Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

De teleurgestelde PvdA-kiezer in meer dan honderd gesprekken

Kirsten Verdel

Het ongemakkelijke huwelijk met de neoliberalen van de VVD, de gekunstelde lijsttrekkersverkiezingen of toch de buitengewoon ongelukkige campagne? Analisten van binnen en buiten de PvdA buitelen over elkaar heen met verklaringen. Maar wat vinden de kiezers er eigenlijk zelf van? En waarom haakten zij deze keer af?

portret winkel art 100 gesprekkenWie: Christiaan Winkel

Wat: Medewerker van het partijbureau

De afgelopen tijd hebben jullie honderden gesprekken gevoerd, hoe is dat zo gekomen?

‘Lodewijk Asscher vroeg honderd PvdA’ers elk vijf mensen te interviewen over de vraag hoe we verder moeten na de uitslag van 15 maart. De geïnterviewden uit deze “21­minuten gesprekken” bestaan voor de helft uit mensen die dit keer PvdA hebben gestemd. 80% heeft ook eerder al op de PvdA gestemd. Een relatief groot deel van de ondervraagde is hoogopgeleid en afkomstig uit de Randstad. Het is dus geen dwarsdoorsnede van de samenleving.’

Wat is eruit gekomen?

‘Mensen zijn enerzijds blij over het feit dat we goede bestuurders leveren, maar anderzijds negatief over het feit dat we te technocratisch zijn. De eerste associatie die ze met de PvdA hadden was “sociale linkse partij.” Maar direct daarna kwamen in 40% van de gevallen al negatievere reacties: vechtpartij, verzuurd, bestuurderspartij, mastodonten. Dat ook mensen die juist dicht bij ons staan al zo negatief zijn, is natuurlijk opvallend.’

Wat moet de PvdA volgens hen doen?

‘Terug naar de basis, voor de gewone man, de gewone vrouw, met een wat linkser beleid en een duidelijker profi el. Vernieuwing en verjonging is daarbij onontbeerlijk. Ze willen een toekomstagenda, waarbij klimaat als zeer belangrijk wordt gezien. En ongeveer 10% van de geïnterviewden zegt: niet meeregeren.’

Dat lijkt een laag percentage?

‘Je moet er echt rekening mee houden dat de geïnterviewde mensen over het algemeen een wat hoger opgeleid profiel hebben.’

Toont de lijst mensen waarmee die 100 PvdA’ers dan niet júist aan dat we inderdaad het contact met de gewone man verloren zijn?

‘Tja, daar valt misschien wel wat voor te zeggen.’

Zijn er andere thema’s naast klimaat die ze op de kaart willen?

‘Klimaat is contrair aan wat electoraal onderzoek altijd aangeeft. Ook dat geeft aan dat deze groep nogal specifiek is. Direct daarna komen overigens wel werk en inkomen, zorg, ongelijkheid en de manier van samenleven. Ze hebben ook zorgen over een aantal onderwerpen: polarisatie, verharding, gescheiden werelden, ­de kloof tussen arm en rijk bijvoorbeeld­ en falende inte gratie en islamisering. En daar wordt milieu en klimaat juist weer pas later in het rijtje genoemd.’

Is dat gek?

‘Tegenstrijdigheden zien we ook bij andere punten. Zo zegt 39% van de geïnterviewden dat er oppositie gevoerd moet worden, terwijl bij een eerdere vraag 90% niet negatief tegenover kabinetsdeelname stond. Dat ligt wellicht aan de manier waarop de vragen gesteld zijn. Het waren allemaal open vragen en ieder heeft dat op zijn eigen manier gedaan, maar de rode lijnen haal je er wel uit.’

De groep ondervraagden is niet geheel representatief, maar de rode lijnen haal je er wel uit

Wat zijn de belangrijkste?

‘Ze verlangen dat de partij strijdt voor bestaanszekerheid en de verzorgingsstaat. De politicoloog Philip van Praag gaf eerder al aan dat het SCP Nederland heeft ingedeeld in zes categorieën, waarvan mensen in de laatste twee categorieën de laagste inkomens, onzekere banen en een onzekere toekomst hebben. Dat is ongeveer 30% van de bevolking. De motivatie van die mensen om PvdA te stemmen was lotsverbetering. Dat is nu verdwenen. We hadden 50% van dat electoraat. Dat is nu nog maar 6%, omdat mensen verslechtering hebben ervaren. Daar moet je weer geloofwaardig op worden. Het gaat dus toch weer om de klassieke sociaal­democratische thema’s. En Kim Putters van het SCP vulde daar op aan dat ook hoogopgeleide mensen nu een neergang ervaren, dus ook zij komen met dit soort thema’s.’

Potentieel gezien is het aantal mogelijke kiezers dus enorm toegenomen, met niet meer alleen de gewone man als doelgroep, maar ook hoogopgeleide mensen die eveneens onzekerheid ervaren?

‘Inderdaad. Dat we dit niet voor elkaar krijgen komt wellicht door onze technocratische benadering, zonder gevoel. De staatsschuld moest in balans. Mensen ervaren dan dat de PvdA’ers er niet voor hen zitten, maar voor de staatsschuld. Een dochter van iemand die al acht jaar op een sociale woning wacht of een bejaarde meneer die maar drie keer per dag naar de wc mag, zijn dan automatisch verhalen die negatief op de PvdA geprojecteerd worden.’

Hadden ze ook nog advies voor Asscher?

‘Ja, hij moet zelfverzekerder en trotser zijn en duidelijker staan voor PvdA­-punten.’

Enkele uitkomsten

• De eerste associatie met PvdA is: ‘een sociale, linkse partij.’

• De associatie direct daarna is in 40% van de gevallen negatief.

• Negatieve associaties zijn: vechtpartij, zuur, bestuurderspartij, mastodonten.

• Tegenover positief staat voortdurend negatief: bijvoorbeeld betrouwbaar en degelijk versus ouderwets en elitair.

• De ondervraagden vinden dat de PvdA terug moet naar de basis.

• De basis is: links beleid, terug naar de basisprincipes, de partijbeginselen.

• Vernieuwing, verjonging en een toekomstagenda zijn daarbij onontbeerlijk.

• Per saldo verlangen ze dat de PvdA bestaanszekerheid en de verzorgingsstaat verdedigt.

• De belangrijkste thema’s vinden ze klimaat, werk en inkomen, zorg, ongelijkheid en de manier van samenleven, waar onder andere integratie onder valt.

• Zorgelijk vinden ze polarisatie, verharding, de kloof tussen arm en rijk, falende integratie en islamisering.

• De geïnterviewden spreken zichzelf soms tegen: 10% zegt in eerste instantie tegen meeregeren te zijn. Later stelt 39% dat er oppositie gevoerd moet worden.

 

Afbeelding: Rosa Kindt | Flickr PvdA

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 41 nr. 2
Reageer

Gerelateerde artikelen:

Marjolein Wessels

Een wenkend sociaal-democratisch perspectief, ook voor jongeren

Lees artikel

Leonie Wildeman

Druk op de reset-knop

Lees artikel

Jacqueline Kalk

Column Jacqueline: Grijze-Mannen-Syndroom

Lees artikel