Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Aan het werk in de regio

Harriët van Domselaar

Hoe creëer je werk in je gemeente, provincie of waterschap? Dit themanummer bevat er vele voorbeelden van. In dit verhaal zoomen we in op drie plekken: Enschede, dat sterk inzet op regionale innovatie, Oldambt, dat de recreatie een impuls geeft en daarmee bezoekers hoopt te trekken en de provincie Friesland, die bij de economische ontwikkeling graag de rol speelt van intermediair.

Wie: Marijke van Hees
Wat: wethouder in Enschede

‘Even voor de volledigheid: ik ben dan wel wethouder economie, maar het onderwerp ‘werk’ hebben we in Enschede gespreid over de gehele politieke breedte. In alle portefeuilles van het college is aandacht voor werk en economie; soms geeft dat wel gedoe maar het is goed werkbaar. Het voorkomt dat aandacht voor de arbeidsmarkt verkokert. We hebben zo allemaal onze eigen invalshoeken en betrokkenheid. Dat houdt je alert en flexibel.’

‘Maar je kunt de arbeidsmarkt  als gemeente  niet naar je hand zetten. Je bent vooral afhankelijk van beslissingen van ondernemers. In Twente werken we aan het ontstaan en de groei van nieuwe bedrijven, vaak als spin-off van de Universiteit Twente of de Hogeschool Saxion. Als overheid kun je voor de faciliteiten zorgen, activiteiten ondersteunen en inhoudelijke verbindingen leggen, maar naar je hand zetten?, nee…. Naast het ontstaan van vele nieuwe bedrijven zien we ook bestaande bedrijven omvallen. Dan staan we met lege handen. Reden temeer om hard te werken aan doorgroei van nieuwe bedrijven.’

Rode draad

‘In Twente is sprake van veel zogeheten maakindustrie. Nano- en biomedische technologie, ict, hightech systemen en nieuwe materialen zijn de speerpunten. Er worden nieuwe diensten en nieuwe producten ontwikkeld. Onze innovatiecampus bij de universiteit heet Kennispark en is onlangs uitgeroepen tot het beste bedrijventerrein van Nederland. De Regio Twente, de provincie Overijssel en gemeenten ondersteunen Kennispark met investeringen, menskracht en fondsen en stimuleren zo samenwerking tussen bedrijven en kennisinstellingen. Het is inmiddels uitgegroeid tot een Twents innovatieprogramma. We hebben een duidelijke gezamenlijke agenda voor het regionale beleid, waarin technologische innovatie de rode draad is. Op de gebieden van zorg, veiligheid en duurzaamheid zijn de Twentse innovaties zichtbaar; daar liggen de kansen en daarvoor zijn innovatiefondsen beschikbaar. De toekenning van investeringen uit deze fondsen en daarmee samenhangende steun aan bedrijven gebeurt vaak achter de schermen. Het is niet de politiek die beslist waar dat naar toe gaat, maar deskundige ondernemers en wetenschappers met specifieke kennis van zaken onderbouwen de beslissingen.’

‘In de medische hoek wordt furore gemaakt met nieuwe vindingen. Zoals een lab-on-a-chip waarmee bloedanalyses en DNA-analyses worden gedaan. Of een geavanceerde digitale operatie-oefentechniek voor training van de oog-handcoördinatie met simulaties waarmee het voelt alsof je echt aan opereren bent. In de medische sector gaat innovatie vaak erg langzaam. Diensten en producten die zijn ontwikkeld moeten passen in de protocollen om ze geaccepteerd te krijgen. Juist daarbij telt de samenwerking.’

‘De gemeente en bedrijven dragen ook bij aan innovatie door slim in te kopen en door publieke data beschikbaar te stellen. Die worden gebruikt voor nieuwe diensten zoals app’s met bijvoorbeeld een toeristische functie, waardering van vastgoed of beschikbare diensten in de wijk. Daar moet de gemeente wel informatie voor beschikbaar stellen natuurlijk. Ook geven we steun aan netwerken van bedrijven, zoals winkeliersverenigingen en MKB Enschede. Die werken samen aan campagnes en marktbewerking.’

Luchthaven

‘Ik zeg wel eens: het gaat bij innovatie niet om de gemeente, het gaat om de gemeenschap. Enschede is onderdeel van een regio; een samenleving waar we economische kansen moeten creëren. Daarbij gaat het ook om beschikbaarheid van bedrijventerreinen, bereikbaarheid en voorzieningen. Zo willen we de aanwezige gesloten militaire vliegbasis omvormen tot een luchthaven.  Oók als PvdA. Het terrein is inmiddels samen met de provincie aangekocht. Er is een particuliere exploitant die de zaak op poten wil zetten. De werkgelegenheid zal in Twente niet alleen toenemen dankzij de arbeidsplaatsen op het vliegveld zelf, onze regio zal ook nóg aantrekkelijker worden voor nieuw te vestigen bedrijven. Maar laat ik nogmaals benadrukken dat economisch succes nooit alleen te danken is aan gemeentelijk beleid. Het is een kwestie van oorzaak en gevolg. Je kunt nooit claimen dat het door die of die bestuurder of politicus komt. Vaak wordt het ook niet in één collegeperiode zichtbaar. Maar het is wel zo, dat als men ziet dat er een actief economisch beleid is, met korte lijnen en niet al te veel onnodige regeltjes, men eerder bereid is om jouw kant op te komen.’

Geduld

‘Bij bepaalde ontwikkelingen moet je ook geduld betrachten. Niet te snel willen. Zo heb ik al lang geleden gezegd dat het zowel sociaal als financieel mooi zou zijn als mensen met een WSW-indicatie bij reguliere bedrijven in dienst kunnen komen. Daarna is er veel gepraat, want bedrijven moeten die verantwoordelijkheid wel willen en kunnen nemen. Er kwamen adviezen over hoe men welke mensen in dienst zou kunnen nemen en hoe wij als gemeente een en ander zouden kunnen ondersteunen. Inmiddels zijn we zover dat een respectabel aantal werknemers bij bedrijven in dienst is en het er prima naar zijn zin heeft. Maar we zijn dus wel al bijna vier jaar verder.’

Resultaten

‘Ook een discussie over de winkelsluitingswet hebben we al jaren, die heeft zeker gevolgen voor de vitaliteit van onze stad. Al in het vorige kabinet was daar volop discussie over. Bij de start van deze collegeperiode was het in Enschede een heet hangijzer; het mocht alleen als we konden aantonen dat er in Enschede sprake is van toerisme; gelukkig zijn we als grensstad voor die test makkelijk geslaagd. Maar nu mogen gemeenten dan eindelijk hun eigen keuzes maken. Ach ja, ook hier geldt: de aanhouder wint meestal wel. In de politiek telt de lange adem, ook al worden we elke vier jaar afgerekend op resultaten, we moeten op de langere termijn blijven inzetten. Dat is in Enschede de PvdA al decennia lang toevertrouwd.’

Wie: Klaas van Leeuwen
Wat: wethouder in Oldambt

‘Het is slecht gesteld met de economische omstandigheden in ons gebied. We hebben hier per hoofd van de bevolking 0,59 baan. Dat is in schril contrast met het landelijke gemiddelde van 0,73. Zorgwekkend is ook het grote aantal mensen met een uitkering, welke dan ook, waarover overleg plaatsvindt met staatssecretaris Jetta Klijnsma. We hebben met meerdere gemeenten in Oost Groningen een regiodocument gemaakt, dat we met haar bespreken.’

‘Oldambt telt 39.000 inwoners en is onderdeel van een grensgebied met Duitsland. We kunnen daar wederzijds voordeel van hebben. Zo komt in onze hoofdkern Winschoten – met 230 winkels – 20% van het winkelend publiek op zaterdag van over de grens.  Het is de tweede koopstad van de provincie Groningen en we trekken nu ruim twaalf miljoen uit om het een en ander te verbeteren en een prachtig Cultuurhuis te bouwen. Oók gericht op behoud van arbeidsplaatsen en op de aantrekkingskracht voor de regio. De situatie over de grens is grotendeels hetzelfde. De kernen spiegelen zich naadloos en we herkennen elkaars werkgelegenheidsproblematiek.’

Mogelijkheden

‘Rond het Oldambtmeer is een belangrijke recreatieve ontwikkeling gaande. Wij zijn tenslotte de jongste watergemeente van Nederland. Toch zijn - naast de agrarische sector - de thuiszorg en de Eemshaven de grootste werkgevers. Gelukkig hebben we ook ons ziekenhuis weten te behouden. En momenteel zitten we in de besluitvormingsfase van twee grote projecten: Wereldbazaar en Spa World. Als dat allemaal gaat lukken, zijn die samen goed voor 500 fte. Bovendien zou de verwezenlijking van deze plannen tienduizend bezoekers aan onze regio opleveren, waar iedereen een economisch graantje van mee kan pikken. Langzaamaan ontdekt men de mogelijkheden en schoonheid van ons gebied. Zelfs Lutz Jacobi keek laatst haar ogen uit. En die is toch wel wat gewend in Friesland…’.

‘Oldambtsters zijn goed in verbinden. Een belangrijke eigenschap: partijen met elkaar in contact brengen. Daarbij moet je groot durven denken en afstappen van het idee ‘een kleine regio haalt toch geen groot bedrijf binnen’. Chinezen zien de Eemshaven toch ook als Rotterdam-Noord? In Nederland zeurt men al gauw over “dat is te ver reizen”, maar onze regio is gemakkelijk bereikbaar. Dat is onder meer bewezen door een bedrijf als HOZA. Begonnen in Zaandam, maar - evenals andere bedrijven, ook agrarische - uiteindelijk naar onze regio verhuisd. HOZA is in Scheemda uitgegroeid tot de grootste leverancier van aluminium veilingkarren ter wereld.’

Meegaan met je tijd

“Onze cultuur is gebaseerd op hard werken, eerlijk zijn en achter elke moeilijkheid een mogelijkheid zien. In de groeiende zorgsector investeert men daarom in opleidingen en in agrarische bedrijven speelt men ook in op de snelle veranderingen. Meegaan met je tijd is het credo. En dan is men bijvoorbeeld bereid om voor de aanleg van breedband desnoods zelf de sleuven te graven, waarna wij als gemeente een faciliterende rol kunnen spelen. Het gaat om elkaar motiveren en om wederzijds vertrouwen. Zo gaan we samen met woningstichting Het Groninger Huis en bewoners onderzoeken of we het buitengebied van Nieuwolda energieneutraal kunnen maken. Vorig jaar is er een nieuw type bedrijfsverzamelgebouw - TOCO genaamd - geopend. Dat is een initiatief van twee zzp’ers, die thuis uit hun jasje groeiden en in een leegstaand kantoorgebouw units hebben laten bouwen, waar ook andere MKB’ers gebruik van kunnen maken. Het fungeert nu als een soort broedplaats, waar expertise en ervaring gedeeld kunnen worden. Ook het Eems Dollard Business Forum is zo’n mooi initiatief. Maar het verhaal wordt waarschijnlijk te lang om daar ook dieper op in te gaan… Hopelijk heb ik vanuit hier andere regio’s een hart onder de riem gestoken. Waar bepaalde plannen niet lukken, liggen altijd wel weer nieuwe kansen. Soms vergt dat extra tijd. De ontwikkeling van de Eemshaven stamt tenslotte ook nog uit de tijd van Den Uyl…’.

Wie: Hans Konst
Wat: gedeputeerde in Friesland

‘Proberen om van een rijtje huizen een gemeenschap te maken, daar gaat het in grote lijnen om. Natuurlijk gaat het ook om het realiseren van Energy Valley en het goed functioneren van het openbaar vervoer, maar als de onderlinge samenhang ontbreekt, is er ook geen basis voor een sterk economisch beleid. Je moet als provincie bij aanbestedingen bijvoorbeeld werkervaringsplaatsen op durven eisen. En een directe lijn onderhouden met het UWV. Want al hebben de gemeenten de uitkeringsgerechtigden in de kaartenbak, je moet als provinciebestuur ook op de hoogte willen blijven van kansen die er liggen. Via een platform kun je gemeenten aanraden, misschien zelfs wel verplichten, om samen te werken. Maar let op: laat elkaar ook in je waarde. Besef dat je met elkaar door één deur moet kunnen. Pas als dat goed functioneert, levert dat banen op. Bij ons heeft Leeuwarden wat dat betreft een spilfunctie. Maar ook Heerenveen bewijst de regio zeer goede diensten. Onlangs hebben zich daar twee nieuwe zuivelfabrieken gevestigd.’

Het behoud

‘Kijk, je kunt de economie nooit naar je hand zetten, maar toch is het behoud ervan overzichtelijker dan je denkt. Elke regio heeft zo zijn specifieke bedrijven. Hoogopgeleide mensen reizen het verst. Schoolverlaters zoeken werk op brommerafstand. Daar kun je als regio op inspelen. Met in eerste instantie de nadruk op “houden wat je hebt”.
‘Naast onze aandacht voor de rijksdiensten, waar ook behoorlijke klappen vallen, hebben we in Friesland nu een ‘aanvalsplan woningmarkt’. Bouwbedrijven gaan de vastgelopen woningmarkt op gang brengen. Het gaat om renovaties maar ook om opleidingsplekken. Ook de afstemming van onderwijs en arbeidsmarkt is van groot belang. Dan is het altijd makkelijk als bestuurders van dezelfde partij zijn. Bij de sectorplannen van Lodewijk Asscher, zoals die nu op ons afkomen, worden gedeputeerden en wethouders wel eens overgeslagen. Dat is jammer. We zijn als PvdA in het noorden erg sterk. Het zou dus goed zijn om ons als intermediair te gebruiken.’

 Foto: Harriët van Domselaar

Uit publicatie Lokaal Bestuur, Jaargang 38 nr. 2 Februari 2014
Reageer

Verder in deze uitgave van Lokaal Bestuur
Jaargang 38 nummer 2 februari 2014:

Lees deze artikelen in Lokaal Bestuur:

download pdf word nu abonnee