Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Deregulering van wietteelt: niet het ei van Columbus, wel een stap in de goede richting

Jan Chris de Boer

Nu de leden van de VVD hebben gekozen voor een ‘slimmere vorm van regulering van softdrugs’, lijkt er ook na de Kamerverkiezingen een meerderheid voor het uit de illegaliteit halen van de wietteelt. Daarmee zou er een eind komen aan de opmerkelijke situatie dat in
Nederland de verkoop van wiet wordt gedoogd, maar de teelt ervan verboden is.

Grote vraag is natuurlijk of regulering de oplossing voor de problemen is die er nu zijn, zoals de druggerelateerde criminaliteit in voornamelijk Noord-Brabant en Limburg? Regulering zorgt er ook voor dat er ‘gezondere’ wiet op de markt komt. Een positieve ontwikkeling of zal dat juist meer consumenten aantrekken? En wie moeten die ‘legale’ wiet straks gaan telen?

Burgemeesters, ook van VVD-huize, in met name Noord-Brabant en Limburg pleiten al jaren voor het reguleren van de wietteelt. Eén van de redenen, wellicht de belangrijkste, is dat ze menen dat ze op deze manier de georganiseerde criminaliteit kunnen aanpakken. ‘De wietteelt heeft in Brabant en Limburg verwoestende effecten,’ zegt Paul Depla, burgemeester van Breda. Leegstaande hallen, nietgebruikte zolders en kelders worden onder bedreiging opgeëist voor hennepteelt. ‘We hebben inmiddels honderden plantages in wijken en buurten en die leveren een groot brandgevaar op. Je zult er maar naast wonen. Bovendien wordt er in deze branche heel veel geld verdiend en dat vindt uiteindelijk zijn weg naar de bovenwereld. Naar bijvoorbeeld vastgoed of zaken waarmee men status en invloed krijgt. Neem amateurvoetbalclubs die ineens over veel geld beschikken en allerlei goede voetballersaan zich weten te binden. Als je dat ziet, weet je wat er aan de hand is: daar zit drugsgeld. En hebben drugscriminelen zich geliefd gemaakt. Precies zoals de maffia werkt. De georganiseerde misdaad schurkt inmiddels tegen overheidsinstanties aan. Als je zegt dat men niet probeert te infiltreren in het lokaal bestuur, ben je in mijn ogen naïef.’ 

Vooruitlopend op de regulering van de teelt legt Lokaal Bestuur Paul Depla (burgemeester van Breda), Cyrille Fijnaut (emeritus hoogleraar criminaliteit en strafrecht aan de KU Leuven en de Universiteit Tilburg), Marleen Haage (fractievoorzitter in Utrecht), Marith Volp (Tweede Kamerlid en huisarts) en Jan Hamming (burgemeester van Heusden) daarom wat vragen voor.

Is regulering de beste oplossing om de georganiseerde criminaliteit aan te pakken? Geschat wordt dat 80% van de teelt naar het buitenland gaat. Dat wordt met die regulering niet aangepakt, toch?

Fijnaut: ‘Ik ben tegen het dwaze idee dat je kunt reguleren zonder te legaliseren: iets wat illegaal is kun je per definitie niet reguleren. Ik ben niet tegen legalisering, maar samen met Brice De Ruyver verdedig ik in ons boek De Derde Weg het standpunt dat legalisering moet gebeuren in het kader van de Europese Unie en op basis van een protocol bij de drugsverdragen. Mede omdat de illegale wietteelt in dit land voor een groot stuk is uitgegroeid tot een internationale, kapitaalkrachtige en gewelddadige industrie is legalisering slechts een onderdeel van een brede strategie die nodig is om de georganiseerde misdaad in die sector terug te kunnen dringen. Om dit laatste succesvol te kunnen doen, is trouwens de medewerking van de omringende landen hard nodig. Ook hierom is een Alleingang van Nederland bij de legalisering van cannabis heel dom.’

Depla: ‘Iedereen erkent dat het huidige systeem failliet is en veel te lang heeft geduurd. We hebben met de huidige constructie een illegale markt voor criminelen gecreëerd. Sterker nog: de overheid heeft voor de criminelen de rode loper uitgerold. De gedoogde coffeeshops, met een vergunning van de overheid, kunnen alleen maar op een illegale manier aan hun spullen komen. Het is heel raar dat de overheid dat faciliteert. Regulering zal niet alle problemen oplossen. Het huidige systeem geef ik het rapportcijfer 3, met regulering wordt dat een 6, misschien een 7. Regulering levert een bijdrage aan het oplossen van de huidige problemen, maar het is niet de enige oplossing.’

Depla: 'Regulering levert een bijdrage aan het oplossen van de huidige problemen, maar het is niet de enige oplossing.'

Hamming: ‘Het is niet zo dat we door regulering criminelen eerder op het spoor komen. Maar door een deel van de handel, namelijk het deel dat voor de Nederlandse markt bedoeld is, los te knippen van de criminele sector tref je die mensen in hun portemonnee. Ook met regulering moeten we de illegale teelt keihard blijven aanpakken. Maar dat kan alleen internationaal. Op Europees niveau moeten we tot afspraken komen over regulering en de opsporing moeten we sowieso Europees aanpakken. Want het gaat hier om criminelen die internationaal actief zijn.’

Volp: ‘Regulering is niet alleen de beste oplossing, het is feitelijk de enige oplossing die werkt om de wietcriminaliteit terug te dringen. Wat na regulering aan illegaliteit overblijft, zal een kleiner deel van de markt zijn. Die moet met gerichte opsporing en vervolging beter aan te pakken zijn. Waarbij wat de PvdA betreft juist ingezet mag worden op de aanpak van “grote vissen”, de
georganiseerde criminele bendes voor wie de hennepproductie vaak een klein deel is van een totaal aan criminele activiteiten als illegale wapenhandel, mensenhandel en handel in hard drugs.’

Haage: ‘Het huidige stelsel, met de schizofrene situatie van een legale voordeur en een gecriminaliseerde achterdeur, is in elk geval niet houdbaar. Nu is de teelt van wiet in handen van criminelen en dat moeten we niet willen. Ik weet ook wel dat na regulering niet alle problemen zijn opgelost. Politie-inzet blijft noodzakelijk, daar ben ik niet naïef in. Ik zet wel vraagtekens bij die 80%. Het is namelijk een percentage dat altijd wordt genoemd door tegenstanders van regulering. Ik vermoed dat het eerder rond de 50 ligt, maar er is nooit onderzoek naar gedaan. Dat is ook moeilijk, natuurlijk, want het gaat om illegale activiteiten.’

Nu de regulering van de wietteelt een kwestie van tijd lijkt, is het tijd voor een blik vooruit: hoe moet de regulering vorm krijgen?

Volp: ‘De keten moet van teelt tot en met verkoop helemaal gereguleerd worden. Dat wil zeggen dat gedoogde coffeeshops alleen maar van gedoogde wiettelers mogen inkopen en dat die coffeeshops alleen maar mogen verkopen aan klanten boven de 18 jaar. Op die hele keten moet streng toezicht komen vanuit de overheid. Verkoop en inkoop buiten die keten blijven strafbaar.’

Fijnaut: ‘In ons boek pleiten we voor niet-commerciële vormen van regulering, zoals thuisteelt voor eigen gebruik, medische cannabis voor ernstig zieken en cannabisclubs. Wij zien dus niets in de handhaving van het commerciële coffeeshopsysteem.’

Depla: ‘Je kunt kijken naar hoe we nu de wietteelt voor medicinaal gebruik hebben geregeld. Bedrocan in Veendam verzorgt die teelt voor Nederland. Het gaat hier om een gecontroleerd, gesloten systeem. Het bedrijf mag alleen aan Nederlandse apothekers leveren en Nederlandse apothekers mogen medicinale wiet alleen van dit bedrijf afnemen. Zo’n systeem kan ook worden opgezet voor het recreatief gebruik van cannabis. Daarnaast zou je nog wat experimenten kunnen opzetten en daarbij vooral ook kijken naar onbedoelde effecten. En betrek in elk geval de Inspectie voor de Gezondheidszorg, de politie en de gemeenten daarbij.’

Fijnaut: 'We zien niets in de handhaving van het huidige commerciële coffeeshopsysteem.'

Haage: ‘Daar zijn heel veel ideeën over in het land. Je kunt bijvoorbeeld denken aan wietclubs die gebruikmaken van een professionele kwekerij in de vorm van een coöperatie. Zo zijn er allerlei plannen voor experimenten. Alleen gebeurt er niets, het Rijk ligt dwars en loopt enorm achter. Het is de wet van de remmende voorsprong.’

Hamming: ‘Een voorwaarde is dat er streng toezicht komt van de overheid. We zullen moeten beginnen met experimenten en wij willen daar als gemeente graag een rol in spelen. Ik kies niet voor rijkskwekers, laat gewone ondernemers de teelt verzorgen, maar er moet wel een Bibob-screening plaatsvinden en het Rijk moet een goede controle opzetten, onder meer op de kwaliteit van de wiet.’

Wie mogen straks de gedoogde wiettelers zijn? En komen de huidige, illegale wiettelers straks in aanmerking voor een vergunning?

Depla: ‘Nou, dat lijkt me risicovol. Bedrijven moeten goed beschermd worden tegen de onderwereld. Dat betekent dat de teelt niet overal kan plaatsvinden. Daarnaast is een variëteit in het aanbod noodzakelijk. Daar zijn vast wel geschikte telers voor te vinden. De huidige criminele telers komen wat mij betreft niet in aanmerking voor een vergunning. Geen generaal pardon voor criminelen!’

Volp: ‘Ja, als die telers aan de randvoorwaarden voldoen om in aanmerking te komen voor een gedoogvergunning, moeten
zij die kunnen krijgen. Anders zouden alleen nieuwe telers daarvoor in aanmerking kunnen komen en die zullen niet aan de vraag naar wiet kunnen voldoen. Overigens moeten ook lokale initiatieven een kans krijgen.’

Fijnaut: ‘Gegeven de toestand in het land moeten alle aanvragers van vergunningen voor de productie van cannabis worden onderworpen aan een indringende Bibob-screening. Het feit dat iemand veel weet van illegale wietteelt is geen reden om hem of haar zomaar een teeltvergunning te geven. De kennis op dit gebied is trouwens wereldwijd te koop.’

Volp: 'Ook lokale initiatieven moeten een kans krijgen.'

Hamming: ‘De criminele telers van nu zullen niet door de Bibobscreening komen, dus zij komen terecht niet in aanmerking voor een vergunning. Ik denk aan nieuwe telers die in goed beveiligde kassen wiet kweken. Die beveiligde kassen bestaan al voor dure planten, dus dat is een voor de hand liggende oplossing. De coffeeshops pleiten al jaren voor zo’n oplossing.’

Haage: ‘Daar moet goed over worden nagedacht, maar we moeten in elk geval de georganiseerde criminelen straks niet aan een baantje bij de overheid helpen. Ik zag laatst dat boeren in Groningen wiet telen, omdat ze met hun reguliere gewassen het hoofd niet meer boven water kunnen houden. Wellicht is dat een oplossing.’

Regulering betekent ook dat er eisen aan de kwaliteit kunnen worden gesteld. Zo kan het thc-gehalte omlaag en is een verbod op het gebruik van pesticiden denkbaar. Tegelijkertijd voert de overheid een actief ontmoedigingsbeleid. Is dat niet hypocriet?

Fijnaut: ‘In het gereguleerde deel van een industrie kan een overheid kwaliteitseisen stellen aan product, transport en distributie. En net als in het geval van de tabaksindustrie hoort hier een stevig ontmoedigingsbeleid bij, vooral richting jongeren in kwetsbare leeftijdsgroepen en kwetsbare bevolkingsgroepen. Gebeurt dit niet, dan wordt de groep gebruikers met ernstige verslavingsproblemen nog groter.’

Depla: ‘Ik geloof niet in een toename van het gebruik doordat er op de kwaliteit wordt gelet. Bovendien: er móet wel iets aan de kwaliteit worden gedaan. Als je ziet hoeveel en hoeveel soorten gif er in de wietteelt worden gebruikt, dat zouden we in de tomatenteelt nooit accepteren.’

Haage: ‘Leeftijdgenoten van mij die vroeger blowden en dat nu af en toe voor de grap nog eens doen, zeggen dat het spul wel
tien keer zo sterk is geworden. Met de huidige thc-waarden kun je eigenlijk niet meer van softdrugs spreken. Dat door goede controles het gebruik toe gaat nemen, geloof ik niet. We reguleren ook prostitutie en alcoholverkoop zonder dat we stimuleren dat mensen zich overgeven aan sex, drugs and rock ’n roll.’

Hamming: 'Ik niet dat het gebruik na regulering toe zal nemen.'

Volp: ‘Naast de bestrijding van de misdaad is de andere winst van regulering dat de samenstelling van de wiet gecontroleerd kan worden. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat daarmee wiet gezonder wordt. Hooguit minder schadelijk en door regulering kan ook echt productinformatie gegeven worden. Nu weten we niet wat de samenstelling is. De PvdA is voor een streng beleid met aandacht voor de risico’s voor gezondheid. En de verkoop aan jongeren blijft wat ons betreft
verboden.’

Hamming: ‘Ik denk niet dat er mensen zijn die graag willen blowen, maar wachten tot er minder schadelijke wiet verkrijgbaar is. Dus ik denk niet dat het gebruik na regulering toe zal nemen. Daarnaast zal de wiet na regulering ook niet goedkoper worden. Het is straks wel een stuk minder schadelijk, dat is een groot voordeel. Nee, negatieve aspecten zie ik niet.’

 

Afbeelding: Chris Keulen | Hollandse Hoogte

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 40 nr. 4 December 2016
Reageer

Gerelateerde artikelen:

Ton Langenhuyzen

Gereguleerde wietteelt: voor, maar doe het dan wel goed

Lees artikel

Peter Noordanus, burgemeester Tilburg

Luxe discussie over legaliseren wietteelt

Lees artikel

Ton Langenhuyzen

Verhuurders en wietteelt

Lees artikel