Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Flexwerkers en mensen met arbeidsbeperking de dupe van kabinet

Marjolein Wessels

‘Er ligt een akkoord waarbij gewone, normale burgers er ècht op vooruit gaan,’ zei minister-president Mark Rutte bij de presentatie van het regeerakkoord in oktober dit jaar. Maar dat geldt niet voor mensen met een arbeidsbeperking; als het aan het kabinet ligt krijgen zij niet langer minimumloon voor hun werk. En al die ‘normale’ werknemers kunnen langer een flexibel contract krijgen en worden geconfronteerd met een proeftijd van een half jaar. ‘Kwetsbare mensen krijgen een schop van rechts,’ constateert Tweede Kamerlid Gijs van Dijk daarom.

‘Vast minder vast, flex minder flex’, stelt het kabinet. Hoogleraar arbeidsverhoudingen aan de UvA Paul de Beer ziet het in het regeerakkoord nog niet echt terug. ‘Dit kabinet houdt het bij mooie woorden, maar komt niet met concrete maatregelen. Er is meer nodig dan een kopje in een regeerakkoord.’

Flexwerk is in Nederland meer geaccepteerd dan in andere landen

Volgens De Beer is er de afgelopen decennia een beeld ontstaan dat flexwerk wordt gestimuleerd door de strikte bescherming van werknemers met vaste contracten. ‘Maar als je Nederland vergelijkt met andere landen in Europa, zie je geen verband tussen de ontslagbescherming van werknemers en het aandeel flexibele contracten. Het beeld is hardnekkiger dan de feiten rechtvaardigen. In Nederland is flexwerk meer geaccepteerd dan in andere landen. We hadden hier al vroeg uitzendbureaus. Flexwerk is door de sociale partners vroeg gereguleerd. Terwijl andere landen vonden dat dit niet deugde, maakten wij cao’s voor uitzendkrachten. Dat merk je nog steeds; niemand kijkt ervan op als je een aantal jaren op een tijdelijk contract werkt. Hoe je die cultuur doorbreekt is een lastige vraag. Dit kabinet komt met mooie woorden, maar dat is niet voldoende. De minister van Sociale Zaken moet hier keer op keer op wijzen en zelf het goede voorbeeld geven.’ 

Wilde Westen en minimumtarieven voor zzp’ers

In het regeerakkoord wordt een aantal concrete maatregelen gepresenteerd. Vaste contracten worden bijvoorbeeld aantrekkelijker gemaakt voor werkgevers, maar bij een contract voor onbepaalde tijd wordt de proeftijd wel verlengd naar vijf maanden. Klara Boonstra, hoogleraar arbeidsrecht en directeur van de Wiardi Beckman Stichting, maakt zich zorgen over dit voornemen. ‘Dat is gevaarlijk. In die proeftijd kun je zonder opgaaf van reden worden ontslagen. Dit worden draaideuren van jewelste. Tegen het einde van de vijf maanden vlieg je eruit en wordt de volgende medewerker aangenomen. Je creëert zo een groep werknemers die vijf maanden lang elk moment op straat kan staan. Als je hier niets aandoet, krijg je het Wilde Westen op de arbeidsmarkt.’

Om schijnzelfstandigheid onder zzp’ers te voorkomen, stelt het kabinet voor een minimumtarief in te voeren. Boonstra is gematigd positief. ‘Het zou fantastisch zijn als dat gaat lukken. Word je onder dat minimumtarief betaald, dan gaan we er voortaan vanuit dat je werknemer bent, met de rechten die daarbij horen, zoals dat je minstens drie uur betaald krijgt per oproep. Ik betwijfel of het gaat lukken, maar het zou heel mooi zijn. Dan stel je een duidelijke norm.’

Het idee van een minimumtarief is origineel, maar er zitten haken en ogen aan

Paul de Beer zet er vraagtekens bij. ‘Ik vind het idee van een minimumtarief origineel, maar er zitten wel haken en ogen aan. Het belangrijkste is dat het een uurtarief is, terwijl een groot deel van de zzp’ers niet werkt op basis van uren, maar op basis van een productprijs. En je kunt ook makkelijk sjoemelen met het aantal uren dat je afspreekt. Als je niet in prijs wil schuiven, schuif je in uren. Het idee is goed, maar de controleerbaarheid is moeilijk.’

Volgens De Beer zouden de fiscale voordelen voor zzp’ers beperkt moeten worden. ‘Door de zelfstandigenaftrek krijg je als zzp’er ruim € 7.000 van de fiscus. Die zou de zzp’er moeten gebruiken voor bijvoorbeeld een arbeidsongeschiktheidsverzekering, maar in de praktijk wordt het vaak gebruikt om de tarieven te drukken. En zo is het een verkapte subsidie voor inhuur geworden. Het is jammer dat dit niet wordt gekoppeld aan een verzekering voor arbeidsongeschiktheid of pensioensopbouw.’

'Ik lees wel concrete maatregelen om vast minder vast te maken, maar als flex minder flex moet worden blijft het vaag’

Wethouder Eefke Meijerink (Zwolle) vindt daarom dat het kabinet het sociale stelsel moet aanpassen aan de flexibele arbeidsmarkt. ‘We moeten in de sociale zekerheid vormen vinden die passen bij de huidige samenleving en arbeidsmarktvraagstukken. Nu worden de wensen van werkgevers om risico’s te verminderen afgewenteld op de werknemers. Zij merken de risico’s in hun dagelijks leven. Dat kan niet. Werknemers hebben zekerheid nodig, zodat zij bijvoorbeeld een huis kunnen kopen. Ik lees wel concrete maatregelen om vast minder vast te maken, maar als flex minder flex moet worden blijft het vaag.’

Kamerlid Gijs van Dijk maakt zich eveneens zorgen over de aanpak van de flexibilisering op de arbeidsmarkt. ‘Of eigenlijk het gebrek aan aanpak’, stelt hij. ‘Het kabinet zegt dat het verder gaat op de lijn van het vorige kabinet, maar er zijn wel een paar vreemde dingen. Je mag voortaan drie jaar lang onder tijdelijke contracten werken. Dat is gek in een tijd van economische groei. Het kabinet zegt meer zekerheid te willen bieden, maar de mogelijkheden voor flexcontracten worden vergroot. Er was afgesproken om de wet te evalueren met vakbeweging en werkgevers, dat gebeurt niet. Ook de regeling rond meervoudig ontslag baart me zorgen: want wat betekent dat in de praktijk? Je mag iemand dan ook ontslaan om een optelsom van kleinere zaken. Ga je dan mensen ontslaan op basis van drie keer te laat komen en een keer slecht gekleed zijn? Dat zijn zorgelijke ontwikkelingen.’

Loonkostensubsidie afgeschaft

Ook de loonkostensubsidie gaat eraan als het aan het kabinet ligt. ‘Dit is echt een graat in onze keel,’ stelt Job Cohen, voorzitter van Cedris (de landelijke vereniging voor sociale werkgelegenheid en re-integratie), over de plannen van het kabinet om loonkostensubsidie te vervangen door loondispensatie. Nu is het nog zo dat werkgevers die mensen met een arbeidsbeperking in dienst nemen in aanmerking komen voor loonkostensubsidie. Deze subsidie vult het deel aan dat de werknemer niet zelf kan verdienen. Heeft hij bijvoorbeeld de mogelijkheden om 70% te werken ten opzichte van iemand zonder beperking, dan krijgt de werknemer loonkostensubsidie voor de resterende 30%. De werkgever kan de werknemer dan (minimaal) het minimumloon betalen. In het voorstel van het kabinet verdwijnt de loonkostensubsidie en komt hiervoor loondispensatie in de plaats. De werknemer met arbeidsbeperking krijgt dan van zijn werkgever wat hij kan verdienen, bijvoorbeeld 70% van het minimumloon. De gemeente moet dit aanvullen tot het niveau van een bijstandsuitkering.

Het is principieel onacceptabel dat mensen onder het minimumloon betaald krijgen

Cohen vindt het principieel onacceptabel dat mensen zo onder het minimumloon betaald krijgen. ‘Je krijgt dus helemaal niets terug voor een dag werken. En je krijgt veel minder betaald dan je collega, die hetzelfde werk doet.’ Hij maakt zich grote zorgen over het effect van deze maatregel. ‘Veel mensen zullen zich afvragen of ze hiervoor nog hun bed uit moeten komen. Ik denk dat een grote groep mensen afhaakt.’

Ook wethouder Stella van Gent van de gemeente Súdwest-Fryslân maakt zich hier grote zorgen over. ‘Het is een diskwalificatie van mensen die een bijdrage leveren en van waarde zijn. Hier demotiveer je de groep mee. Waarom zou je gaan werken? Het is uitzichtloos en biedt geen enkele kans op verbetering. En dat is juist zo ernstig omdat werk heel belangrijk is voor het dagritme van deze mensen. Het zorgt dat ze opstaan, zichzelf verzorgen, fatsoenlijk eten, noem maar op. Als je deze mensen met een uitkering op de bank zet, gaat het niet goed.’ Eefke Meijerink sluit zich hierbij aan. ‘De maatregel rond loondispensatie is gewoon gruwelijk. Het liberale smaldeel in de samenleving heeft de mond vol over dat werk moet lonen, maar kennelijk geldt dat niet voor iedereen. Ik vind het schrijnend. Ik ben aan het uitzoeken wat we als gemeente op dit punt kunnen doen. Hoe kunnen we zorgen dat werk toch stimulerend blijft?’

Basisbaan

De PvdA Groningen schrok van de kabinetsplannen en besloot de tegenaanval in te zetten. ‘De afschaffi ng van de loonkostensubsidie is voor ons een schrikbeeld; mensen met een arbeidsbeperking moeten werken en krijgen alleen een uitkering. Dat kan niet. Er zijn gewoon mensen die ook bij hoogconjunctuur niet aan het werk komen. Zonder de hulp van de overheid krijgen deze mensen nooit een baan. Daarom willen we dat het college werk gaat maken van de basisbaan’, legt raadslid Jan Pieter Loopstra uit.

‘Dat is een vorm van gesubsidieerde arbeid,’ zegt Loopstra. ‘We willen dat er banen komen zoals buurtconciërge, klassenassistent, fietssteward of verkeersregelaar. Hier kunnen mensen aan de slag tegen het minimumloon. Het mes snijdt aan twee kanten: de stad knapt ervan op en mensen zijn weer aan het werk. In Groningen zien we de tweedeling groeien tussen mensen die het voor de wind gaat en mensen die het tegenzit. Werk is de oplossing om die tweedeling tegen te gaan. We moeten de arbeid weer zo gaan verdelen dat ieder zijn deel kan bijdragen.’

'We moeten de arbeid weer zo gaan verdelen dat ieder zijn deel kan bijdragen’

Gijs van Dijk komt vanuit de Tweede Kamer in actie tegen het schrappen van de loonkostensubsidie. ‘Deze maatregel is een grote misser, vergelijkbaar met het schrappen van de dividendbelasting. Dit gaat om kwetsbare mensen, die willen werken ondanks hun arbeidsbeperking. We hebben de sociale werkvoorziening omgebouwd en er garantiebanen voor teruggebracht, zodat deze mensen kunnen werken op de werkvloer met collega’s. Dat systeem bestaat net en de markt doet het goed. We zitten midden in het proces met deze kwetsbare groep. En dan doen we het ineens helemaal anders: “U krijgt niet meer een volwaardig loon, u krijgt voortaan betaald op het niveau van de bijstand.” Wat is dat voor signaal? Ik vind het belangrijk dat deze mensen de waardering krijgen die ze verdienen: iedereen is welkom op de werkvloer. Daar hoort begeleiding en subsidie bij. Er is nu geld zat, en dan gaan we geld weghalen bij kwetsbare mensen die het minimumloon verdienen. Dit geeft ze geen enkele prikkel en geen enkele waardering. Kwetsbare mensen krijgen hier een schop van rechts.’

Van Dijk snapt niet waar de maatregel vandaan komt. ‘De werkgevers die ik hierover heb gesproken zeggen dat zij dit ook niet willen. Ze wennen net aan die nieuwe manier van werken. Gemeenten willen dit ook niet, zij zijn hard aan het werk om mensen geplaatst krijgen. Deze maatregel geeft geen enkele prikkel voor werk. Het is een politieke keuze gebaseerd op niets.’ Hij is van plan om vol de aanval in te zetten op dit plan. ‘Ik ga hierover in gesprek met mensen met een beperking. We moeten laten zien wat er aan de hand is, even wat realiteit in die Haagse kaasstolp duwen. Dit zijn mensen die graag willen werken, en een beetje hulp nodig hebben. Bij het begrotingsdebat kunnen we aantonen dat het niet nodig is; er is geld zat, en we hebben net een nieuw stelsel om deze mensen te laten werken. Wat is de ratio om te doen? Er gaat veel geld naar grote bedrijven, en dat wordt weggehaald bij deze kwetsbare mensen. Dit raakt onze partij in het hart.’

 

Afbeelding: Werry Crone | WBS 

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 41 nr. 4
Reageer

Gerelateerde artikelen:

Jacqueline Kalk

Hebzucht in een digitaal jasje

Lees artikel

Jan Chris de Boer

Lokale kwesties, geen anticampagne en uit de bubbel

Lees artikel

Kirsten Verdel

Trouw aan de mensen en de idealen

Lees artikel

Verder in deze uitgave van Lokaal Bestuur
Jaargang 41 nummer 4 :

Lees deze artikelen in Lokaal Bestuur:

download pdf word nu abonnee