Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Gijs de Vries (89)

Oude Glorie Jong Talent

Om precies 12.00 uur gaat de bel en worden twee warme maaltijden binnengebracht. ‘Bami met alles d’r op en d’r aan’, staat er op het begeleidende briefje. ‘Ik ben een vroege eter’, verontschuldigt Gijs de Vries zich. Toen ik hem belde voor een interviewafspraak stelde hij me ‘een sobere maar voedzame lunch’ in het vooruitzicht. De oud-wethouder van Leeuwarden woont sinds 2001 in een aanleunwoning van zorgcomplex Erasmushiem in het Aldlân, een wijk in het zuiden van de Friese hoofdstad. Hij heeft een mooi groen uitzicht. ‘Net een vakantiebestemming’, zegt hij tevreden. Maar of dat zo blijft? ‘Straks moeten  alle bewoners naar een nieuw gebouw verhuizen. De huren gaan dan met de helft omhoog. Zelf red ik me wel, maar veel mensen die hier wonen zitten op de armoedegrens. Dat baart me wel zorgen’. De Vries is erg betrokken bij het wel en wee van Erasmushiem. Jarenlang zat hij in het bestuur van de bewonersvereniging en nog altijd is hij redacteur van het huisorgaan Ald mar Krigel (Oud maar Actief). Op woensdagochtend zingt hij mee in het koortje van de zorginstelling. Aan de wand hangen tekeningen van zijn jongste twee kleinkinderen. Zijn vrouw Eppie Koelma, die hij bij het korfbal had leren kennen, is in 1995 overleden. Van de vier kinderen die ze kregen wonen er twee in Leeuwarden.

Deurwaardersexploot

Socialisme, humanisme en geheelonthouding vormen de rood-blauwe draad in het leven van Gijs de Vries. Hij werd geboren in een gehuchtje in Weststellingwerf als jongste in een gezin dat elf kinderen telde. Zijn vader verdiende de kost als landarbeider en turfsteker. ‘Hij slaagde erin een agrarisch bedrijfje op te zetten. Van de diaconie pachtte hij een stukje grond. Na een conflict over de pachtprijs heeft hij radicaal gebroken met de Nederlands Hervormde kerk. Per deurwaardersexploot liet hij het kerkbestuur weten dat hij er niets meer mee te maken wilde hebben.’ In het gezin De Vries deed een ander geloof zijn intrede: het socialisme. ‘Mijn ouders hadden een diep vooruitgangsstreven. Twee van mijn oudere broers werkten in ‘Holland’, waar ze in aanraking kwamen met de moderne vakbeweging en met de SDAP. In ons gezin werd daar veel over gepraat. In 1929 kochten mijn broers een radio. Dat werd een instrument voor volksontwikkeling. Ook mensen uit de buurt kwamen luisteren. De uitzendingen van de VARA hebben ons politieke bewustzijn vormgegeven.’

Een kat van Drees

In de oorlog duikt Gijs onder om zich aan de Arbeitseinsatz te onttrekken. ‘Toen had ik al het gevoel: als we straks bevrijd zijn, wil ik mijn politieke steentje bijdragen aan een betere maatschappij. In 1948 heb ik me gemeld als lid van De Nieuwe Koers, de jongerenbeweging van de PvdA. Twee jaar later ben ik lid geworden van de partij. Ik sloeg geen vergadering over. Práchtig om al die mensen te leren kennen. Aan premier Drees heb ik nog een keer tijdens een verkiezingsbijeenkomst namens De Nieuwe Koers een krentenbol overhandigd. Later kwam Drees spreken op een kaderbijeenkomst van de PvdA en de vakbeweging in Leeuwarden. Ik stelde op die bijeenkomst een vraag over zijn rol bij de kabinetsformatie. Toen kreeg ik waar iedereen bij was een kat van hier tot ginder - hoe dúrfde ik zoiets te vragen, dat was toch het geheim van het Paleis? Dat heb ik Drees erg kwalijk genomen.’

23 jaar in de politiek

In 1963 komt Gijs tussentijds in de gemeenteraad van Leeuwarden. ‘De PvdA had in die tijd de absolute meerderheid, op zichzelf geen gezonde situatie. Bovendien krijg je als het mis gaat van alles de schuld. De fractievoorzitter voerde in die tijd overal het woord over. Dat hebben we kunnen veranderen door een sectiesysteem in te voeren: per onderwerp een andere woordvoerder. Na twaalf jaar raadslidmaatschap wilde ik stoppen met de politiek, maar toen is er druk op me uitgeoefend om me kandidaat te stellen voor het wethouderschap. Ik hield het lang in beraad, want ik was er niet van overtuigd dat ik het zou kunnen. Na gesprekken met enkele vertrouwenslieden in de PvdA heb ik het toch gedaan.’ De Vries maakt ook als wethouder drie perioden vol. Hij beheert in die jaren de portefeuilles sociale zaken, sport, volksgezondheid en onderwijs. ‘Op sportgebied heb ik ervoor gezorgd dat alle verenigingen een eigen kantine kregen. Ook de ijshal is in die tijd gerealiseerd. Jammer was wel dat we een aantal buitenzwembaden moesten sluiten. Als wethouder onderwijs heb ik de integratie van het kleuter- en basisonderwijs begeleid, een zeer hectische periode. Het knetterde soms wel met de raad. Toen ik weigerde bij een conflict over de bouw van een museummuur de PvdA-fractie te volgen, kreeg ik te horen dat ze later wel zouden afrekenen met mij. Dat gebeurde ook, want bij de verkiezingen van 1982 kreeg ik een zevende plaats toegewezen op de kandidatenlijst. Daar kwam veel verzet tegen, zodat ik uiteindelijk nummer drie werd en nog een periode als wethouder heb kunnen volmaken. Commissaris van de Koningin Rijpstra zei een keer tegen me, dat hij nog wel een burgemeesterspostje voor me had als het tussen mij en de fractie mis zou gaan.’

Vasthoudend

In 1986 vindt Gijs de Vries het welletjes. ‘Na zo’n lange periode gaat het scherpe er af, het wordt allemaal wat sleets, en dat wilde ik niet. Na de politiek ben ik uitvaartbegeleider geworden namens het Humanistisch Verbond. In 18 jaar tijd heb ik zo’n 300 uitvaarten gedaan. Daarnaast heb ik als ambtenaar van de Burgerlijke Stand 768 huwelijken voltrokken.’ Zijn oude humanistische en socialistische idealen koestert hij nog steeds. ‘Voor mij betekent humanisme verdraagzaamheid en vriendschap, zorgen voor je medemens. Dat sluit aan bij mijn politieke overtuiging, het socialisme. Ik ben verschrikkelijk vasthoudend, maar van fundamentalisme moet ik niets hebben. Jarenlang ben ik actief geweest in de drankbestrijdingsorganisatie. Die had als leuze ‘Niet drinken, niet schenken’. Toen een van de leden, een moeder, zei dat ze ieder weekend voor haar twee zoons een paar biertjes in huis haalde omdat ze anders naar het café zouden gaan, wilde men haar royeren. Daar heb ik me tegen verzet. Dat leidde tot een hetze tegen mij: ik zou als voorzitter de principes van de organisatie verkwanselen. Toen ben ik opgestapt. Maar geheelonthouder ben ik nog altijd.’  ‘Als ik het ergens niet mee eens ben, zeg ik dat ook. De rechtse krachten - de Telegraaf, de VVD enzovoorts - zijn bezig zich te bundelen. Links zet daar verdeeldheid tegenover. Dat moet anders, heb ik ook geschreven aan Hans Spekman. PvdA, SP, GroenLinks en eventueel ook D66 moeten een gemeenschappelijk programma ontwikkelen. Laten we ophouden elkaar de maat te nemen en samen gaan werken aan een nieuwe, rechtvaardigere samenleving. De samenwerking van VVD en PvdA is echt niet voor de eeuwigheid hoor.’    

Geboren op 20 april 1924 in De Hoeve (gemeente Weststellingwerf)
Opleiding: Mulo in Noordwolde, cursussen aan de Volkshogeschool in Bakkeveen, studie aan de Sociale Academie in Groningen
Werk: ambtenaar bij ministerie van Wederopbouw (1945, gedetacheerd in de Overbetuwe), bij de Sociale Dienst in Leeuwarden (vanaf 1948), bij de Raad voor de Kinderbescherming (vanaf 1954) en bij de provincie Fryslân (van 1966 tot 1974)
Politiek: raadslid (1963-1986) en wethouder (1974-1986) voor de PvdA in Leeuwarden
Overige functies: o.a. bestuurslid Humanistisch Verbond gemeenschap Leeuwarden en voorzitter Provinciale Adviescommissie (overkoepeling van drankbestrijdingsafdelingen van de ANDO).   

Jan de Roos

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 37 nr. 9 September 2013
Reageer