Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Een half jaar na het woonakkoord

Harriët van Domselaar

Toen Lokaal Bestuur een half jaar geleden een themanummer maakte over het Woonakkoord en we ons licht opstaken bij lokale politici, wetenschappers en vertegenwoordigers van huurders, was bijna iedereen kritisch. Inmiddels is Prinsjesdag achter de rug en zijn er veel plannen bijgesteld. In een nieuwe rondje langs de velden vroegen we: wat is er verbeterd en wat moet er nog meer gebeuren?

jacques monasch

‘Een stevig en sociaal bouwpakket’
Jacques Monasch, Tweede Kamerlid, woordvoerder wonen

 

‘De PvdA wilde bij Prinsjesdag extra geld om de overschrijdingen op de huurtoeslag op te vangen en een stevig investeringspakket voor de bouw. Dat is gelukt. Het budget voor de huurtoeslag wordt vergroot om de tegenvaller van 111 miljoen van vorig jaar structureel op te vangen. Goed nieuws voor de koopkracht van huurders. In het vorige kabinet werden deze tegenvallers nog bezuinigd op de huurders. Het toenemende beroep op de huurtoeslag door ouderen vanwege de scheiding wonen/zorg wordt structureel gecompenseerd vanuit de VWS- begroting, oplopend tot 55 miljoen in 2017. Eerder trok dit kabinet al 425 miljoen extra per jaar uit om de huurstijging voor de lage inkomens via de huurtoeslag te compenseren.’

Vrede

‘Verder willen wij de energierekening voor huurders naar beneden hebben. Het kabinet tekent daarvoor de vrede met de woningcorporaties. Belangrijk, want dat zijn belangrijke opdrachtgevers voor de bouw. Er komt 400 miljoen euro vrij voor corporaties om huurwoningen te verduurzamen. Dat betekent 15.000 extra banen en een lagere energierekening voor huurders. Voor de  particuliere huiseigenaren staat een Energiebesparingsfonds klaar van 785 miljoen euro. Een revolving fund gefinancierd door het Rijk (185 miljoen euro) en de private sector (onder andere de Rabobank) om tegen lage rente je huis te verduurzamen. Startdatum 1 november 2013.’

‘De zogeheten integratieheffing wordt afgeschaft. Daardoor vervalt de dubbele BTW op de ombouw van kantoren en de BTW op zelfgebouwde woningen. Dat stimuleert de bouw en de aanpak van leegstaande kantoren. Dat is een lastenverlichting van 100 miljoen voor de bouw en de woningcorporaties.’

 Schenkbelasting

‘Voor de koopmarkt wordt de schenkbelasting verruimd en kunnen restschulden voortaan onder de Nationale Hypotheekgarantie (NHG) worden gefinancierd. Goed nieuws voor de doorstroming. Eerder werd de overdrachtsbelasting verlaagd. De tijdelijke verlaging van de BTW voor renovaties loopt door tot volgend jaar maart en er is het verhoogde bedrag van 50 miljoen euro voor startersleningen. En als klap op de vuurpijl wordt er eindelijk een begin gemaakt met het investeren van pensioenfondsen in de Nederlandse hypotheekmarkt. Hoogste tijd!’

Invloed

‘Er is met name voor de huurders en de woningcorporaties meer goed nieuws. Het woningwaarderingstelsel wordt aangepast waarbij de zogeheten Donnerpunten van tafel gaan. Een automatische huurverhoging van 120 euro bij vrijkomende huurwoningen is daarmee van de baan. Verder is vastgelegd dat de sociale woningvoorraad in tact blijft. Leefbaarheid blijft gewoon een taak van corporaties en we gaan gemeenten meer invloed geven op het beleid van die corporaties. Kortom, we maken waar wat we in ons verkiezingsprogramma opschreven!’

 

wouter van gent‘Beleid werkt segregatie in de hand’
Wouter van Gent, docent Universiteit van Amsterdam, deskundige woonbeleid

‘Hoewel er in de hervormingsagenda goede stappen gezet worden wat betreft de afbouw en beperking van hypotheekschulden, kan de technocratische het-is-crisis-en-dit-is-nodig-toon de liberale visie niet helemaal verhullen. Het kabinet streeft naar een hogere mate van keuzevrijheid op de woningmarkt - weliswaar naar gelang het inkomen - en rechtstreekse bemoeienis van de overheid wordt zoveel mogelijk vermeden. Het motto is: liever stimuleren, dan investeren. Deze visie past bij het eerdere woonbeleid en bij dit kabinet en kan daarom geen verrassing zijn.’

Strategie

‘Toch heb ik wel twee belangrijke kritiekpunten. Ten eerste: op dit moment liggen de bouw en de renovatie grotendeels stil. De hervormingsagenda erkent dit, maar de regering is niet bereid te investeren. De strategie is vooral om door middel van nieuwe huurregulering de vraag naar woningen (nog) nijpender te maken. Het idee is dat de grote vraag onder middeninkomens investeerders zal bewegen anticyclisch koop- en huurwoningen te bouwen, dat wil zeggen: investeren in tijden van laagconjunctuur. Dat is mijns inziens een gevaarlijke strategie, aangezien investeerders in deze tijden toch risicomijdend opereren, zeker in zwakkere regionale woonmarkten. De kans is daarom groot dat we over een aantal jaren met een vergrote woningnood zitten, in plaats van dat we een massale oplevering van nieuwbouw zullen zien.’

‘Het enige type ontwikkelaar dat de handschoen kan oppakken is de woningcorporatie. De corporaties worden echter geconfronteerd met extra heffingen. En hoewel de heffing gekort wordt voor vernieuwingen in Rotterdam-Zuid, overtollige kantoorruimtes worden gesloopt of  omgezet in iets anders en er wordt geïnvesteerd in krimpgebieden, moet ik constateren dat de regering niet alleen weigert te investeren in de woningmarkt, maar daaraan zelfs het broodnodige kapitaal onttrekt.’

Segregatie

‘Ten tweede is er in de hervormingsagenda geen aandacht voor de sociaalruimtelijke gevolgen van het beleid. Het duurder maken van huurwoningen zal uitsluiting van lagere inkomens betekenen, zeker in populaire woongebieden zoals de binnensteden van Amsterdam en Utrecht. Verder betekent het een toenemende concentratie in minder populaire buurten, vaak aan de rand van de stad en in de regio. Met andere woorden: dit beleid werkt sociale segregatie in de hand met alle negatieve gevolgen van dien, voor burgers en lokale overheden.’

 

jop fackeldey11 5‘Tevreden over erkenning rol corporaties’
Jop Fackeldey, wethouder Lelystad en voorzitter van de fysieke pijler stedennetwerk G32

‘Wij zijn als middelgrote en grote gemeenten eerlijk gezegd wel tevreden over de hervormingsagenda. Het is voor het eerst een samenhangend pakket van maatregelen geworden, voor zowel de huur- als de koopsector. Voor het eerst is er weer hardop gezegd dat corporaties een belangrijke rol spelen. Leefbaarheid blijft, in tegenstelling tot eerdere berichten, een taak van de corporaties. Erkenning van die rol van corporaties, maar ook van hun taak bij de toenemende vraag om seniorenhuisvesting, is voor steden van groot belang.’

 Accepteren

‘Daarnaast heb je natuurlijk te maken met de politieke werkelijkheid. In dat licht is het begrijpelijk dat Aedes, de vereniging van woningcorporaties, een akkoord met minister Blok heeft gesloten over de verhuurdersheffing, in ruil voor een bijdrage van 400 miljoen euro uit het Energieakkoord en een belastingvoordeel. Je kunt ergens wel tégen blijven, maar het is nu eenmaal het recht van een meerderheid om dat te doen. Daarom moet je soms ook zaken accepteren die je aanvankelijk niet wilde. Ik ben ervan overtuigd, dat we er al het mogelijke uit hebben gehaald. Maar we gaan er de komende tijd goed op letten of dat ook genoeg is.’

‘Onze grootste zorg is hoe de op stapel staande bezuinigingen op de corporaties moeten worden opgebracht. Dat zou macro over heel Nederland kunnen gebeuren, maar dat gaat leiden tot grote, onwenselijke regionale verschillen. In sommige regio’s hebben corporaties het extra moeilijk. Met name in krimpgebieden. Daarentegen zijn er ook regio’s die heel weinig problemen kennen. Hier en daar is ook veel geld uitgegeven aan de eigen bedrijfsvoering, dus je moet het per regio, per corporatie bekijken. Gemeenten moeten de vrijheid krijgen om daar zelf mee aan de slag te gaan. Hun positie en invloed moeten verbeterd worden. Ook huurdersverenigingen kunnen veel vaker gehoord en voor vol aangezien worden. Maar zorg er wel voor dat corporaties aan de gang blijven. Maak prestatieafspraken en accepteer daarbij geen ‘dat kan niet’. Een ‘mits’ hanteren is wat dat betreft politiek gemakkelijker.’

Bewaken

‘De PvdA’ers binnen de G32, de club van grote en middelgrote gemeenten, zijn tevreden. We gaan de investeringscapaciteit van de corporaties in de steden nauwlettend volgen en we gaan in de afspraken die we met corporaties maken huurders een duidelijke rol geven. Die afspraken met corporaties krijgen alle aandacht. Ze gaan bijvoorbeeld investeren in de leefbaarheid van buurten: dat is een deel van hun taak. Ze mogen niet meer zomaar hun gang gaan.’

Wethouders

‘Ook over het verhogen van huren, het verkopen van woningen of het schrappen of uitstellen van investeringen, moeten altijd afspraken gemaakt worden met gemeenten. Zet dus in op lokale gesprekken! Het zijn vaak PvdA-wethouders die op die stoelen zitten. Mijn advies aan hen is: zorg ervoor dat je geobjectiveerde informatie krijgt over het presteren van corporaties, van de  inspectie, de sector zelf, het Rijk of een toezichthouder. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw kan daarbij een zwaardere rol gaan spelen. De bal ligt nu dus bij de wethouders.’

 

anita engbers‘Plafond huurtoeslag moet omhoog’
Anita Engbers, voorzitter Werkgroep Huurders PvdA

‘In het regeerakkoord werden de introductie van inkomensafhankelijke huren en de afschaffing van het woningwaarderingsstelsel aangekondigd. Van meet af aan hebben wij ons daar fel tegen verzet. Wij vinden dat de prijs van een huurwoning gekoppeld moet zijn aan de kwaliteit ervan en niet aan het inkomen van de bewoner. En het woningwaarderingsstelsel is een objectieve manier om die kwaliteit te bepalen. Afschaffen daarvan is net zoiets als het afschaffen van een weegschaal bij de groenteboer.’

‘De inkomensafhankelijke huren zijn er tóch gekomen, met als dubbele doelstelling om enerzijds de corporaties zo veel extra inkomen te verschaffen dat ze de verhuurdersheffing kunnen opbrengen en anderzijds het ‘uitroken’ van de zogenaamde scheefwoners, onder het mom dat ze dan geprikkeld worden om door te stromen. Overigens naar koopwoningen waarvoor ze geen hypotheek kunnen afsluiten of naar middeldure huurwoningen, waarvan er veel te weinig voorradig zijn.’

Misvatting

‘Wij wijzen er voortdurend op dat onze partijtop het geweten sust met de veronderstelling dat de huurtoeslag de klappen wel kan opvangen voor mensen met een laag inkomen. Maar dat is  een misvatting. Er zijn ongeveer een half miljoen huishoudens met een inkomen dat lager is dan 33.000 euro. Die mensen behoren tot de primaire doelgroep van de sociale huursector en verdienen te veel om voor huurtoeslag in aanmerking te komen. Zij moeten jaar in, jaar uit de 4 procent huurverhoging uit eigen zak betalen. Ook degenen die zo weinig inkomen hebben dat ze wél in aanmerking komen voor huurtoeslag, merken dat de huurtoeslag minder hard stijgt dan de inflatie en dat ze er dus op achteruit gaan. Wij dringen er dan ook sterk op aan, dat de huurtoeslagplafonds worden verhoogd, maar dat blijft vooralsnog zonder resultaat. Integendeel: het voornemen om alle toeslagen op één hoop te gooien vatten wij op als een voorbode van verder onheil. De betaalbaarheid van het huren zal nog verder onder druk komen te staan.’

‘Ondertussen schieten bij nieuwe verhuringen de prijzen omhoog. Zeker in schaarstegebieden voltrekt de segregatie van lage en middeninkomens zich daardoor in rap tempo. Middeninkomens uitschelden voor scheefwoners sorteert dus effect, maar wij zijn van mening dat de PvdA zich hier juist diep voor moet schamen.’

‘Net voor Prinsjesdag verscheen het voorstel om het woningwaarderingsstelsel voor zelfstandige woonruimten te vereenvoudigen. De regering is gelukkig van het idee afgestapt om het helemaal af te schaffen. Uit het voorstel blijkt dat de tijd die verstreken is sinds het opstellen van het regeerakkoord door minister Blok is gebruikt om zich te verdiepen in de systematiek.’

Liberalisatiegrens

‘Hier en daar zijn er wat scherpe kantjes afgehaald, maar wij vinden het principieel onjuist om de subjectieve woz-waarde een rol te laten spelen in een objectief kwaliteitsstelsel en verder geloven we er geen snars van dat er voldoende betaalbare huurwoningen beschikbaar blijven zolang de liberalisatiegrens niet omhoog gaat. Onze hoop is op dit moment gevestigd op Europa. Wij hebben aan de schrijfgroep voor het Europese verkiezingsprogramma voorgesteld om daarin op te nemen dat we in overleg met Europa inkomensgrenzen afschaffen (want waar bemoeit Europa zich mee?) of ze dermate optrekken dat gemengd wonen weer wél overeind te houden is.’

Het huurdersprogramma van de Werkgroep Huurders van de PvdA samengevat in drie punten:

* De prijs van een woning moet gekoppeld zijn aan de kwaliteit ervan in plaats van aan het inkomen van de bewoner;
* Mensen moeten vrij en onbezwaard kunnen kiezen tussen huur en koop, tussen groot en duur of klein en goedkoop;
* Nodig zijn: voldoende woningen voor elke portemonnee, één fiscaal stelsel voor woonlastenondersteuning voor mensen die dat nodig hebben en voldoende zeggenschap voor huurders.
Wie interesse heeft om lid te worden van de Werkgroep Huurders kan een e-mail sturen naar  wghuurders@gmail.com 

 Afbeelding: Harriët van Domselaar 

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 37 nr. 11 November 2013
Reageer