Deze website gebruikt cookies

Voor een volledige werking van de website worden cookies op uw computer gezet.
Daarnaast worden cookies geplaatst voor het bijhouden van bezoekersgedrag binnen Google Analytics, de werking van social media knoppen en reactiemogelijkheiden op blogberichten.
Wil je meer informatie over hoe www.lokaalbestuur.nl om gaat met uw privacy en welke cookies worden opgeslagen, lees dan ons cookiebeleid.

Inloggen mijn CLB

Analyse verkiezingsuitslag

25 maart 2014

De verkiezingsuitslag en de gevolgen

GEZAMENLIJK OPTREKKEN BELANGRIJKER DAN OOIT

Jacqueline Kalk
Secretaris CLB

Verloren maar niet verslagen. Maar oh, wat kregen we een harde dreun! Het lokale politieke landschap is ingrijpend veranderd. De verhoudingen in de gemeenteraden gingen op de schop. Daar waar we traditioneel de grootste partij waren, zijn we dat sinds 19 maart in veel gevallen niet meer. Ondanks de geweldige campagne, het canvassen, de rozen, de persoonlijke contacten en de inzet van heel veel mensen. Het is niet anders. Maar we zijn en blijven trots op onze inspanningen.

De scherven opgeveegd, de kaasstolp aan diggelen, de brief van Sharon Dijksma, ongetwijfeld zal er een nieuw rapport komen of een commissie die de uitslag zal analyseren. Interessant is dan de vraag hoe het kan dat we zo fors hebben verloren terwijl je dat op straat en in de contacten met de kiezers niet voelde aankomen. Wie je ook sprak van onze lokale mensen, bijna overal was de reactie: ben je eenmaal in gesprek met de mensen, dan zijn ze niet erg negatief en kun je het allemaal wel goed uitleggen. De discrepantie tussen de uitslag en de geluiden uit de campagne is wellicht het interessantste punt voor deze evaluatie. Toch is een aantal oorzaken van ons grote verlies nu al te noemen, zoals de economische crisis en de lengte daarvan, de onduidelijkheid over de zorg, de jeugdwerkloosheid die alsmaar blijft groeien, het verliezen van je eigen gezicht door het regeren met de VVD, het niet kunnen claimen van de successen die er wel waren. Dat zijn geen factoren die een goed verkiezingsresultaat vergemakkelijken. Dat wisten we ook op voorhand, maar een verlies van deze omvang hebben we niet zien aankomen.

De grote steden

tabel 1

Rotterdam en Utrecht laten het grootste verlies zien. Naast de landelijke tendens kenden beide steden ook hun ‘eigen affaires’ (de integriteitsschendingen in Rotterdam-Feijenoord en de diefstal van het raadslid Van der Roest in Utrecht) die de extra slechte uitkomst kunnen verklaren. Maar ook andere zaken speelden een rol. Denk maar aan het Spuiforum in Den Haag, de grote bouwprojecten in alle steden en de afkeer van de kiezer daarvan, de toeslagenaffaire in Amsterdam. En daarbij de vraag of we in alle steden wel bekende en aansprekende lijsttrekkers hebben kunnen inzetten.

De G32

De positie van de PvdA is in de grotere steden van oudsher altijd stevig geweest. Onze wethouders en fracties waren veelal beeldbepalend op terreinen als volkshuisvesting, sociale zaken, onderwijs en de WMO. De vraag is of we deze positie kunnen behouden gelet op de verkiezingsuitslag in de G32, ingedeeld in Noord- en Oost-Nederland, West- en Midden-Nederland en Zuid-Nederland.

G32 Noord- en Oost-Nederland

g32 noord

 

Procentueel zijn de grootste verliezen geleden in Groningen (45 procent) en Almelo en Lelystad (elk ruim 42 procent).

G32 West- en Midden-Nederland

g32 west en midden

 

In Nijmegen en Delft zijn de grootste verliezen geleden, elk 50 procent.

G32 Zuid-Nederland

g32 zuid

In Zuid-Nederland hebben we het grootste verlies geleden in Tilburg: 54 procent. In Breda, Heerlen, Helmond en Sittard-Geleen zijn we gehalveerd. 

Elke stad heeft zijn eigen verhaal. Een deel van de verklaring hebben we in de inleiding genoemd. Maar ook lokale kwesties speelden een rol, zoals grote bouwprojecten, de plaatsing van windmolens, betaald parkeren, een dierentuin enzovoorts. Een nadere analyse kan uitwijzen of de stelling hout snijdt dat daar waar lokale projecten zoals de Flevokust in Lelystad, gecombineerd met meer algemene zaken als de lengte van de economische crisis en de onduidelijkheid over de zorg, geleid hebben tot een extra verlies in een aantal van deze grote steden.

Lokale successen

Gelukkig zijn die er ook. In Dinkelland, Doesburg, Dongen, Harlingen, Heeze-Leende, Heiloo, Heusden, Hoorn, Horst aan de Maas, Kapelle, Kollumerland, Mook en Middelaar, Simpelveld, Someren, Steenbergen, Terschelling, Tytsjerksteradiel, Venlo, Weesp, Westerveld en Zeevang hebben we een hoger percentage stemmen behaald dan in 2010. We feliciteren jullie met deze winst! In De Bilt, Eijsden-Margraten, Geldrop-Mierlo en Roerdalen deden we weer mee als zelfstandige partij, en zijn we als PvdA lokaal weer vertegenwoordigd. Ook van harte gefeliciteerd.
En in 68 gemeenten zijn we in zetelaantal gelijk gebleven. Prachtig!
Wij zijn nog steeds de grootste partij in 14 gemeenten. We feliciteren Assen, Brummen, Eindhoven, Gorinchem, Harlingen, Hoorn, Landgraaf, Leeuwarderadeel, Maassluis, Marum, Midden-Drenthe, Smallingerland, Terschelling en Weststellingwerf met dit resultaat.
Opvallende afwezigen bij de lokale successen zijn de stedelijke gebieden.

Lokale kwesties

Intern gedoe, ruzies in fracties en afsplitsingen zijn oorzaak van een bovengemiddeld slecht verkiezingsresultaat. In veel van deze gevallen zijn in de periode 2010-2014 fractieleden overgelopen naar een lokale partij, vaak uit opportunisme: om meer kans te maken op het behoud van hun zetel na de verkiezingen. Een kleine opsomming:

 

% PvdA stemmen in 2010

% PvdA stemmen in 2014

% stemmen op lokale partijen in 2014

Castricum

11,6

7,1

33,4

Menterwolde

31,3

9,7

24,5

Goes

18,1

8,8

9,5

Hoogezand

30,7

13,2

12,3

Roosendaal

11,8

6,8

43,2

Veenendaal

10,2

4,4

16

 

Helaas moeten we vaststellen dat voor betrokkenen deze strategie - binnenkomen in 2010 of al eerder via de PvdA, geen genoegen nemen met de interne partijdemocratie, afscheiden met behoud van de zetel van de PvdA, aansluiten bij (of oprichten van) een lokale partij en een terugkeer in de raad via de lokale partij - succesvol is.  Een dergelijke handelwijze is per definitie ‘voor jezelf gaan’, laakbaar en past niet bij een democratische partij. Helaas is het een gegeven waar we steeds vaker mee te maken hebben gehad.

Lokale drama’s

De Partij van de Arbeid zal de komende vier jaar niet in de gemeenteraad zijn vertegenwoordigd in Blaricum, Bodegraven-Reeuwijk, Echt-Susteren, Gulpen-Wittem, Leudal en Oudewater.
In 62 gemeenten hebben we een eenmansfractie.

Hoe nu verder?

In de komende weken zullen de coalitie-onderhandelingen worden gevoerd. Deze zullen lastiger dan ooit zijn. Onze positie is in de meeste gemeenten een geheel andere dan vier jaar geleden. Maar dat geldt voor veel partijen. De eerste indruk die de uitslag geeft, is die van een verder versplinterd politiek landschap. In een gemiddelde raad van 23 zetels zijn al snel minimaal acht partijen vertegenwoordigd. Met uitzondering van de grote steden is er vaak niet echt één heel grote partij maar is het beeld dat er een grootste (met maar 1 of 2 zetels meer) is, gevolgd door 3 of 4 partijen met een bijna gelijk aantal zetels. Het lijkt erop dat er een noodzaak zal zijn tot het vormen van brede coalities. De lokale partijen hebben een gemiddeld aandeel van bijna 30 procent. Maar ook dit beeld is per gemeente  zeer verschillend, van gemeenteraden die uitsluitend bestaan uit lokale partijen tot gemeenteraden die slechts een enkele lokale partij kennen. De lokale partijen zijn na deze verkiezingen een nóg belangrijkere factor in het lokale bestuur geworden en zullen naar verwachting een groter aandeel in de colleges gaan krijgen. Interessant is dan om verder te kijken hoe de portefeuilleverdeling zal uitpakken. Joop van den Berg en Hélène Oppatja waarschuwden na de herindelingsverkiezingen van november vorig jaar al voor het verschijnsel: waar het kan, zullen ze het zonder ons willen doen. Wees daar alert op.

We moeten ons verlies verwerken. Neem daar de tijd voor en praat er met elkaar over. De fractie zal kleiner zijn en  de samenstelling kan anders zijn geworden doordat er mensen met voorkeurstemmen zijn gekozen. Ook dat hoort bij onze partij.
Deze verkiezingen gingen ook over de zorg. Zijn we nu net op dit onderwerp de verbinding met de mensen kwijtgeraakt? Zijn we er onvoldoende in geslaagd om een antwoord te geven op de angst van mensen voor de veranderingen in de zorg, voor de angst om nog meer aan mantelzorg te moeten doen, of het niet kunnen voorkomen dat oude mensen toch nog moeten verhuizen? Zijn we daarom uit de harten van de mensen geraakt? En is het juist daarom dat we in Someren, waar met Theo Maas een echte mensenwethouder op zorg zit, wel gewonnen hebben?

Ondersteuning

Gaat het niet zo lekker de komende periode, vraag dan ondersteuning via het CLB. We hebben heel veel partijgenoten klaar staan die kunnen helpen met een training, een goed gesprek, advies voor de onderhandelaars. Neem contact met ons op: 020-5512205, e-mail clb@pvda.nl.
Voor ons is het belangrijker dan ooit dat we gezamenlijk optrekken. Dat we gezamenlijke lijnen uitzetten, elkaar benutten, samen politieke strategieën bedenken en uitvoeren om lokaal zichtbaar te blijven en successen te kunnen halen, zodat we in 2018 weer een beter resultaat krijgen. Afstemming en gezamenlijke acties om in de zorg de verandering te bewerkstellingen waar wij in geloven, bij werk en inkomen om te voorkomen dat mensen aan de zijkant staan, in de volkshuisvesting om de sociale woningbouw te behouden. Makkers Voorwaarts!

Het cijfermateriaal voor dit artikel is verzameld door Remmert van Haaften