘in een ooievaar schuilt toch helemaal niets slechts?’ De gemeenteraad keurt haar uitspraak over de politiechef af, maar ze hoeft niet weg. Er komt wel een uitgebreid onderzoek. Conclusie: het gehele bestuursapparaat van Zaanstad is verrot. Een jaar later zet Hannie Bruinsma er zelf een punt achter en keert terug naar het Friese platteland. De PvdA is ze altijd trouw gebleven. ‘Ik ben het lang niet met alles eens, de aanschaf van de JSF is daar een voorbeeld van. Maar ik kan er rázend om worden als mensen die namens de PvdA functies hebben bekleed, hun lidmaatschap opzeggen. Dat doe je niet.’ 

Johanna (Hannie) Bruinsma-Kleijwegt  

Geboren op 14 juli 1936 te Nij Beets
Opleiding en werk:
Christelijk Lyceum te Haarlem (1948-1954), hbo-opleiding chemisch analist aan de VU, daarna werkzaam bij Mekog Velsen-Noord en Caltex Central Laboratories in Pernis/Rotterdam, werkzaam in apotheekhoudende dokterspraktijk van haar man in Ee (1963-1981)
Politiek:
raadslid in Oostdongeradeel (1970-1975), Statenlid en fractievoorzitter in Fryslân (1974-1991), gedeputeerde (1981-1991), lid diverse adviescommissies op landelijk niveau, burgemeester Zaanstad (1992-1996), afdelingsvoorzitter PvdA in Dongeradeel en Opsterland                                                
Hobby’s: zeilen en golfen

Tekst en foto': Jan de Roos

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 38 nr. 5 Mei 2014
Reageer