Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Gemeenten bekommeren zich meer om zzp'ers

Jan Chris de Boer

Het aantal zzp’ers (zelfstandigen zonder personeel) is de afgelopen jaren, vooral als gevolg van de crisis, sterk gestegen. Eind vorig jaar telde het CBS er 794.000. De laatste tijd komen er jaarlijks zo’n 130.000 bij. De werkelijke groei zit rond de 45.000, want veel zzp’ers stoppen er al vrij vlot weer mee.

Door de crisis kiezen veel mensen min of meer gedwongen voor het ondernemerschap en vaak gaat dat fout. Bovendien worden ze met strenge controles achter de broek gezeten door de belastingdienst. Wat kunnen gemeenten voor deze groep doen? En welke initiatieven ontplooien PvdA’ers om zzp’ers tegemoet te komen

Amersfoort was één van de eerste gemeenten (zo niet de eerste) die serieus aandacht hadden voor de zzp’ers. In 2009 ging het project ZZP BV van start. Bij de aftrap benadrukte toenmalig wethouder Gert Boeve (CDA, economie) het belang van de groep: ‘In Amersfoort zijn bijna 5.000 zzp’ers. Als de helft daarvan één medewerker in dienst neemt, is dat een groei van 2.500 banen.’

Op de foto een netwerkbijeenkomst van zzp'ers in Amersfoort (foto VAZ)

netwerkbijeenkomst zzp ers amersfoortInmiddels telt Amersfoort tussen de 7.000 en 7.500 zzp’ers, vertelt Hans van Helden. Hij is voorzitter van de VAZ, de Vereniging Amersfoortse Zelfstandigen. Eigenlijk nam de VAZ het stokje over van de ZZP BV, dat een drie jaar lopend project was. Van Helden: ‘ZZP BV was bedoeld om in kaart te brengen hoeveel zzp’ers er nou precies zijn en wat ze zoal doen. Daarnaast was het gericht op het opzetten van netwerken en die zorgen voor nieuwe vormen van samenwerking en een flexibele manier van werken. In het wilde weg netwerken levert weinig op, maar je behaalt wel resultaat als je je bijvoorbeeld specifiek op de ict-sector richt of op de zorg.’

Aanbestedingsbeleid

Van alle zzp’ers bereikt de VAZ zo’n 15 procent met haar activiteiten. ‘Wat wij doen is de belangen behartigen van onze leden. Dat is heel ruim. Zo hebben wij er bij de gemeente met succes op aangedrongen het aanbestedingsbeleid aan te passen. Er werden bijvoorbeeld omzeteisen gesteld aan bedrijven die op een aanbesteding wilden inschrijven. Nou, dan komt een zzp’er niet in aanmerking. Dat is nu veranderd. Onze activiteiten zijn heel divers omdat de groep zzp’ers ook heel divers is. We hebben ze in drie groepen ingedeeld die we informeel de zelfstandigen zonder poen, de zelfstandigen zonder professionele inbedding en de zelfstandigen zonder problemen noemen.’

Die eerste groep bestaat uit zo’n 30 procent van alle Amersfoortse zzp’ers. Van Helden: ‘Ongeveer 5 procent zit in financiële problemen en zo’n 25 procent balanceert op het randje. Voor deze groep stimuleren we dat er een breed aanbod van scholing en begeleiding in de regio komt. We doen er alles aan om te voorkomen dat ze verder wegzakken. Het zal duidelijk zijn dat dit de moeilijkste groep is. Er zitten veel starters bij.’

‘Tot de zelfstandigen zonder professionele inbedding behoort bijvoorbeeld een vormgever die prima in zijn werk is, maar moeilijk opdrachten binnenhaalt en daardoor geen duurzaam inkomen heeft. Via de projectgroep zzp-at-work koppelen we die aan een ervaren iemand die de acquisitie doet. Zzp-at-work brengt deze mensen dan onder in een coöperatie van zzp’ers met ongelijksoortig werk. Want je moet natuurlijk niet zzp’ers met hetzelfde werk, bijvoorbeeld stukadoors, bij elkaar brengen. Die zijn immers concurrerend in plaats van samenwerkend. Maar een stukadoor, een schilder en een behanger bij elkaar werkt heel goed. Zo kun je een bouwcoöperatie opzetten. Er zijn nu vier coöperaties, maar we willen toe naar enkele tientallen. Ervaren mensen brengen dus het werk in en het is de bedoeling dat iedereen een fatsoenlijk inkomen kan verdienen. De zzp’ers werken minimaal 20 uur per week voor de coöperatie, daarnaast kunnen ze ook voor zichzelf aan de slag

Goed wiel

‘Gelukkig zijn er ook zzp’ers zonder problemen lid van de VAZ. De eerste en tweede groep, daar investeren we in en van deze derde groep vragen we iets terug. Deels komen ze uit de beide andere groepen voort, dus is het redelijk iets terug te vragen voor je investering. Plannen bedenken, innovaties, acquisitiewerk voor de coöperaties, dat soort werk.’

De VAZ wordt gerund door vrijwilligers: voor zzp’ers, door zzp’ers. ‘Het is een beetje een houtje-touwtje organisatie, maar dat is een bewuste keus.’ Van Helden is ook een zelfstandige zonder personeel. Hij houdt zich bezig met vernieuwingen in musea met als doel meer bezoekers te trekken. ‘Door mijn werk kwam ik in contact met andere zzp’ers uit allerlei disciplines en ik merkte toen dat er veel leed is onder hen. Veel mensen zijn min of meer gedwongen zzp’er geworden doordat ze hun vaste baan kwijtraakten en nergens anders werk vonden.’ Andere gemeenten hebben belangstelling getoond voor het werk van de VAZ. Van Helden: ‘Wij dragen onze kennis graag over. Want we hebben best een goed wiel uitgevonden, vinden wij.’

Rode Loper dag

Staat de gemeente Amersfoort nu volledig op de achtergrond? ‘Nee. Wij hebben als VAZ weliswaar grotendeels de activiteiten van ZZP BV overgenomen, maar daarmee is de rol van de gemeente niet uitgespeeld. Ze onderkent nu duidelijk het belang van de zzp’ers voor de lokale economie. We hebben hier bij de gemeente een goede afdeling Economische Zaken en daar ziet men ook in dat ondersteuning van de zzp’ers nodig is. Jaarlijks organiseren we twee keer een speciale dag voor zzp’ers, een Rode Loper dag noemen we dat, waarbij we ze koppelen aan ervaren ondernemers. Dat zouden we nooit kunnen doen zonder de financiering van de gemeente. Verder zitten we nu aan tafel als het economisch beleid wordt besproken.’

Op de vraag op welke punten de gemeente nog verbeteringen zouden kunnen invoeren, is Van Helden een poos stil. Uiteindelijk: ‘Daar kan ik je geen voorbeelden van geven. Het irriteerde me dat in het vorige collegeprogramma met geen woord werd gerept over de zpp’ers. Nu is er in Amersfoort echt aandacht voor deze groep. We staan gezamenlijk als ondernemers en gemeente voor de uitvoering van de plannen die ik heb genoemd.’

Zorgen

Toch maakt het Amersfoortse PvdA-raadslid Rob Smulders zich zorgen. ‘Je hebt zzp’ers die uit ondernemerschap voor zichzelf zijn begonnen en een groep die noodgedwongen die stap heeft gezet. Door de recessie hebben velen uit vooral die laatste groep het financieel moeilijk en dan blijkt dat een zzp’er nauwelijks rechten heeft. Bijvoorbeeld geen recht op een ww-uitkering. En veel zzp’ers hebben geen arbeidsongeschiktheidsverzekering. Want die zijn heel duur en hebben een lange wachttijd. Kun je als zzp’er een maand niet werken en je hebt geen financiële buffer, dan raak je al snel in de problemen. We kunnen het lokaal niet regelen natuurlijk, maar het zou goed zijn als de zzp’ers een arbeidsongeschiktheidspot gaan creëren.’ ‘Dat neemt niet weg dat Hans van Helden met de VAZ heel goed werk levert voor de zzp’ers. Ik ben trots en blij dat hij dit karretje trekt. In Amersfoort wordt nu veel meer gedaan voor de zzp’ers. Zo is onder meer de regelgeving versoepeld, waardoor het nu gemakkelijk is een bedrijf aan huis te beginnen en er wordt nu regelmatig werk gegund aan zzp’ers. Maar de gemeente kan nog meer doen, vind ik. We hebben hier veel leegstaande kantoren. De lege ruimten zouden moeten worden aangeboden aan zzp’ers. Hetzelfde geldt voor gesloten buurthuizen.’

De gemeente Amersfoort heeft zelfs geld uitgetrokken om werkloze jongeren ‘op te leiden’ tot zelfstandigen. Smulders: ‘We hebben hier veel mensen van mbo-niveau die geen werk hebben. De gemeente stelt een ton beschikbaar om hen te begeleiden naar zelfstandig werk. Ze leren hoe ze een bedrijfje moeten opzetten, hoe ze het moeten inrichten, dat soort dingen. Daarbij worden ook oud-ondernemers en studenten ingezet. Die hulp kost bijna niets en is heel waardevol.’

Heeft de VAZ de gemeentelijke politiek wakker geschud? ‘Nee, dat niet, maar we zijn nu wel veel beter op de hoogte. Als straks de economie weer aantrekt, dan keren de kansen voor de zzp’ers. In mijn optiek vormen ze dan de nieuwe economie. Maar op dit moment hebben we met een moeilijke problematiek te maken. Het werkaanbod is verschraald en de overheden hebben nauwelijks geld. Dan moet je roeien met de riemen die je hebt.’

Collectieve verzekering

Mei Li Vos zet zich al jaren in voor de zzp’ers. Als PvdA-Tweede Kamerlid en via het Alternatief voor Vakbond, waarvan ze medeoprichter is. Mede door haar inzet is het sinds 2011 mogelijk dat zzp’ers met een laag inkomen in aanmerking komen voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Dat ze vaak niet zijn verzekerd, noemt ze ‘een groot thema’. In 2004 werd de WAZ, de Wet Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen, afgeschaft. Jezelf tegen arbeidsongeschiktheid verzekeren, is volgens Vos tegenwoordig bijna onmogelijk. ‘Dat geldt vooral voor de bouwsector, omdat die als risicovol wordt beschouwd en voor de zorg vanwege de zwaarte van het werk. Maar voor de herinvoering van een collectieve arbeidsongeschiktheidverzekering voor zelfstandigen is momenteel geen meerderheid in de Tweede Kamer, al is er wel een kentering zichtbaar. De vraag is natuurlijk of de zelfstandigen zelf voorstander zijn van een collectieve verzekering. Als ik drie, vier jaar geleden in een zaal vol zelfstandigen had gepleit voor een dergelijke verzekering, dan was ik de zaal uitgejouwd. Want toen gold: wij zijn zelfstandigen en willen ook zelfstandigheid.’

Uitkering nodig bij arbeidsongeschiktheid

Toen het in 2011 mogelijk werd dat ook zzp’ers voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen in aanmerking kunnen komen, werd dit onderwerp door PvdA-fracties in een groot aantal gemeenteraden geagendeerd. In een aantal gemeenten lukte het een meerderheid voor kwijtschelding aan zzp’ers te krijgen.

De PvdA-fractie in Heerlen vroeg begin dit jaar opnieuw aandacht voor de penibele situatie van veel zzp’ers. De fractie pleitte er voor dat zzp’ers gebruik moeten kunnen maken van de regelingen zoals beschreven in het minimabeleid. Ook moeten ze, volgens deze PvdA-fractie, in aanmerking kunnen komen voor schuldhulpverlening zonder dat ze onmiddellijk moeten stoppen met hun bedrijf.

Maar niet overal was er succes. In de gemeente Valkenswaard kreeg de PvdA geen meerderheid voor het voorstel zzp’ers voortaan voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen in aanmerking te laten komen. Marius van Erp, tot 19 maart jl. raadslid in Valkenswaard, is zelf zzp’er, om precies te zijn: herenkapper. Hij begon op z’n 21ste en is inmiddels 45 jaar zzp’er. Aan stoppen denkt hij nog niet. ‘Het is een leuk vak en de contacten met de mensen vind ik mooi en waardevol.’

Van Erp heeft uiteraard meegemaakt dat de collectieve verzekering voor arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen werd afgeschaft. ‘Tot die tijd had je de zekerheid dat je na zes weken arbeidsongeschiktheid een uitkering kreeg. Ik vind dat er zoiets terug moet komen. Zodat je bij een langere periode van arbeidsongeschiktheid toch op een uitkering, een vorm van bijstand kunt rekenen.’

Meer info

http://www.onswestfriesland.nl/2014/nieuws_hoorn/pvda-hoorn-geld-voor-omscholing-en-werk-nog-onbenut/
http://geldermalsen.pvda.nl/2014/03/14/mark-de-jong-wil-aandacht-voor-zzpers/
http://www.pvdaleeuwarden.nl/standpunten/36-pvda-leeuwarden/pvda-leeuwarden-informatie/dossiers/wmo-en-zorg/97-kwijtschelding-lokale-lasten-arme-zzp-ers
http://www.dichtbij.nl/rijn-en-venen/regio/artikel/3106040/zzp27ers-moeten-meer-faciliteiten-krijgen.aspx

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 38 nr. 6 Juni 2014
Reageer